Balakən, 30 yanvar, Mustafa Dadaşov, AZƏRTAC

Qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi Azərbaycanda iqtisadi sahədə aparılan islahatların əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur. Prezident İlham Əliyevin düşünülmüş və məqsədyönlü siyasəti nəticəsində son illər neft sektoru ilə yanaşı, digər sahələrin, o cümlədən kənd təsərrüfatının inkişaf etdirilməsi üçün davamlı tədbirlər həyata keçirilir, Dövlət proqramları, iri layihələr icra olunur. Dövlətimizin başçısının tövsiyə və tapşırıqlarına uyğun olaraq hər il kənd təsərrüfatı sahəsində çalışan sahibkarlara, iş adamlarına güzəştli kreditlər verilir, məhsul istehsalçılarına subsidiyalar ödənilir.

Prezident İlham Əliyevin müvafiq Sərəncamı ilə 2015-ci ilin Azərbaycanda “Kənd təsərrüfatı ili” elan edilməsi aqrar sahənin inkişafına göstərilən diqqət və qayğıya daha bir bariz nümunədir.

Ölkənin bir çox regionları kimi, Balakən rayonunun iqtisadiyyatında da kənd təsərrüfatı aparıcı yer tutur. Rayon əhalisi əsasən əkinçiliklə, heyvandarlıqla məşğul olur. Son illər rayonda qarğıdalı istehsalının artırılmasına xüsusilə böyük diqqət göstərilir.

Balakəndə 2008-ci ildən fəaliyyət göstərən “Azəryem Sənaye” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin (MMC) yem istehsalı zavodu rayonda əkinçiliyin və heyvandarlığın inkişafına öz töhfəsini verməkdədir. Regionların sosial-iqtisadi inkişafına dair birinci Dövlət Proqramında Balakən rayonu üçün nəzərdə tutulan tədbirlərə uyğun olaraq yaradılan bu emal müəssisəsi Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin iştirakı ilə 2008-ci ilin sentyabrında istifadəyə verilib.

Zavodun direktoru İbrahim İmanov AZƏRTAC-a eksklüziv müsahibəsində müəssisənin fəaliyyət sahələri və “Kənd təsərrüfatı ili”ndə görüləcək işlər barədə ətraflı məlumat verir.

- Yem istehsalı zavodu fəaliyyətə başlayandan sonra Balakəndə qarğıdalı əkininə maraq xeyli artıb. Müəssisənizin bu sahədə rolu nədən ibarətdir?

- Zavodumuzda vitamin və minerallarla zəngin 35 növ yem məhsulları istehsal olunur. Bu məhsullar satış üçün əsasən respublikamızın müxtəlif bölgələrində fəaliyyət göstərən heyvandarlıq və quşçuluq təsərrüfatlarına göndərilir. Türkiyə istehsalı olan müasir avadanlığın quraşdırıldığı zavodda istehsal və emal prosesi tam kompyuterləşdirilib. Çalışırıq ki, müəssisənin xammala olan tələbatını yerli istehsal hesabına ödəyək. Fəaliyyətə başladığımız ilk vaxtlar Balakən rayonunda cəmi 100 hektar qarğıdalı sahəmiz var idi. Əkin sahələrini ildən-ilə genişləndirdik və 2014-cü ildə artıq Balakən, Zaqatala və Qax rayonlarının ərazisində 1000 hektar sahədə qarğıdalı əkdik. Bundan əlavə, hazırda Şəki və digər rayonların ərazisində 10 min hektar taxıl sahəmiz də vardır. Yeni fəaliyyətə başladığımız dövrdə isə taxıl əkini sahələrimiz cəmi 1000 hektar təşkil edirdi.

Belə emal müəssisələrinin yaradılması şübhəsiz, fermerlərin əkib-becərməyə marağını da artırır. Təkcə bir faktı qeyd edim ki, son illər Balakən rayonunda dən qarğıdalı istehsalının həcmi artıq 40 min tonu keçib. Növbəti illərdə istehsalın daha da artacağı gözlənilir. İlk vaxtlar qarğıdalı əkini üçün fermerlərlə müqavilə bağlayırdıq, onları toxumla təmin edirdik. Lakin indi fermerlər bu sahədə artıq ixtisaslaşıblar, torpağı özləri əkib becərirlər.

- Əldə etdiyimiz məlumata görə, “Azəryem Sənaye” MMC digər istiqamətlərdə də fəaliyyətini ildən-ilə genişləndirir.

Bəli, həqiqətən belədir. “Azəryem Sənaye” MMC tərəfindən özəl heyvandarlıq və bağçılıq təsərrüfatlarının yaradılması istiqamətində də iş aparılır. Katex və Qazbinə kəndlərində yaradılan heyvandarlıq təsərrüfatlarının hər birində hazırda kökəltmə istiqamətində 200 baş cins mal saxlanılır. Heyvanlar 7-8 aylığında Ukrayna və Gürcüstandan gətirilir. Fermalarda sanitariya normalarına uyğun heyvan kəsim meydançaları tikilib. Təsərrüfatda istehsal olunan ət satış üçün yerli bazarla yanaşı, Bakı və Gəncə şəhərlərinə, həmçinin digər rayonlara da göndərilir. Bu sahədə fəaliyyətimizi daha da genişləndirmək, heyvanların sayını 1000 başa çatdırmaq niyyətindəyik.

Bundan əlavə, MMC tərəfindən 2013-cü ildə Katex kəndinin ərazisində 40 hektar sahədə intensiv meyvə bağları da salınıb. Burada Türkiyə və Fransadan gətirilmiş 70 minə yaxın alma tingi əkilib, damcı üsulu ilə suvarma sistemi quraşdırılıb. Təsərrüfatda 15 nəfər daimi işçi çalışır. Bağ mövsümü zamanı işçilərin sayı 35 nəfərədək artır. Bu il meyvə bağlarından ilk dəfə məhsul gözləyirik.

Tələbatı nəzərə alaraq ötən il zavodun ərazisində tara sexi də açmışıq. Sexdə fermerlər üçün xurma və digər meyvələrin, tərəvəz məhsullarının qablaşdırılması üçün taxta yeşiklər hazırlanır. Meyvə bağlarımız məhsul verdikdə yeşiklər özümüzə də lazım olacaq.

- Həm də 2013-cü ildən “Azəryem Sənaye” MMC-nin nəzdində soyuducu anbar kompleksi də fəaliyyət göstərir.

- Katex kəndində inşa olunan soyuducu anbar kompleksi balakənli fermerlərin istehsal etdikləri meyvə və tərəvəzin uzun müddət və itkisiz saxlanılması üçün nəzərdə tutulub. Anbar kompleksinin açılışında dövlətimizin başçısı şəxsən iştirak edib, xeyir-duasını verib. Belə layihələrin reallaşması əhalinin ərzaq təhlükəsizliyi baxımından da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Kompleksə inzibati bina və soyuducu kameralar daxildir. Soyuducu kompleksin ümumi tutumu 17 min kubmetr və ya 4,5 min tondur. Soyuducu anbarın istifadəyə verilməsi rayonda meyvəçiliyin və tərəvəzçiliyin inkişafına öz töhfəsini verməkdədir. Fəaliyyətə başladığı birinci ildə soyuducu anbarda 400 ton meyvə saxlanılıb. 2014-cü ildə isə kompleksin soyuducu kameralarına 1000 tona yaxın meyvə qoyulub. Bu il soyuducu anbar kompleksini tam gücü ilə işlətməyi planlaşdırırıq. Çünki meyvə bağlarımız da bu ildən artıq bar gətirəcək.

- Müəssisəniz rayon əhalisinin məşğulluğunun təmin edilməsində müəyyən rol oynayır. Bəs işçilərin güzəranının yaxşılaşdırılması üçün hansı işlər görülür? “Kənd təsərrüfatı ili” ilə bağlı planlarınız nədən ibarətdir?

- Hazırda “Azəryem Sənaye” MMC-nin ayrı-ayrı istehsal sahələrində 200 nəfərdən artıq işçi çalışır. Onların orta aylıq əmək haqları 250 manata çatır. Əvvəl qeyd etdiyim ki, mövcud istehsal sahələrinin fəaliyyətinin genişləndirilməsi “Kənd təsərrüfatı ili”ndə qarşımızda duran əsas vəzifələrdəndir. İstəyirik ki, Balakən, Zaqatala və Qax rayonlarının ərazilərində MMC-yə məxsus olan əkin sahələrini 2 dəfə genişləndirərək 2 min hektara çatdıraq. Çalışacağıq ki, xammal ehtiyaclarımızı yerli istehsal hesabına ödəyək, xaricdən xammal gətirməyək. Heyvandarlıq təsərrüfatlarında ətlik mal-qaranın sayını 1000 başa çatdırmağı planlaşdırırıq. Müəssisənin istehsal gücünün və məhsul satışının artması, şübhəsiz, son nəticədə işçilərin maddi rifah halının daha da yaxşılaşmasına, əmək haqlarının yüksəlməsinə gətirib çıxaracaqdır.

Mustafa Dadaşov

AZƏRTAC-ın müxbiri