Bakı, 23 avqust, AZƏRTAC

Azərbaycan ilə Özbəkistan eyni kök, eyni dil və din bağlılığına baxmayaraq, dövlətlərimiz arasında diplomatik münasibətlər nisbətən gec - 1995-ci il oktyabrın 2-də yaradılıb. 1996-cı ildə Azərbaycanın Daşkənddə, iki il sonra isə Özbəkistanın Bakıda səfirliyi fəaliyyətə başlayıb. Münasibətlərin bu qədər ləng inkişafının kökündə isə 1990-cı illərin əvvəllərində hakimiyyəti zəbt etmiş AXC-Müsavat cütlüyünün səbatsız fəaliyyəti olub. Bakı bütün müstəvilərdə bizə qardaş olan Özbəkistanla münasibətləri yalnız Ulu Öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlişindən sonra bərpa etməyə nail olub və bu gün Prezident İlham Əliyevin iqtidarı dövründə münasibətlərimiz özünün qızıl dövrünü yaşayır.

Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Bəhruz Məhərrəmov söyləyib.

Deputat bildirib ki, Şavkat Mirziyoyevin Özbəkistan Prezidenti seçilməsindən sonra ilk dövlət səfərini Azərbaycana etməsi qardaşlığımızın, dostluğumuzun, o cümlədən Özbəkistan rəhbərinin özünün şəxsən ölkəmizə, xalqımıza münasibətinizin göstəricisi olmaqla bərabər həm də ötən dövr ərzində əlaqələrimizin ən yüksək səviyyəyə yüksəlməsinin mühüm göstəricisidir.

“Özbəkistan Prezidentinin cari səfəri hər iki dövlət üçün səbirsizliklə gözlənilən siyasi hadisə idi. Bildiyiniz kimi, hələ bu il iyulun 24-də Prezident İlham Əliyevin Prezident Mirziyoyevə ad günü münasibətilə zəng edərkən məhz bu səfərin əlaqələrimizin inkişafında növbəti mərhələ olacağına əminlik ifadə etmişdi. İlk növbədə, bu səfər ötən il müəyyən edilmiş hədəflərin icrasının səmərəliliyini təhlil etmək, habelə yeni qlobal düzəndə yeni prioritetlər, birgə hərəkət planları müəyyən edilməsi üçün mühüm imkan oldu.

Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyevin ötən il iyulun 21-də Özbəkistana səfəri çərçivəsində ölkələrimiz arasında strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi və qarşılıqlı fəaliyyətin genişləndirilməsi haqqında siyasi Bəyannamə imzalanıb. Dövlətimizin başçısının mətbuat üçün birgə bəyanatda ifadə etdiyi kimi, “bu Saziş mahiyyətcə gələcək fəaliyyətimizin yol xəritəsidir”. Bu çərçivədə münasibətlərin həqiqətən strateji səviyyəyə çatması üçün geniş spektrli prioritetlər və birgə fəaliyyət proqramları müəyyən edilib”, - deyən B.Məhərrəmov vurğulayıb ki, təqribən bir il bir ay sonra Şavkat Mirziyoyevin ölkəmizə dövlət səfəri çərçivəsinə Azərbaycanla Özbəkistan arasında Ali Dövlətlərarası Şuranın yaradılması barədə müqavilənin imzalanması ötən dövr ərzində ölkələrimiz arasında strateji tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi və qarşılıqlı fəaliyyətin genişləndirilməsi istiqamətimizdə hədəflərin uğurla reallaşdırıldığını əyani şəkildə sübut edir. Özbəkistan Prezidentinin ifadə etdiyi kimi, “bu müqavilə ən yüksək etimad səviyyəsi və razılığa gəldiyimiz həmin strateji istiqamətlərin ən yüksək səviyyədə davamıdır”. Ali Dövlətlərarası Şuranın yaradılması barədə müqavilə, eyni zamanda, Prezident İlham Əliyevin də dediyi kimi, “ölkələrimiz arasında gündəliyin kifayət qədər geniş olmasının göstəricisidir”.

Aydındır ki, Azərbaycan-Özbəkistan strateji tərəfdaşlığı çox spektrlidir və siyasi səviyyədən iqtisadi, sosial, humanitar sahələrə qədər çoxşaxəli istiqamətləri əhatə edir.

İlk növbədə, Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında siyasi münasibətlər, əvvəldə də qeyd edildiyi kimi, özünün qızıl dövrünü yaşayır, ölkələrimiz istisnasız olaraq bütün platformalarda vahid mövqedən çıxış etməkdədir. Şavkat Mirziyoyev ilk dövlət səfərini niyə məhz Azərbaycana etməsinin səbəbini göstərərkən ifadə etdiyi kimi, “Azərbaycan bizim üçün münasibətlərin tamamilə yeni mərhələyə yüksəldiyi ən yaxın ölkələrdən biridir, biz həqiqətən də iki yaxın xalq, iki yaxın ölkəyik”.

Heç şübhəsiz, münasibətlərin cari səviyyəsində ali qonağın özünün də vurğuladığı kimi, liderlərin şəxsi əlaqələrinin müstəsna rolu var - “şəxsi münasibətlərimiz əlaqələrimizi tamamilə yeni mərhələyə yüksəldib”.

Milli Məclisin deputatı, həmçinin qeyd edib: “Məlumdur ki, Özbəkistan 30 il ərzində Ermənistanla münasibətlərində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və işğal amilini rəhbər tutub. Vətən müharibəsində Zəfərimizdən sonra Azərbaycan Prezidenti və xalqını ilk təbrik edən beynəlxalq subyektlərdən biri məhz Özbəkistan olub. Rəsmi Daşkənd Azərbaycanın haqq işinə inanıb və Özbəkistan Prezidentinin bu gün Füzuliyə səfəri çərçivəsində doğma yurduna qayıtmış, yeni evlərə köçürülmüş keçmiş məcburi köçkünlərlə görüşdə ifadə etdiyi kimi, Qələbənin təməlində məhz Prezident İlham Əliyevin ədaləti və həqiqəti bərpa etmək üçün göstərdiyi bütün səylər dayanır.

Qardaş dövlətin Prezidentinin bu mövqeyinin kökündə bir tərəfdən bizə olan inam dayanırsa, digər tərəfdən Özbəkistanın özünün də erməni cinayətlərindən zaman-zaman dəhşətlər yaşaması ilə bağlıdır. Özbək xalqı 1918-ci ildə ermənilərin Fərqanədə törətdiyi cinayətləri, 1980-ci illərdə Qdlyan komissiyasının cinayətlərini və bu cinayətlərin qurbanlarını unutmayıb. Bu mənada cənab Mirziyoyev Azərbaycan xalqını çox gözəl anlayır və haqq işimizdə yanımızda olmağı həm qardaşlıq borcu, həm də bəşəri ideallara xidmət hesab edir.

Bildiyiniz kimi, rəsmi Daşkənd özünün siyasi-mənəvi dəstəyini ifadə etmək məqsədilə quruculuq-bərpa prosesinə dəstək olaraq Füzuli şəhərində Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevin təşəbbüsü ilə Özbəkistan büdcəsinin vəsaiti hesabına 960 şagird yerlik məktəb inşa edib və bu gün həmin təhsil ocağının açılışı münasibətlərimizə yeni səhifə kimi həkk edildi. Azərbaycan Prezidentinin dediyi kimi, “bu, təkcə təhsil ocağı deyil, eləcə də bizim dost və qardaşlığımızın daha bir mərkəzi olacaq”.

Təbii ki, cari səfər humanitar sahədə münasibətlərimizin dərinləşməsinə də ciddi təsir edəcək. Ortaq kökümüz, dilimiz, habelə tarixi bağlarımız mədəni-humanitar əlaqələr üçün ciddi bazisdir və daha da yaxınlaşmağımız üçün imkandır. Özbəkistan Prezidentinin vurğuladığı kimi, “bir müddət keçəcək bizə tərcüməçi lazım olmayacaq və ya burada iki dildə danışmağa ehtiyac qalmayacaq”.

Əlbəttə, bu ritorika həm də Türk dünyası tarixində çoxdan arzulanan bir mərhələyə qədəm qoyduğumuzu göstərir. Türk adını, türk birliyi məfhumunu səmərəsiz formada istismar edənlərdən fərqli olaraq məhz cənab İlham Əliyevin səyləri nəticəsində Azərbaycanın türk dünyası, türkdilli dövlətlərlə, Mərkəzi Asiya ölkələri ilə əlaqələrinin dərinləşməsi, Türk Dövlətləri Təşkilatının çox uğurlu və təsirli bir platformaya çevrilməsinin nəticəsidir ki, bu gün Azərbaycan və Özbəkistan artıq tarixin heç bir dövründə olmadığı qədər yaxınlaşıb”.

Siyasi münasibətlərin iqtisadi təməllərə dayandıqda daha möhkəm olduğunu söyləyən Bəhruz Məhərrəmov əlavə edib ki, ölkələrimiz arasında iqtisadi əlaqələrə gəlincə, statistikaya əsasən, göstəricilər ilk dövrlərlə münasibətdə azı altı dəfə artsa da, ötən il Daşkənd görüşü zamanı Prezidentlər “məcmu halda iqtisadi əlaqələrimizin bizim münasibətlərimizə, imkanlarımıza uyğun gəlmədiyini” bildirmişdilər. Məhz Daşkənd görüşündə liderlər Azərbaycan-Özbəkistan qarşılıqlı münasibətlərini genişləndirməyi və həqiqətən yeni platforma, yeni istiqamətlər yaratmağı vəzifə olaraq hökumətlərin üzərinə vəzifə olaraq qoymuşdu. Liderlərin Bakı Zirvə görüşündə müşahidə olunan ritorika deməyə əsas verir ki, artıq uğurlu nəticələr mövcuddur və artıq iqtisadi əlaqələri bir üst səviyyəyə daşıya bilərik. Artıq ticarət dövriyyəsinin 1 milyard dollara qədər yüksəldilməsi imkanları mövcuddur, energetika, turizm, maşınqayırma və digər sahələrdə əməkdaşlıq ciddi formada dərinləşib. Nəticə etibarı ilə Prezident İlham Əliyevin təbirincə desək, “biz bu gün görüşlər və danışıqlar çərçivəsində, əslində, münasibətlərimizin inkişafının gələcəyini müəyyən etdik".

Azərbaycanın Vətən müharibəsindən sonra yaratdığı yeni reallıq, habelə qlobal ziddiyyətlərin dərinləşməsi ilə Azərbaycanın regionda artan, xüsusən Prezident İlham Əliyevin zamanında uzaqgörənliklə reallaşdırdığı kommunikasiya layihələrinə daha çox zərurətin meydana çıxması fonunda, ölkəmizin qlobal nəqliyyat kommunikasiya habına çevrilməsi isə Özbəkistanla münasibətlərimiz üçün əlavə potensial meydana çıxarmaqdadır. Təbii ki, bu potensial dəyərləndirilməkdədir, çünki hədəflər böyük, məsuliyyət isə ağır və şərəflidir. Liderlərin Bakıdan bəyan etdiyi kimi, “deyilən hər sözün, hər bir istiqamətin arxasında xalqlarımız dayanır”.