Bakı, 26 oktyabr, Emil Eyyubov, AZƏRTAC

Möhtəşəm “Əl-Hüsn” kompleksinin təntənəli açılış mərasimi 2018-ci il dekabrın 7-nə nəzərdə tutulub. Əl-Hüsn Əbu-Dabinin orijinallığı ilə daim turistləri cəlb edən məhəlləsidir. Kompleks özündə Qəsr əl-Hüsn deyilən tarixi qalanı, Mədəniyyət Mərkəzini, Milli Məşvərət Şurasının binasını, habelə Sənət Evini birləşdirəcək. Rəsmi açılış mərasimi uzunmüddətli şənliklər, Əbu-Dabinin zəngin tarixinə və mədəniyyətinə həsr olunmuş tədbirlərlə müşayiət olunacaq.

Qoruyub saxlamaq və çoxaltmaq...

Qəsr əl-Hüsn Əbu-Dabinin qocaman və ən mühüm mədəni irs obyektidir. Burada iki tarixi bina yerləşir. Tarixi 1795-ci ilə gedib çıxan İç qala və 1940-cı illərində inşa edilmiş Bayır saray. Əbu-Dabi tarixinin şahidi olan İç qala son iki əsrdə hakim ailənin iqamətgahı, hökumət, Məşvərət Şurası iclaslarının keçirildiyi, dövlət arxivlərinin saxlanıldığı məkan olub. Qəsr əl-Hüsn irimiqyaslı və əsaslı bərpa-konservasiya işlərindən sonra muzeyə - vaxtilə yerində balıqçı qəsəbəsi olan şəhərin zəmanəmizə qədər inkişafının tarixini izləməyə imkan verən milli əhəmiyyətli abidəyə çevrilib.

Mədəniyyət Mərkəzinin bərpa edilmiş və yenilənmiş salonlarında maraqlı sərgilər, konsertlər təşkil olunacaq, habelə regionda ilk uşaq kitabxanası açılacaq. Mədəniyyət Mərkəzinin açılışı mərhələli şəkildə həyata keçiriləcək. Məsələn, dekabrın 7-də Təsviri Sənət Mərkəzi istifadəyə veriləcək. Mərkəz yerli rəssamları daim yeni-yeni əsərlər yaratmağa ruhlandıran bu binanın tarixinə həsr olunmuş sərgi təqdim edəcək. Burada sərgi salonları və rəssam studiyaları yerləşəcək. Daha iki obyektin - teatrın və uşaq kitabxanasının açılışı 2019-cu ildə gözlənilir.

Əbu-Dabi Mədəniyyət və Turizm Departamentinin sədri Məhəmməd Xəlifə Al-Mübarək deyib: “Qəsr əl-Hüsn bizim ən birinci binamızdır. Bu bina inşa edildiyi vaxtdan bu günə qədər Əbu-Dabinin tarixini izləməyə imkan verir. Qəsr əl-Hüsn daim dəyişən şəhərimizin rəmzidir, kollektiv yaddaş xəzinəsidir. Onun təkrar açılışı həm Əbu-Dabi, həm də bütövlükdə BƏƏ vətəndaşları üçün əlamətdar hadisədir. Biz Əbu-Dabinin, BƏƏ-nin və bütün regionun mədəni landşaftında həmişə birləşdirici rol oynayan Mədəniyyət Mərkəzinin qapılarını yenidən böyük həyəcan hissi ilə açacayıq. Biz “Əl-Hüsn” kompleksi sayəsində vətəndaşlarımızda bu qədim və bənzərsiz mədəniyyətin daşıyıcısı olmaq hisslərini gücləndirməyə ümid bəsləyirik. Bu yer keçmişimizi əks etdirməklə, onu indimizlə birləşdirir və Əbu-Dabinin gələcəyini formalaşdırmaqda bizə kömək edir”.

Qaladan muzeyə...

“Əl-Hüsn” tarixi mədəniyyət obyekti elə şəkildə layihələndirilib ki, Qəsr əl-Hüsn qala-sarayını sahil landşaftı fonunda, şəhərin sürətli inkişafının şərtləndirdiyi urbanizm mühitində bərpa etmək mümkün olsun. Bu, həm Əmirliklərin tarixi irsinə ehtiramın əlaməti, həm də onların eyniyyətinin istər keçmiş, istərsə də indi vasitəsilə ifadəsidir. 

Kompleks inkişaf planı çəpinə bölünmüş iki hissəni nəzərdə tutur. Onların hər biri öz bənzərsizliyi və müstəsnalığı ilə seçilir. Bir tərəfdən, Qəsr əl-Hüsn qala-sarayı ətrafında tarixi hissə yerləşir. Bu hissə sahilyanı səhranın təbii landşaftlı qumsal düzənliyi fonunda tənha binanı ilkin görkəmində təqdim edir. Digər tərəfdən, Mədəniyyət Mərkəzi ətrafında müasir hissə yerləşir. Əbu-Dabinin mədəni-tarixi irsinə həsr olunmuş bu hissə şəhər şəbəkəsi prinsipi üzrə planlaşdırılıb, həndəsi fiqurlar və düz xətlərlə bəzədilib. Həmin hissə müxtəlif mədəniyyət tədbirlərinin keçirilməsi üçün nəzərdə tutulub.

Qəsr əl-Hüsn Əbu-Dabi və onun xalqı üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. “Hüsn” adı 1795-ci ildə inşa edilmiş ilk əsaslı tikilidən, 1760-cı illərdə bu adada yaranmış kəndin müdafiəsi üçün mərcandan və dəniz daşından inşa edilmiş keşikçi qülləsindən ibarət İç qalaya aiddir. “Qəsr” sözü 1940-cı illərdə Şeyx Şahbat bin Sultan Al Nəhyan tərəfindən İç qala ətrafında hakim ailənin iqamətgahı və əmirin məclisinin iclaslarının keçirilməsi yeri kimi inşa edilmiş Bayır saraya aiddir. Şeyx Şahbat bin Sultan Al Nəhyanın hakimiyyəti dövründə mirvari çıxarmaqdan neft hasilatına doğru iqtisadi keçid olub. Sonrakı onilliklər ərzində Qəsr əl-Hüsn qala-sarayın strukturu və funksiyaları tədricən dəyişib və o, siyasi hakimiyyət mərkəzindən və hakim ailənin evindən şəhərin mədəniyyət mərkəzinə çevrilib.

Qəsr əl-Hüsn İç qalası və Bayır sarayı Əbu-Dabi tarixində bu şəhərdən və onun sakinlərindən, onların tarixindən və müasir irsindən söz açan əsas “dayaq nöqtələri”dir. Onun salonlarındakı daimi ekspozisiya qonaqlara zəngin təəssüratlar bəxş edir, Qəsr əl-Hüsn qalası barədə Əbu-Dabinin təşəkkülünün şahidi təsəvvürü yaradır. Bu sərgilər qonaqlara saray əhlinin həyatı, habelə qala tikililərinin bərpası barədə məlumat verir. Daimi ekspozisiya ilə yanaşı, arxiv materiallarından, interaktiv vasitələrlə tamamlanmış audiovizual materiallardan ibarət müvəqqəti sərgilər də təqdim olunacaq.

Qəsr əl-Hüsn qalası ərazisində kütləvi proqram arxeologiya və arxitekturaya həsr olunmuş xüsusi ekskursiyaları, qalanın gündəlik həyatından səhnələrin və burada həyata keçirilən mərasimlərin canlandırılmasını nəzərdə tutur. Bundan əlavə, məclisə həsr olunmuş proqram tərtib olunacaq. Ekskursiyaya gələnlər bu proqramın köməyi ilə məclisin tarixi və əhəmiyyəti ilə tanış olacaqlar. Uşaq və gənclər üçün tədbirlər nəzərdə tutulub.

Mədəniyyət və sənətlər

Əsası 1981-ci ildə mərhum Şeyx Zayed bin Sultan Al Nəhyan tərəfindən qoyulmuş Mədəniyyət Mərkəzi regionda intellektual və yaradıcı fəaliyyətin bütün formalarının inkişafı üçün ictimai müəssisə kimi düşünülmüş ilk çoxprofilli qeyri-kommersiya mərkəzi olub. Bu mərkəz Şeyx Zayedin BƏƏ-nin gənc nəslində mədəni mənlik şüurunun və özünüeyniləşdirmənin tərbiyə olunmasına şərait yaratmaq ideyasını həyata keçirmək məqsədi daşıyıb. Milli Kitabxananın, ifaçılıq və teatr sənətləri üçün məkanın, rəssam emalatxanalarının, sərgi salonunun yerləşdiyi Mərkəz mədəniyyət sığınacağına, rəssamlar, şairlər, intellektual insanlar və alimlər arasında bilik mübadiləsi və diskussiyalar meydanına, habelə dostların və ailə üzvlərinin sevimli görüş yerinə çevrilib. BƏƏ-də və regionda mədəniyyət hadisələrinin cazibə nöqtəsi olan Mədəniyyət Mərkəzində çoxlu sayda yerli və regional rəssamın ilk sərgiləri təşkil edilib. Mədəniyyət Mərkəzi Əbu-Dabi üçün müxtəlif ölkələrdən olan insanların ideya mübadiləsi və ünsiyyət pəncərəsinə çevrilib.

Mədəniyyət Mərkəzinin çoxdan gözlənilən açılışından əvvəl irimiqyaslı bərpa işləri, o cümlədən modernləşdirmə layihələri həyata keçirilib. Məsələn, regionda ilk uşaq kitabxanası, açıq səma altında təsviri sənət qalereyası, həm binanın içində, həm də bayırında yerləşən sərgi məkanları, 900 yerlik teatr və açıq amfiteatr, tədris auditoriyaları və emalatxanalar, habelə ictimai iaşə müəssisələri istifadəyə veriləcək.

Qəsr əl-Hüsn qala-sarayının və Mədəniyyət Mərkəzinin yanında Sənət Evi açılacaq. BƏƏ-nin maddi və qeyri-maddi tarixi və mədəni irsinin təbliği və qorunub saxlanması üzrə fəaliyyət bu məkanda cəmləşəcək. Məsələn, 2011-ci ildə UNESCO əl-Sadu (toxuculuq) sənətini qorunub saxlanılması təcili tələb olunan qeyri-maddi mədəni elementlər siyahısına daxil edib. Sənət Evi Əmirliklərin bu və digər ənənəvi sənətlərinin, habelə həmin sənətlərin ustalarının qorunması və dəstəklənməsi üzrə birgə səylər nəticəsində yaradılıb.

Sənət Evi Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin ənənəvi sənətlərinin qorunub saxlanılması və nümayiş etdirilməsi mərkəzi olmaqla bərabər, çox əhəmiyyətli bir vəzifənin - bu sənətlərlə bağlı bilikləri və vərdişləri gələcək nəsillərə ötürmək vəzifəsinin yerinə yetirilməsinə xidmət edəcək. Sənət Evi toxuculuq, palma ağacı liflərindən hörmə, habelə tikmə kimi xalq yaradıcılığı növlərinə xüsusi diqqət yetirərək, keçmişin bu ənənəvi sənət növlərini müasir mədəniyyətə tətbiq etməyə çalışacaq, bu məqsədlə tədris kursları, maarifləndirici seminarlar və digər kütləvi tədbirlər keçirəcək.