Bakı, 5 oktyabr, Aysel Azad, AZƏRTAC

5 Oktyabr Beynəlxalq Müəllimlər Günüdür. Bu əlamətdar gün UNESCO-nun qərarı ilə 1966-cı ildən, müstəqil Azərbaycanda isə 1993-cü ildən qeyd edilir.

AZƏRTAC-ın əməkdaşı bu əlamətdar gün münasibətilə həm təcrübəli, həm də bu peşədə yeni addımlar atan müəllimlərlə söhbətləşib.

İlk müsahibimiz 220 nömrəli məktəb-liseyin Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru Xanım Qasımova Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fənnini tədris edir. İyirmi ildən artıqdır ki, 4-5-ci siniflər üçün Azərbaycan dili dərsliklərinin, müəllimlər üçün metodik vəsaitlərin hazırlanmasında iştirak edir. “Ən yaxşı müəllim” müsabiqəsinin qalibi olan müsahibimiz müəllimliyin insandan sevgi, fədakarlıq, daim üzərində işləməyi tələb etdiyini bildirib. 

Şagirdlərin gözlərindəki maraq və sevginin onu bu peşədən yorulmağa qoymadığını deyən Xanım Qasımova işinin nə qədər gərgin olmasına baxmayaraq, aldığı müsbət nəticələr, şagird və valideynlərdən gələn bir xoş söz ilə bütün yorğunluğuna son qoyulduğunu söyləyir: “Müəllim ömrü neçə-neçə insanın həyat yolu ilə kəsişən bir ömürdür. Xoşbəxtəm ki, belə bir ömrü yaşayıram. Müəllimliyə başladığım ilk günlər unudulmazdır. Həmin günlərdə qürur, məsuliyyət və sevinc hissləri məni tərk etmirdi. Bu, indi də davam edir. Mənə müəllimliyi Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimim Şaiq İbrahimov sevdirib. Bakı Dövlət Universitetinin I kursunda təhsil alanda minnətdarlığımı bildirmək üçün müəllimimi görməyə getmişdim. Məni dərsinə dəvət edərək, həmin dərsi mənə həvalə etdi. İlk dərsim olduğu üçün həyəcanlansam da, bu təklifi sevə-sevə qəbul etdim. Şagirdlərlə Füzulinin “Meyvələrin söhbəti” əsərinin təhlilini apardım. Müəllimim arxa sırada əyləşib məmnunluqla məni izləyirdi. Bu, mənim üçün unudulmaz dərs oldu.

Müəllimin ən böyük qazancı yetişdirdiyi şagirdlərinin uğurudur. Şagirdlərimin həyatdakı uğurlu yolu məni hər zaman sevindirir. Müxtəlif sahələrdə çalışan, başqa ölkələrdə fəaliyyət göstərən şagirdlərim müəllimlərini unutmurlar. Televiziya verilişini seyr edərkən aşıq qızımız Samirənin xoş sözlərini təsadüfən eşitməyim, Avropada tədbirdə olarkən bir müşavirin yaxınlaşıb “Siz mənim müəllimim olmuşunuz” deməyi, illər öncə dərs dediyim şagirdlərdən gözlənilmədən gələn gül dəstələri müəllim kimi məni daha çox fəaliyyət göstərməyə sövq edir. Onların qəlbində yaşamaq ən böyük xoşbəxtlikdir. Vətəndaş yetişdirmək müəllimin ən ümdə vəzifəsidir”.

Hər bir şagirdin müəllimin yaddaşında qaldığını deyən Xanım Qasımova müəllimin şagirdinə öz ruhundan pay verdiyini, həyatda mövqe tutmağın yollarını öyrətdiyini bildirib: “Müəllim olaraq fəaliyyət göstərdiyim müddət ərzində minlərlə şagirdim olub. Hər biri ilə bağlı xatirələrim var. Hətta bu xatirələrdən ibarət kitab da yazmaq istərdim. Məktəbdə ilk dəfə sinif rəhbəri olduğum 5-ci sinifdə şagirdlərdən birinin qayda pozduğuna görə məktəbdən xaric olunacağını öyrəndim. Həmin şagirdə direktordan bağışlanmasını istəməyi təklif etdim. Bu, müsbət nəticə vermədikdə özüm rəhbərliyə yanaşıb şagirdim məktəbdən xaric olunursa, mən də işdən çıxmaq haqqında ərizə yazacağımı bildirdim. Həmin şagird məktəbdə qaldı. O gündən illər keçsə də o, hər zaman əlaqə saxlayır, məni unutmadığını deyir.

Fəaliyyətimiz müddətində qaydaları pozan, təhsilə biganə yanaşan şagirdlərlə qarşılaşırıq. Əsl pedaqoq yaxşı şagirdlərlə işləyən deyil, bu cür şagirdlərlə əzmlə çalışıb, onları da yaxşılar sırasına cəlb edəndir. Müəllimin diqqəti, sevgisi, məsuliyyəti yola gəlməyən şagird üçün ən təsirli “tənbehdir”.

Valideynlərə tövsiyə edirəm ki, övladlarını yalnız yüksək biliyi olan müəllimlərə deyil, təmiz ruhu olan, cəmiyyətdə sözünü deyən, yalnız biliyi ilə yox, geniş üfüqlərə yelkən açaraq öz üzərində daim işləyən, övladına mütaliəni sevdirən, onları layihələrə, tədbirlərə cəlb edərək sosiallaşdıran müəllimlərə əmanət etsinlər. Əks-təqdirdə ən ağıllı şagird belə bir şəxs kimi tam formalaşa bilməz. İnsanı bilik deyil, ruh tərbiyə edir, formalaşdırır. Bilik hər zaman əlçatan olur. Güclü ruha sahib insanlar uğurlu insanlardır”, - deyə o, fikrini yekunlaşdırıb.

Elvin Səlimov 27 nömrəli tam orta məktəbin informatika müəllimidir. Beş ildən artıqdır ki, müəllim kimi fəaliyyət göstərən Elvin Səlimov həm də Vətən müharibəsinin iştirakçısıdır. Orta məktəbdə oxuyarkən müəllimlik peşəsinə böyük maraq göstərdiyini deyən müsahibimiz bu peşəni ona müəllimlərinin sevdirdiyini bildirib: “Müəllimlərin verdiyi tapşırıqları yerinə yetirir, həmin tapşırıqların, nəzəriyyələrin nə dərəcədə bizim gələcək həyatımızda rolu olduğunu araşdırırdım. Məsələn, riyaziyyat müəllimimiz Pifaqor teoreminin ətraf aləmdə hansı sahələrdə istifadə edilə biləcəyini, nə işə yaradığını bildirmişdi. Evə gəldikdən sonra televiziyada elmi proqramların birində müəllimin dediyinin eynisi ilə rastlaşdım. Mən araşdırmalar aparırdım və keçdiyimiz fənlərin tətbiq sahələrinin müxtəlifliyini anlayırdım. Bütün bunlar və müəllimlərimin həm cəmiyyət, həm dövlət tərəfindən necə rəğbətlə qarşılanmağı məndə bu peşəyə xüsusi maraq yaratdı. Müəllimlərin işə qəbulu müsabiqəsində iştirak etdim və 2018-ci il üçün informatika fənni üzrə ən yüksək nəticəni toplayaraq müəllim kimi fəaliyyətə başladım. Şagirdlərin sevgisini qazandığımı bildikdən sonra müəllimliyə sevgim daha da artdı. Bu peşədən heç vaxt yorulmamışam. Düşünürəm ki, hətta fiziki yorğunluq olsa belə, peşəyə sevginin yaratdığı motivasiya bu yorğunluğu biz müəllimlərə sevdirməlidir. Bəzən bu yorğunluq bizə mənəvi cəhətdən xoş gələ bilir”.

Elvin Səlimov müəllimlik fəaliyyətində ən yaddaqalan hadisənin İkinci Qarabağ müharibəsindən qayıtdıqdan sonra şagirdləri tərəfindən qarşılanmasının olduğunu deyib: “Həmin ərəfədə dərslər onlayn keçirilirdi. Şagirdlərimlə üzbəüz görüşlərimizdə mənə necə qəhrəman müəllim kimi baxdıqlarını gördükdə həm sevinir, həm kövrəlirdim. Mənə verilən müxtəlif suallar və cavablarım onlar üçün yaddaqalan olmuşdu”.

“Günümüzdə müəllim məvacibinin gündəlik xərclərin qarşılanmasına yetərli olduğunu düşünürəm. Kişi müəllimlərinin son dövrlərdə bu peşəyə marağının artması buna sübut ola bilər. Mən, həmçinin “Rəqəmsal bacarıqlar” layihəsində təlimçiyəm. Düşünürəm ki, müəllim öz üzərində işlədikcə, öz araşdırmalarını və fəaliyyətini genişləndirdikcə, daha da yüksək uğurlar əldə edə bilər.

Təhsil aldığım orta məktəbə yaxın ərazidə qalıram. Həyatımda iz qoyan müəllimlərimlə qarşılaşıram. Onların bəziləri müəllim olduğumu bilmirdilər. Mən bunu bildirəndə bir neçəsi eyni reaksiyanı verərək “Sənin üçün ən layiqli peşəni seçmisən” deyirdilər. Çünki mənə bu peşəni sevdirən məhz həmin müəllimlər olub. İbtidai sinif müəllimim olan Ofeliya müəlliməni məktəbi bitirdikdən sonra təqaüdə çıxdığı üçün görməmişəm. Onu görsəm bildirərəm ki, mənə verdiyi mənəvi dərslərin qarşılığı olaraq öz fəaliyyətimlə üzünü ağ etməyə çalışdım və ümidvaram ki, bacardım”, - deyə Elvin Səlimov bildirib.

70 nömrəli məktəb-liseyin müəllimi Nərgiz İbrahimova isə bu peşədə ilk addımlarını atır. Müəllim ailəsində dünyaya gələn Nərgiz İbrahimova böyüdükcə müəllimlərinin həyatında oynadıqları rolu görüb müəllim olmağa daha da həvəsləndiyini söyləyib: “Mənim üçün müəllimlik yüzlərlə uşağa həyat olmaq, onların elmi biliyini artırmaq, oxumağa, öyrənməyə maraq oyatmaq, ən əsası da vətənimiz üçün ziyalı yetişdirməkdir. Düzdür, hər kəs oxuyub savadlı olmaya bilər, amma yaxşı insan formalaşdırmaq, ölkəmiz üçün xeyirli, ağıllı bir vətəndaş yetişdirmək hər şeydən vacibdir. Şagirdlərimə işıq ola bilmək üçün, həyatlarının müəyyən bir hissəsində yer alıb onlara doğru yolu göstərmək üçün müəllim olmağa qərar verdim.

Mənə müəllimliyi sevdirən, bu müqəddəs peşəyə maraq oyadan, həyatımın hər məqamında məni dəstəkləyən və ilk müəllimim babam olub. Fransız dili müəllimi olsa da, hərfləri, oxumağı, saymağı, şeirləri, ədəbiyyatı mənə kiçik yaşlarımdan sevdirib. Bu gün müəllim olmağımda, peşəmi bu qədər çox sevməyimdə babama borcluyam.

Məndə xüsusi iz qoyan müəllimim isə Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimim olub. Onun sayəsində mən dilimizin əhəmiyyətini, şair və yazıçılarımızın xalqımız üçün daim çalışdığını, amalımızın vətənimiz üçün çalışmaq olduğunu öyrəndim. Müəllimimlə qarşılaşsam, məndə qoyduğu xatirələr üçün təşəkkür edər, minnətdarlığımı bildirər, “Yaxşı ki, mənim müəllimim oldunuz. Mən sizin sayənizdə bu gün xalqımız üçün çalışıram” deyərdim”.

Gənc müəllim hesab edir ki, dəcəl şagird yoxdur, oxumağa marağı daha az olan şagird var. Belə şagirdlərlə işləmək üçün onunla fərdi söhbət aparmaq vacibdir.

“Həmin şagirdin intellektini öyrənmək, daha sonra marağı hansı istiqamətədirsə, ona uyğun fəaliyyət qurmaq lazımdır. Əgər ona maraqlı nəsə olsa, dərsə marağı artar və zamanla dəcəllik adlandırdığımız fəaliyyəti ortadan qalxar. Mənim sinfimdə də hiperaktiv, danışmağı sevən, yerində sakit dayanmayan şagirdlərim var. Belə uşaqlarla müxtəlif təlim üsullarından istifadə edərək işləyirəm. Akvarium, əqli hücum, qar topası kimi təlim üsulları onları daim hərəkətdə saxlayır və dərs oyun üzərində qurulduğu üçün daha maraqlı və öyrədici keçir.

Çalışıram ki, hər hansı bir şagirdi yoldaşları arasında danlamayım. Danlaq həm müəllim-şagird münasibətinə zərər vurur, həm də şagirdin həmin fənnə marağını azaldır. Bu səbəbdən uşaqlara müsbət cəzalandırma üsulundan istifadə edirəm, yəni dərsə hazırlıqsız gələn şagirdi dərsdən sonra 15 dəqiqə sinifdə saxlayıb başa düşmədiyi mövzunu yenidən işləyirəm və şagirdin yazmadığı mövzuları yenidən ondan tələb edirəm. Onu da bilməliyik ki, yazılmayan hər tapşırığın, oxunmayan hər bir dərsin arxasında mütləq bir səbəb dayanır. Buna görə şagirdlə fərdi söhbət aparıb ona istiqamət vermək, kömək olmaq danlaqdan daha yaxşı bir seçimdir”, - deyə Nərgiz İbrahimova qeyd edib.

Azərbaycan müəlliminə ən yüksək qiyməti isə Ulu Öndər Heydər Əliyev verib. Ümummilli Lider müəllimlər haqqında deyib: “Bizim hər birimiz elmi dərəcəmizdən, biliyimizdən, təhsil səviyyəmizdən asılı olmayaraq, bütün nailiyyətlərimizə görə məktəbə, müəllimə borcluyuq. Hər birimizdə müəllimin hərarətli qəlbinin bir zərrəciyi var. Mən dünyada müəllimdən şərəfli ad tanımıram”. Gününüz mübarək, əziz müəllimlər!