BAKI-TBİLİSİ-CEYHAN ƏSAS İXRAC BORU KƏMƏRİNİN MARŞRUTU DƏYİŞMƏYƏCƏK
Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat Şirkətinin (ABƏŞ) prezidenti Devid Vudvord noyabrın 29-da Tbilisidə Gürcüstan Beynəlxalq Neft Korporasiyasının (GBNK) prezidenti Georgi Çanturiya və Təbii Ehtiyatlar Nazirliyinin, “Yaşıllar” hərəkatının nümayəndələri ilə keçirilən görüşdə qəti şəkildə bəyan etmişdir ki, Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac boru kəmərinin marşrutu dəyişməyəcəkdir.
Görüşdə GBNK-nın başçısı ölkədə bəzi qüvvələrin, ilk növbədə, “Yaşıllar” hərəkatının, Təbii Ehtiyatlar Nazirliyinin Bakı-Tbilisi-Ceyhan kəmərinin Borjomi dərəsindən keçməsinə etirazının səbəbləri barədə məlumat verdi. O xatırlatdı ki, ABŞ Prezidentinin Xəzər hövzəsinin enerji diplomatiyası üzrə xüsusi nümayəndəsi, səfir Stiven Mən həmin məsələni həll etmək üçün bu yaxınlarda Tbilisiyə gəlmiş, lakin Gürcüstanın yuxarıda adları çəkilən qurumlarının nümayəndələri ilə görüşdə bir nəticə əldə edilməmişdir. G.Çanturiya dedi: “Odur ki, sizin şəxsən Tbilisiyə gəlməyiniz çox vacib idi. Bir də ona görə ki, Ermənistanla müharibə vəziyyətində olan Azərbaycan öz neftinin nəqli üzrə marşrutun əhalisinin böyük əksəriyyətini ermənilər təşkil edən Axalkalaki bölgəsindən keçməsinə qətiyyən razı deyildir”.
Görüşdə iştirak edən Gürcüstan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Tedo Caparidze çıxışında vurğuladı ki, Gürcüstanla Azərbaycan nəinki dost ölkələr, həm də strateji tərəfdaşlardır. Biz Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft və Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəmərlərinin Gürcüstan ərazisindən keçməsini, eləcə də Bakı-Supsa kəmərini Azərbaycanın və onun rəhbəri Heydər Əliyevin xalqımıza böyük qayğısı kimi qiymətləndiririk və buna görə də bu obyektlərin marşrutu haqqında Azərbaycanın qərarının əleyhinə çıxmaq bizim tərəfimizdən haqsızlıq olardı.
Təbii ehtiyatlar naziri Nino Cobxadze Bakı-Tbilisi-Ceyhan kəmərinin marşrutuna etirazını onunla əsaslandırmağa çalışdı ki, Borjomi dərəsi dövlət qoruğudur, orada çıxarılan mineral su dünyada məşhurdur və ölkə büdcəsinə hər il xeyli gəlir gətirir. Nazir bu səbəbdən neft kəmərinin təhlükəsizliyinə təminat verilməsini tələb etdi.
Bütün tələb və iradları diqqətlə dinləyən ABƏŞ-in prezidenti Devid Vudvord bunların hamısının əsassız olduğunu və bu işdə kimlərinsə barmağı olduğunu vurğulayaraq dedi: “Bu boru kəməri ilə ixrac ediləcək məhsul Azərbaycanındır, onun öz sərvətidir. Təbii ki, Azərbaycan milyonlarla dollar və çox böyük zəhmət bahasına hasil olan neftinin ermənilər yaşayan bölgə vasitəsilə ixrac edilməsinə razılıq verə bilməz. Bu, birincisi. İkincisi, sizin dövlət büdcəsi heç yarım milyard dollar da deyildir və bəyan edirsiniz ki, Borjomi suyu ölkənizin əsas gəlir mənbələrindən biridir. Özünüz hesablayın, görün, bu su, yoxsa Bakı-Tbilisi-Ceyhan sizə daha çox mənfəət gətirəcək. Onu da unutmayın ki, Azərbaycan bu kəmərin Gürcüstan ərazisindən keçməsinə görə milyonlarla dollar məbləğində tranzit haqqını Gürcüstana bağışlamışdır. Nəhayət, onu da unutmayın ki, istər Bakı-Supsaya, istər Bakı-Tbilisi-Ceyhana, istərsə də Bakı-Tbilisi-Ərzuruma görə cənab Heydər Əliyevə çox təzyiqlər, çox hədə-qorxular oldu, amma o, dediyindən dönmədi. O ki qaldı boru kəmərinin təhlükəsizliyinə, buna təkcə ABƏŞ deyil, GBNK də tam təminat verir”.
ABƏŞ prezidentinin sanballı dəlillərə əsaslanan çıxışından sonra nə “Yaşıllar”dan, nə də Gürcüstan Təbii Ehtiyatlar Nazirliyinin nümayəndələrindən kəmərin Borjomidən keçməsinə qarşı etiraz edən olmadı. Beləliklə, Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac neft kəmərinin nəzərdə tutulduğu marşrutla keçməsi haqqında qarşılıqlı razılıq əldə edildi.
X X X
Elə həmin gün Gürcüstan Prezidenti Eduard Şevardnadze ABƏŞ-in başçısını və onunla birlikdə gələn nümayəndə heyətini qəbul etdi. Cənab Vudvord əvvəl keçirilən görüş barədə ətraflı məlumat verdi.
Cənab Şevardnadze dedi: “Mən sizin qərarınızdan çox məmnunam, çünki dostum Heydər Əliyevə Praqada söz vermişdim ki, bu məsələ ayın sonunadək məhz onun istədiyi kimi həll ediləcəkdir. Şadam ki, belə də oldu”. Gürcüstan rəhbəri ümidvar olduğunu bildirdi ki, bundan sonra neft kəmərinin tikintisi ilə əlaqədar qarşıya daha heç bir problem çıxmayacaq və inşaat işləri razılaşdırılmış müddətdə başa çatdırılacaqdır.
X X X
Günün sonunda Devid Vudvord və Georgi Çanturiya yerli və xarici jurnalistlər üçün mətbuat konfransı keçirərək, onları maraqlandıran suallara cavab verdilər.
Şahismayıl Məmmədov
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Tbilisi