Bakıda qlobal istiləşmənin yarada biləcəyi təhlükələrə dair müzakirələr aparılmışdır
Bakı, 20 may (AZƏRTAC). Mayın 20-də Beynəlxalq Avrasiya Mətbuat Fondunda (BAMF) “İqlim Dəyişikliyi və İnkişaf” QHT Alyansı İqlim Dəyişikliyi üzrə Hökumətlərarası Panelin (İPCC) 5-ci qiymətləndirmə hesabatı ilə bağlı brifinq keçirmişdir.
Fonddan AZƏRTAC-a bildirmişlər ki, tədbirə ev sahibliyi edən BAMF-ın sədri Umud Rəhimoğlu çıxışında bu istiqamətdə görülən işlər haqqında məlumat vermişdir.
Bildirilmişdir ki, İqlim Dəyişikliyi üzrə Hökumətlərarası Panelin (İPCC) sonuncu hesabatlarına görə, iqlim dəyişikliyinin törədə biləcəyi fəlakətlərin qarşısını almaq mümkündür. Bunun üçün karbonla çirklənmənin təcili və uzunmüddətli dövr üçün azaldılması ən əsas şərtdir. İqlim dəyişikliyinin gələcəkdə törədəcəyi fəlakətlərin qarşısını almaq üçün dünya liderləri fəal olmalıdırlar.
Qeyd olunmuşdur ki, İPCC-nin 5-ci qiymətləndirmə hesabatının 2-ci hissəsində iqlim dəyişikliyinin bütün materik və okeanlarda həyata mənfi təsir göstərəcəyi barədə məlumat əksini tapmışdır. İqlim dəyişikliyi güclənir və temperatur artımı, daşqın, quraqlıq, ərzaq qıtlığı yaradır. Bunun nəticəsi olaraq yoxsul əhali sayının artması və xəstəliklərin yayılması kimi halların baş verməsi qaçılmazdır.
İPCC-nin hesablamasına əsasən, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə il ərzində adaptasiya tədbirləri 100 milyard ABŞ dolları həcmində maliyyə vəsaiti təşkil edəcəkdir. Amma bu rəqəmə pul ilə hesablana bilməyən mədəni irs, insanların həyatı və biomüxtəliflik aid edilməmişdir. Ekspertlər istixana effekti yaradan qazların azaldılması istiqamətində təcili tədbirlər görülmədiyi halda adaptasiya edilməyəcək qədər ciddi fəsadların baş verəcəyi barədə xəbərdar etmişlər.
Tədbirdə çıxış edən Alyansın əlaqələndiricisi Aytəkin Əsgərova demişdir ki, Azərbaycanda temperaturun təxminən 5 dərəcəyə qədər artacağı gözlənilir. Bu isə ölkəmizdə buzlaqların əriməsinə, sel və daşqınların, Xəzər dənizinin səviyyəsinin artmasına gətirib çıxaracaqdır. Digər tərəfdən isə yarım-səhra zonada yerləşən ölkəmizdə quraqlıq nəticəsində torpaqların deqradasiyası, meşə landşaftının məhv olması, su resurslarının azalması kimi təhlükələr qaçılmazdır. Bunun nəticəsində isə əhalinin kənd-təsərrüfatı imkanları aşağı enəcək, sahilyanı ərazilərdə yaşayan əhali arasında isə infeksion xəstəliklərin yayılması halları və s. baş verəcəkdir. Bu kimi ağır nəticələrə isə cavab tədbirlərinin ləngiməsi gətirib çıxara bilər. Ən pis nəticələrin qarşısını almaq üçün aktiv fəaliyyət göstərmək lazımdır. Bunun üçün isə mövcud dövlət komissiyasını fəaliyyətinin aktivləşdirmək və ya bütün müvafiq qurumların da cəlb olunması ilə yeni çoxtərəfli Milli Komitə yaradılmalıdır.
Diqqətə çatdırılmışdır ki, İPCC-nin 5-ci qiymətləndirmə hesabatının 3-cü hissəsində uzunmüddətli perspektiv üçün mədən yanacaqlarını bərpa olunan enerji ilə əvəz olunmasının faydalarına xüsusi diqqət yetirilir. Ümumdünya enerji hasilatı sisteminin yaradılması ilə bərabər, İPCC iqlim dəyişikliyinə cavab tədbirləri olaraq başqa variantları da təklif edir. Bunlara enerjinin səmərəli istifadəsi, təmiz nəqliyyat və tikinti texnologiyalarına investisiyaların edilməsini misal göstərmək olar.
Hesabata görə, iqlim dəyişikliyinin törədə biləcəyi ən pis təsirlərin qarşısını almaq dünya üzrə aşağı karbon və karbon olmayan enerji mənbələrindən istifadəni ən azı 2050-ci ilə qədər üç dəfə artırmaq lazımdır. İqlim məsələlərində çıxış yolları mümkündür.
Bildirilmişdir ki, bu ilin sentyabrında BMT-nin Baş katibinin təşəbbüsü ilə iqlim dəyişikliyi ilə bağlı sammit keçiriləcəkdir. Həmin sammitdə ölkə rəhbərləri 2015-ci ildə Parisdə imzalanacaq yeni müqavilənin əsası olacaq birgə qərar qəbul etməlidirlər.
ARDNŞ-in Ekologiya İdarəsinin elm və texnika şöbəsinin rəisi Məhərrəm Mehtiyev IPCC-nin işçi qrupları haqqında ətraflı məlumat verərək qeyd etmişdir ki, bundan əlavə, tullantıların inventarlaşmasını aparan xüsusi qrup da mövcuddur. O demişdir ki, istixana effekti yaradan qazların atmosferdə konsentrasiyası son dövrlər kəskin artdığından onların inventarlaşmasını aparmaq böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin İqlim Dəyişikliyi və Ozon Mərkəzinin direktoru Gülmalı Süleymanov istixana effekti yaradan qazların son 30-40 ildə qalxmasını nəzərə çatdırmışdır. Demişdir ki, əhali temperatur artımının yaxşı hadisə olduğunu düşünür. Bu, əsla belə deyil. Temperatur artan zaman Yerin enerjisi qeyri-bərabər paylanır. Bunun nəticəsi olaraq isti ölkələrdə qarlı, soyuq ölkələrdə isə əksinə isti hava şəraiti müşahidə olunur. Buzlaqlar əridikcə metan qazı daha çox atmosferə qalxır. Bakıya nəzər yetirsək, aylıq yağıntı norması 1-2 günə düşür. Külək siklonlarının yaranma yeri və istiqamətləri dəyişir.
BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının milli əlaqələndiricisi İsa Əliyev bildirmişdir ki, dünya tullantılarının böyük əksəriyyəti ABŞ, Yaponiya, Çin, Hindistan və s. kimi ölkələrin payına düşür. Çin 7 milyard ton tullantısı olmaqla ABŞ-ı geridə qoymuşdur. Azərbaycanın dünya tullantılarında payı 0.1 faiz təşkil edir. Bu da onu göstərir ki, bizim tullantılar qlobal istiləşməyə bir o qədər də təsir etmir.
Tədbirdə mətbuat nümayəndələrinin sualları da cavablandırılmışdır.
Bölmənin digər xəbərləri
