Bakı, 21 mart, AZƏRTAC

Martın 21-i dünyada Beynəlxalq Meşələr Günü kimi qeyd olunur.

AZƏRTAC BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatının saytına istinadla xəbər verir ki, BMT-nin Baş Assambleyası 2012-ci ildə martın 21-ni Beynəlxalq Meşələr Günü elan edib. Bu gün bütün meşə tiplərinin ekoloji vacibliyi vurğulanır, onların qorunmasına və artırılmasına diqqət yönəldilir. Hər il bu gün ölkələrdə ağacəkmə aksiyaları, regional və beynəlxalq fəaliyyətlər, təşviqat və təbliğat işləri ilə yadda qalır.

2021-ci ildə Beynəlxalq Meşələr Günü bütün dünyada "Meşələrin bərpası: bərpa və rifaha aparan yol" devizi altında qeyd olunur.

Meşə ilə örtülü sahələr respublika ərazisinin 11,8 faizini əhatə edir

Yer kürəsinin ən qiymətli təbii sərvəti hesab olunan meşələr planetin quru səthinin üçdəbirini tutur. Hazırda dünyada meşələrin ümumi sahəsi 38 milyon kvadratkilometrə yaxındır. Bunun 13 faizi xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinə aiddir.

Respublikamızın meşə fоndu sahəsi 1213,7 min hektar olmaqla ümumi ərazinin 14 faizini təşkil edir. Meşə ilə örtülü sahələr isə 1021 min hektardır ki, bu da respublika ərazisinin 11,8 faizini əhatə edir. Ölkəmizin ümumi meşə ərazilərinin 49 faizi Böyük Qafqazın, 34 faizi Kiçik Qafqazın, 15 faizi Talış dağlarının, 2 faizi isə aran zonasının payına düşür. Dünyada əhali artımı meşələrin azalmasına güclü təsir göstərir və bunun nəticəsində yaşıllıqlar kənd təsərrüfatı ehtiyacları üçün, eləcə də ticarət, yanacaq və s. məqsədlə qırılır. Meşələrin kütləvi şəkildə qırılması “istixana effekti”nə şərait yaradır.

XVIII-XIX əsrlərdə indiki Azərbaycan ərazisinin 35 faizi meşə ilə örtülü olub. Hazırda meşə ilə örtülü sahələr ölkə ərazisinin 11,8 faizini təşkil edir. Azərbaycan meşələri dünya meşələrinin birinci qrupuna aiddir. Ölkəmizdə meşə siyasəti Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin müvafiq qurumu - Meşələrin İnkişafı Xidməti vasitəsilə həyata keçirilir.

    Ötən il 10 min 382 hektar meşə fondu sahələrində meşəbərpa tədbirləri

                                            həyata keçirilib

Azərbaycanda davamlı olaraq hər il genişmiqyaslı meşəbərpa və ağacəkmə tədbirləri həyata keçirilir.

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2020-ci ildə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi yanında Meşələrin İnkişafı Xidməti tərəfindən yaşıllıqların salınmasında iqtisadi səmərə verən bitki növlərindən istifadə səviyyəsinin artırılması, meşə sahələrinin seyrəkləşməsinin və azalmasının, torpaqların eroziyası təhlükəsinin qarşısının alınması, bütövlükdə ekoloji vəziyyətin yaxşılaşdırılması məqsədilə 10 min 382 hektar meşə fondu sahələrində meşəbərpa tədbirləri həyata keçirilib. Görülmüş tədbirlər çərçivəsində 527,3 hektar sahədə meşə əkinləri, 121,2 hektar sahədə meşə səpinləri işləri aparılıb, 68,5 hektar sahədə meşə-bağlar, 5 hektar sahədə tez böyüyən ağac cinslərindən ibarət sənaye əhəmiyyətli plantasiyalar salınıb və 9660 hektar sahədə təbii bərpaya kömək göstərilib. Ümumilikdə xidmət göstərilmiş meşə əkinlərinin, səpinlərinin və meşə-bağlarının sahəsi 21668,6 hektar təşkil edib.

Bundan başqa, səpin sahələrində 9,6 hektar sahəyə toxumlar səpilib, 2,0 hektar çilik kökləndirməsi sahələrinə 93,2 min ədəd çilik basdırılıb.

2020-ci ildə meşə fondu sahələrindən 51,0 ton meyvə, meşə ağac və kol cinslərinin toxumları tədarük edilib ki, bunların da 1,6 tonu qoz, 0,5 tonu badam, 0,4 tonu digər meyvə ağaclarının, 46,8 tonu palıd, 1,7 tonu digər meşə ağacları və kol cinslərinin toxumlarının payına düşüb.

Ötən il payız mövsümündə işğaldan azad olunmuş Cəbrayıl, Füzuli, Ağdam, Qubadlı və Zəngilanda yerli şəraitə uyğun ağaclar əkilib, meşəcinsli ağac toxumları səpilib.

                                         Builki mövsüm bir başqadır...

Builki yaz ağac əkini mövsümü öz məxsusiliyi ilə seçilir. Çünki bu il mövsümə işğaldan azad edilmiş Zəngilan rayonundan start verilib. Martın 9-da keçirilən aksiyada 1000-dən çox ağac əkilib. Ümumiyyətlə, mövsüm başlayandan indiyədək Meşələrin İnkişafı Xidmətinin əməkdaşlarının və ictimaiyyət nümayəndələrinin iştirakı ilə 30 rayonun 100 hektar meşə fondu torpağında 100 mindən çox müxtəlifcinsli ağac əkilib, 2200 kiloqram palıd toxumu səpilib.

Ekologiya və Təbii Sərvətlər nazirinin müavini Firdovsi Əliyev bildirib ki, bu il ilkin olaraq yaz əkin mövsümündə 200 hektara yaxın meşə fonduna daxil olan ərazidə ağac əkmək nəzərdə tutulub. Payız əkin mövsümündə də bu işlər davam etdiriləcək və bütövlükdə 1000 hektara yaxın ərazidə bu işlər görüləcək: "Təkcə ağac əkmək yox, meşəbərpaya, təbii bərpaya kömək üçün də tədbirlər keçirilir. Hər bir ağac qulluq tələb edir. Əsas hədəfimiz əkilən ağaclara qulluq etmək və ölkəmizdə meşələrdə tala adlandırılan seyrək əraziləri ağaclarla əhatə etmək, respublikamızda meşələrin, yaşıllıq ərazilərin faizini artırmaqdır. Çünki o ölkə yaşıl ölkə sayılır ki, onun ərazisinin 20 faizindən çoxu meşə ilə örtülü olsun. Bu istiqamətdə də müvafiq işlər görülür".

Nazir müavininin sözlərinə görə, düşmən əsarətindən azad edilən torpaqlarımızda işğala qədər 260,3 min hektar ərazidə meşə fondu var idi. Onun 228 min hektarı bilavasitə yaşıllıqlarla örtülü idi: "İlkin aparılmış monitorinqlər nəticəsində və kosmosdan əldə edilmiş fotolara əsasən müəyyənləşdirilib ki, 54 min hektar ərazi tamamilə məhv edilib. Azərbaycanın mövcud meşələrinin 34 faizi işğala qədər o ərazilərdə yerləşirdi. Məhv olunan elə ərazilər var ki, meşə fonduna aid olmasa da, yaşıllıq ərazilər olub. Vandalizmin miqyası çox dəhşətlidir. Dünya ölkələrinin bir neçəsinin meşə ehtiyatını bir yerə yığsaq, yenə də həmin rəqəmlərdən az olur. Ölkə başçısının elan etdiyi kimi “Böyük qayıdış”dan irəli gələrək planlarımız var. Həmin əraziləri yenidən bərpa edəcəyik. Sevindirici haldır ki, yaz əkin mövsümünün ilkini elə işğaldan azad olunmuş ərazilərdən birində - Zəngilanda başladıq. Azad edilmiş torpaqlarımız işğalda olarkən erməni terrorçuları tərəfindən minalandığından hələ ki, orada kütləvi tədbirlər keçirilmir. ANAMA-nın əməkdaşları ərazidə mütəmadi olaraq minaların təmizlənməsi prosesini aparırlar. Ərazilər təmizləndikcə yaşıllaşdırma tədbirləri həyata keçiriləcək. Həmin ərazilərdə oranın təbiətinə uyğun ağac növləri əkiləcək. Əsasən meşəcinsli ağaclara üstünlük veriləcək. Gələcəkdə isə orada tinglik təsərrüfatlarının da yaradılması nəzərdə tutulur ki, təbiətimizə dəymiş ziyanı zaman-zaman bərpa edilsin. Bu qısa müddətdə olan məsələ deyil, uzun zaman lazım olacaq. Bununla yanaşı, dəymiş ziyan monitorinqlər keçirilərək öyrənilir. Bu məsələ beynəlxalq qurumlar qarşısında qaldırılacaq. Bildiyimiz kimi Azərbaycan 20-yə yaxın Konvensiyanın tam hüquqlu üzvüdür. Həmin konvensiyaların nümayəndələri ölkəmizə gələcək və işğaldan azad edilmiş ərazilərdə birgə monitorinqlər keçiriləcək. Onlar erməni vandallarının 30 il ərzində bizim təbiətimizə nə qədər ziyan vurduqlarının şahidi olacaqlar. Biz o əraziləri yenidən dilbər guşələrə çevirəcək, həmin torpaqların əzəli və əbədi sahibləri olduğumuzu bütün dünyaya bir daha sübut edəcəyik”.

Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Meşələrin İnkişafı Xidmətinin rəisi Namik Xıdırov bildirib ki, dünyanın əksər ölkələri ilə müqayisədə respublikamızda meşə əraziləri azdır. Bu da meşələrin mühafizə olunmasının, meşəbərpa tədbirlərinin həyata keçirilməsinin nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərir. Ölkəmizdə adambaşına 0,12 faiz meşə sahəsi düşür. Respublikamızda meşələrin sahəsi az olmasına baxmayaraq, flora aləmi olduqca zəngindir. Burada 450 növə qədər yabanı ağac və kol bitkiləri bitir. Bunlardan 70 növü relikt və endemikdir.

N.Xıdırov, həmçinin deyib: "Bildiyimiz kimi, işğaldan azad olunan ərazilərimizdə minadan təmizləmə işləri həyata keçirilir. Bu işlər başa çatandan sonra meşə fondu ərazilərində meşəbərpa tədbirlərinin aparılması nəzərdə tutulub. Bunun üçün toxum və əkin materialı ehtiyatı var. Həmçinin düşmən əsarətindən azad olunan ərazilərdə meşəbərpa tədbirlərinin aparılması üçün xüsusi proqram hazırlanır".

                        Martın 21-i Ağaclar və Ümumdünya Yer kürəsi günləri kimi də qeyd edilir

Bu gün bir sıra ölkələrdə, həmçinin Ağaclar Günü kimi də qeyd olunur. Bununla yanaşı, hər il martın 20-21-də Ümumdünya Yer kürəsi Günü də qeyd edilir. Ümumdünya Yer kürəsi Günü 1971-ci ildə təsis olunub və hər il yaz gecə-gündüz bərabərliyi günündə qeyd edilir. Yer Kürəsi Gününün qeyd edilməsi ənənəsi ilk dəfə ABŞ-da meydana gəlib. 1990-cı ildən etibarən Yer Gününün beynəlxalq səviyyədə qeyd olunmasına başlanılıb. Ümumilikdə isə Yer kürəsi Günü əsasən iki tarixdə - martın 20-21-də və aprelin 22-də qeyd olunur.