Bakı, 27 may, Anara Axundova, AZƏRTAC

AZƏRTAC xüsusi qayğıya ehtiyacı olan istedadlı uşaq və yeniyetmələr haqqında məqalələr silsiləsini davam etdirir. Budəfəki qəhrəmanımız musiqiçi və idmançı Aleksandr Jukov olub. Uşağa erkən yaşda onurğa əzələsinin atrofiyası diaqnozu qoyulub. Saşa Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbində oxuyur və üzgüçülüklə məşğul olur. O, paralimpiyaçı kimi yarışlarda iştirak edir, texnologiyanı çox yaxşı bilir, rəsm çəkir, “leqo”nu sevir, musiqi bəstələyir, gələcəkdə öz musiqi məktəbini açmaq istəyir və ağ pianosu olmasını arzulayır.

Saşanın 10 yaşı var. Anası Anna Jukovanın dediyinə görə, oğlanın musiqiyə həvəsi özünü çox erkən yaşlarda göstərib. O, davamlı oxuyur, musiqi alətləri ilə maraqlanırdı. Sonradan məlum oldu ki, Saşa mükəmməl musiqi istedadına malikdir: “Bunu öyrənəndə qərara gəldim ki, Saşa musiqi ilə ciddi məşğul olmalıdır və onu Bülbül adına məktəbə göndərdim. Onu dərhal qəbul etdilər. Orada oxuduğu üçün çox xoşbəxtdir. Oğlum musiqi naminə yaşayır və tez-tez deyir ki, artıq dünyasını dəyişmiş bəstəkarlarla - Motsart, Bethoven, Vivaldi ilə danışmaq istərdim... Çox narahatdır ki, bu, mümkün olmayacaq”.

Saşa blokfleytada çalır; bu, onun məktəbdəki xüsusi fənnidir. Həm də fakültativ əsasda fortepianoda. Saşa bəstəkarlıq ixtisası üzrə də təhsil alır və artıq musiqi bəstələyir. Nəfəsli alətdə ifa etmək onun diaqnozu baxımından çox faydalıdır.

Anna Jukova daha sonra deyir: “Onurğa əzələlərinin atrofiyası ilə bütün əzələlər zəifləyir və tənəffüs əzələləri bundan ən çox təsirlənir. Saşa Bülbül adına məktəbə daxil olana qədər biz daim nəfəs məşqləri edirdik. Blokfleyta özü tənəffüs sistemini inkişaf etdirir. Bu, Saşa üçün əladır! Məktəb direktoru Teymur müəllim Göyçayevə çox minnətdaram ki, Saşaya hansı alətin lazım olduğunu peşəkarcasına sezə bildi. Teymur müəllim özü imtahan götürdü və Saşanın sağlamlığı üçün nə qədər vacib olduğunu başa düşərək ona bu aləti təyin etdi”.

Anna xanımın dediyi kimi, musiqi dərsləri oğlanda əzmkarlıq, səbir və diqqəti inkişaf etdirir.

Bundan əlavə, istedadlı oğlan üzgüçülüklə məşğul olur və paralimpiyaçı kimi yarışır.

“Biz həftədə üç dəfə dərsdən sonra və həftədə üç dəfə reabilitasiya üçün üzməyə gedirik. Saat dörddə evə çatırıq. Saşa bir saat dincəlir. Sonra ev tapşırığını yerinə yetiririk: əvvəlcə ümumtəhsil fənləri, sonra musiqi məşğələləri. Bundan sonra da idmanla məşğul oluruq. Yəni bizim günümüz dəqiqəsinə qədər təyin olunub”, -deyə Anna xanım bildirir.

Çətinliklərdən danışan həmsöhbətimiz inklüziv məktəblər məsələsini qeyd edir.

“Saşa tipik uşaqlar üçün məktəbə gedir, lakin xüsusi uşaqların digər valideynləri ilə söhbətdən də bilirəm ki, inklüziv məktəblərlə bağlı məsələ çox aktualdır. Xoşagəlməz haldır ki, bizdə məktəbdə uşaqları müşayiət edəcək repetitorlarımız (müəllim köməkçiləri – red.) yoxdur. İnklüzivlik üzrə ixtisaslaşan müəllimlər də yoxdur. Amma elə bizim vəziyyətimizi götürsək, məsələn, inklüziv musiqi məktəbləri də yoxdur. Nə yaxşı ki, bizə Bülbül adına məktəbdə oxumağa icazə verildi”.

Anna xanım pandus problemini xüsusilə qeyd edir və onun fikrincə, onlar hər yerdə - qapalı məkanlarda, ictimai yerlərdə, nəqliyyatda, yollarda olmalıdır.

“Bizim üçün şəhərdə hərəkət etmək, xüsusən də pilləkənlərlə qalxmaq və enmək çox çətindir. Çox vaxt uşağı qucağında gəzdirməlisən və bu heç də asan deyil! Bəzən mən uşaq arabasını əvvəlcə qaldırmalı və ya endirməli oluram, sonra Saşanı”, -deyə o bildirir.

Xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaq sahiblərinin hansı dəstəyə ehtiyacı olduğundan danışan Anna xanım deyir ki, ilk növbədə, onların dərman preparatları və uşaqların reabilitasiyası ilə bağlı köməyə ehtiyacı var. O əlavə edir: “Çox istərdim ki, xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqların məşğul ola biləcəyi daha çox ödənişsiz reabilitasiya mərkəzləri olsun. Hər kəsin özəl mərkəzlərə getmək imkanı yoxdur. Pulsuz mərkəzdə dərslər üçün böyük növbə var, çünki uşaqların sayı çoxdur. Bu növbə yaxınlaşanda bir neçə həftə keçə bilər, halbuki, müntəzəm olaraq dərslərə ehtiyac yaranır”.

Həmsöhbətimiz çox müsbət tendensiyanı - dövlət sığortasının yaranmasını da qeyd edir.

“Sığorta ilə mən Saşa üçün pulsuz kardioqram çəkdirə, testlərdən keçə bilərəm. Biz onları daim aparmalıyıq və bəzi prosedurlardan keçməliyik. Əvvəllər bütün bunları ödənişli edirdik. Sığorta bizə çox kömək edir. Ailəmizdə indi yalnız həyat yoldaşım işləyir; Saşaya qulluq etmək üçün işdən çıxdım”.

Anna xanımın iki ali təhsili var: birincisi tərcüməçi (rus, Azərbaycan, ingilis dilləri), ikincisi ibtidai sinif müəllimi ixtisasıdır. Müəllimliyi tərk etməzdən əvvəl orta məktəbdə işləyirdi.

İstedadlı musiqiçinin anası deyir: “Saşa balaca olanda, nənə və babalarımız onu böyütməkdə mənə kömək edirdilər, mən isə işləməyə davam edirdim. Amma o, böyüyüb çəkicə ağırlaşanda, onlar üçün bunun öhdəsindən gəlmək çətinləşdi və mən məktəbi tərk etdim. Ona görə də dövlət yardımı çox vacibdir! Təhsilə ehtiyacı olan böyük qızımız da var. Bütün bunlar böyük xərclərdir”.

Xüsusi uşaqda istedadı necə üzə çıxarmaq barədə digər valideynlərə məsləhət verməklə bağlı Anna xanım deyir ki, övladı ən çox nəyin cəlb etdiyinə, onun nəyi sevdiyinə, nəyə daha çox vaxt ayırdığına diqqət yetirmək lazımdır. Valideyn məsələsinə gəlincə, həmsöhbətimiz hesab edir ki, mütləq öz vəziyyətinizdən danışmalı, bu haqda bəhs etməlisiniz.

O əlavə edir: “Bir növ dəstəkləyici icma tapmaq həqiqətən də yaxşıdır. Mənə elə gəlir ki, Saşa ilə mənim başqa keyfiyyətlərim də üzə çıxdı. Əvvəllər heç kimə heç nə deməmişəm, çox qapalı adam idim. İndi isə düşünürəm ki, bu barədə danışmaq lazımdır. Demək lazımdır ki, belə bir istedadlı uşaq var, filan problemlər var və sairə. İnsanlarla daha çox ünsiyyət qurmalı və bu barədə danışıb həll yollarını birlikdə axtarmalıyıq. Mən də səhərlər gəzməyə çalışıram. Saşa məktəbdə olarkən, mən bulvara gedirəm və orada gəzirəm. Bu, bütün gün ərzində mənə enerji və güc verir. Çünki özümlə, düşüncələrimlə tək qalmağa başqa vaxtım yoxdur”.

Müsahibə zamanı Saşa otaqda idi. Biz anası ilə söhbət edərkən o, xalçada sakitcə oynayırdı. Nəhayət, ona tərəf döndüm. Gələcəkdə musiqiçi və ya üzgüçü olmaq istədiyini soruşduqda, Saşa gözlənilmədən və tərəddüd etmədən cavab verdi: “Proqramçı olacağam!”.

Anna xanım gülərək deyir: “O, hər şeyi düzəldə, qaydasına sala bilir. Televiziya, telefon. O, texnologiyadan çox məlumatlıdır. Və “leqo”dan hər şeyi, hətta Eyfel qülləsini də tikə bilər. Dünən oyanıb mənə dedi: “Ana, mən gələcəkdə öz musiqi məktəbimi açmaq istəyirəm”.

Söhbətimizdə Saşanın böyük bacısı Alina da iştirak edir. Qız 11-ci sinfi bitirir və bu il universitetə daxil olmağa hazırlaşır. Sevimli bacı gənc musiqiçinin həyatında böyük yer tutur, ona dəstək olur, nümunəvi xidmət edir.

“Saşanın xəstəliyi özünü göstərəndə, o, danışmağı dayandırdı. Alina onunla işləyirdi və oğlan yenidən onunla danışdı. Qapını bağladı, heç kimi otağa buraxmadı və onunla dərs oxudu”, -deyə uşağın anası qeyd edir.

Çoxyönlü, istedadlı oğlan gözəl musiqilər bəstələyir və bir gün əsərlərinin çap olunaraq başqa musiqiçilər tərəfindən ifa edilməsini arzulayır. O, melodiyalardan birini pərəstiş etdiyi bacısı Alinaya həsr edib.

Söhbətimizin sonunda Saşa bu və digər bəstələrini pianoda ifa edir (aşağıdakı videoda Saşanın ifa etdiyi melodiya onun öz bəstəsidir). O, həmçinin blokfleytada çalır, oyuncaqlarını, rəsmlərini, kumiri Ronaldo ilə köynəklərini, sinif yoldaşlarının şəkillərini göstərir və mənə jurnalist üçün çox simvolik bir hədiyyə - istedadlı və mehriban əlləri ilə qəzetdən düzəltdiyi gülü verir.