Məktəbəhazırlıq qruplarına qəbul: hər 5 yaşlı uşaq bu mərhələyə hazırdırmı? MÜSAHİBƏ
Bakı, 27 iyul, AZƏRTAC
Növbəti tədris ili üzrə məktəbəhazırlıq qruplarına 2021-ci il təvəllüdlü və cari ildə 5 yaşı tamam olan uşaqlar qəbul edilir. Təhsil eksperti, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru Samirə Həsənova AZƏRTAC-a müsahibəsində məktəbə hazırlığın əsas göstəriciləri, məktəb seçimi zamanı nəzərə alınan amillər və xüsusi təlim tələbatı olan uşaqların məktəbəhazırlıq prosesinə başlamasının spesifik cəhətləri ilə bağlı fikirlərini bölüşüb. Müsahibəni təqdim edirik.
– İyulun 21-dən etibarən məktəbəhazırlıq qrupları üzrə məktəb seçimi başlayıb. Məktəb seçimi zamanı hansı məqamlar ön plana çıxır?
– Məktəbəhazırlıq qruplarına qəbul üçün yaş meyarı əsas şərtlərdən biridir. Bununla yanaşı, məktəb seçimi zamanı uşağın inkişaf səviyyəsi, məktəb mühitinə uyğunlaşma potensialı və fərdi xüsusiyyətləri xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Məktəbəhazırlıq qruplarının təşkilinin əsas məqsədi uşağın məktəb həyatına mərhələli və uğurlu keçidini dəstəkləməkdir. Təhsil müəssisəsi seçərkən təlim mühitinin keyfiyyəti, müəllimin peşə hazırlığı və proqramın uşağın inkişaf xüsusiyyətlərinə uyğunluğu diqqətdə saxlanılmalıdır.
– Məktəbəhazırlıq anlayışını necə izah edərdiniz?
– Məktəbəhazırlıq çoxşaxəli anlayışdır və yalnız hərf, rəqəm öyrədilməsi, yazı bacarıqlarının formalaşdırılması ilə məhdudlaşmır. Məktəbəhazırlıq diqqətin davamlılığı, sadə təlimatların qavranılması, yerinə yetirilməsi, qrup qaydalarına uyğun davranış, özünütənzimləmə, müəllim və yaşıdlarla ünsiyyət, növbə gözləmə, əməkdaşlıq, özünəxidmət və digər bacarıqları əhatələyir. Sadalanan bacarıqların formalaşması uşağın məktəb mühitinə uyğunlaşmasına zəmin yaradır.
– Hər 5 yaşlı uşağın məktəbəhazırlıq qrupuna başlaması məqsədəuyğundurmu?
– Yaş nəzərə alınmalı vacib göstəricidir, lakin seçim yalnız onun əsasında aparılmamalıdır. Bəzi uşaqlar beş yaşında məktəbəhazırlıq proqramına tam hazır olur, bəzilərində isə müəyyən inkişaf sahələrində əlavə dəstəyə ehtiyac müşahidə edilir. Nitq inkişafında ləngimə, diqqətin davamlılığının qorunmasında, davranışın tənzimlənməsində və ya sosial ünsiyyət sahəsində çətinliklər müşahidə olunduqda, mütəxəssis rəyi qərarın daha obyektiv və uşağın inkişaf xüsusiyyətlərinə uyğun şəkildə verilməsinə imkan yaradır. Əsas məqsəd uşağın təlim prosesindən maksimum faydalanmasıdır.
– Xüsusi təlim tələbatı olan uşaqlar məktəbəhazırlıq prosesinə cəlb olunarkən valideynlər nələrə diqqət etməlidirlər?
– Xüsusi təlim tələbatı olan uşaqların məktəbəhazırlıq proqramına cəlb olunması ilə bağlı qərar verərkən uşağın inkişaf səviyyəsi, kommunikasiya, davranış və öyrənmə bacarıqları, həmçinin müvafiq mütəxəssislərin rəyi nəzərə alınmalıdır. Bu məlumatların kompleks qiymətləndirilməsi uşağın proqramda iştirak imkanlarını və məktəb mühitinə uyğunlaşma potensialını daha obyektiv müəyyənləşdirməyə imkan verir.
– Valideynlərin bu mərhələdə ən çox yol verdiyi səhvlər hansılardır?
– Məktəbəhazırlıq prosesində diqqət yetirilməli məqamlardan biri bu mərhələni yalnız erkən akademik təlim kimi qiymətləndirməməkdir. Məktəbəhazırlıq oxu, yazı və ilkin riyazi bacarıqlarla yanaşı, uşağın sosial-emosional inkişafını, ünsiyyət bacarıqlarını, özünütənzimləmə və müstəqil fəaliyyət imkanlarını da əhatə edir.
Hər uşağın inkişaf tempi fərqlidir və uşağı yaşıdları ilə müqayisə etməkdənsə, onun fərdi inkişaf xüsusiyyətlərini nəzərə almaq daha məqsədəuyğundur. Bəzən valideynlər müşahidə etdikləri müəyyən çətinliklərin zamanla aradan qalxacağını düşünə bilərlər. Lakin erkən mərhələdə mütəxəssisə müraciət uşağın ehtiyaclarının daha düzgün müəyyənləşdirilməsinə və uyğun dəstəyin təşkili üçün imkan yaradır. Eyni zamanda, ailə, təhsil müəssisəsi və mütəxəssislər arasında əməkdaşlıq uşağın məktəbə uğurlu keçidini dəstəkləyən mühüm amillərdəndir. Məqsəd uşağın potensialını nəzərə alaraq inkişafını və təlim prosesində iştirakını təmin etməkdir.
– Məktəbəhazırlıq qrupunu seçərkən hansı meyarlar daha çox nəzərə alınır?
– Keyfiyyətli məktəbəhazırlıq proqramı yalnız ilkin akademik bacarıqların deyil, həm də sosial, emosional və özünütənzimləmə bacarıqlarının inkişafını dəstəkləyir. Bu amillərin kompleks şəkildə qiymətləndirilməsi daha əsaslandırılmış seçim imkanı yaradır.
– Uşaqların məktəbə hazırlığı prosesində valideynlərə nəyi tövsiyə edərdiniz?
– Məktəbəhazırlıq uşağın gələcək təhsil yolunun mühüm mərhələlərindən biridir. Qərarlar uşağın fərdi inkişaf xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq verilməlidir. Məktəbəhazırlıq qrupuna qəbul bir yarış deyil. Məqsəd uşağın bu mərhələdən maksimum faydalanması və gələcək məktəb həyatına möhkəm təməllə başlamasıdır.
Müxbir - Xatirə Cəfərova
Bölmənin digər xəbərləri
