“SABAH.city” - Azərbaycanda bilik iqtisadiyyatına keçidin strateji modeli
Bakı, 15 sentyabr, AZƏRTAC
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Bakıda Elm və Təhsil Nazirliyinin Yüksək Texnologiyalar Parkının bazasında qurulan “SABAH.city” innovasiya şəhərciyinin birinci mərhələsinin açılışında iştirak etməsi ölkəmizdə rəqəmsal iqtisadiyyatın, elm və təhsilin inteqrasiyası istiqamətində atılan tarixi və strateji əhəmiyyətli addımdır və bilik iqtisadiyyatına keçid xəttinin fundamental mərhələsi kimi qiymətləndirilməlidir.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri İlqar Orucov deyib. O bildirib ki, innovasiya sosiologiyası və regional inkişaf nəzəriyyələrində irəli sürülən müasir innovasiya iqtisadiyyatında universitet (elm/təhsil), sənaye (özəl sektor) və dövlət arasındakı üçtərəfli qarşılıqlı əlaqəni və strateji tərəfdaşlığı izah edən beynəlxalq “Üçlü spiral” modeli baxımından bu layihə dövlət-özəl-akademiya sinerjisini stimullaşdıran səmərəli mexanizmdir.
İlqar Orucov qeyd edib ki, beynəlxalq təcrübədə bu modelin ən uğurlu analoji nümunəsi kimi ABŞ-nin Stenford Universiteti ətrafında formalaşan Silikon Vadisi, eləcə də Fransanın regional texnoloji innovasiya mərkəzi olan Sofiya Antipolis texnoparkı çıxış edir. “SABAH.city” birinci mərhələdə 3 ali təhsil müəssisəsi, 8 yüksək texnologiya şirkəti və 12 startapı (ümumilikdə 23 əsas iştirakçını) 5 hektardan çox ərazidə və 20 min kvadratmetrlik vahid fiziki məkanda konsentrasiya etməklə akademik biliklərin birbaşa sənayeyə transferini sürətləndirir və qlobal klaster nümunələrinin təşkilati modelinə əsaslanır.
Müasir makroiqtisadi artım modellərinə (məsələn, Pol Romerin endogen artım modelinə) əsasən, innovasiyanın daxili generatoru məhz yüksəkixtisaslı insan kapitalıdır. Kompleks daxilində yer alan müasir laboratoriyalar (süni intellekt, robototexnika, kibertəhlükəsizlik üzrə), müştərək iş məkanları və tədqiqat-inkişaf mərkəzləri istedadlı mühəndis gənclərə qlobal rəqabətədavamlı ekosistem təklif edir. Koreya Respublikasının “Decon” texnoloji klasterində olduğu kimi, bu cür inteqrasiya olunmuş mühitlər milli miqyasda “beyin axını” və intellektual miqrasiyanın qarşısını alır, yerli insan kapitalının daxildə dəyər yaratmasını təmin edir və eyni zamanda, transmilli şirkətlərin tədqiqat və inkişaf mərkəzləri üçün regional cazibə mərkəzi rolunu oynayır.
“Azərbaycan elminin və təhsilinin qarşısında duran çağırışlardan biri olan elmi-tədqiqat işlərinin kommersiyalaşdırılması problemi kontekstində “SABAH.city” sadəcə inzibati ofis binaları deyil, ideyaların ilkin inkubasiya və sürətləndirmə mərhələsindən keçərək vençur kapitalı dəstəyi ilə qlobal bazarlara miqyasca genişlənməsini təmin edən qapalı dövrəli innovasiya klasteridir. Bu yanaşma, elmi ixtiraların birbaşa iqtisadi dəyərə və ixracyönümlü texnoloji məhsula çevrildiyi İsrailin “Silikon Vadisi” və Türkiyənin Bilişim Vadisi təcrübələri ilə tam uzlaşır. Gələcəkdə 20 hektara çatacaq bu meqa-klaster ölkədə patent sayının, intellektual mülkiyyət aktivlərinin və qeyri-neft sektoru üzrə yüksək texnoloji ixracın payının artmasına birbaşa zəncirvari inkişaf təsiri göstərəcəkdir.
İqtisadi coğrafiyada və Maykl Porterin klaster nəzəriyyəsində qeyd olunduğu kimi, firmaların, institutların və tədqiqatçıların fiziki coğrafi yaxınlığı informasiya asimmetriyasını aradan qaldırır, əməliyyat xərclərini minimuma endirir və korporativ mühitdə qeyri-rəsmi bilik mübadiləsini maksimallaşdırır. Bu yaxınlıq startapların sənaye nəhəngləri ilə eyni mühitdə korporativ sifarişlərə (B2B tərəfdaşlıqlara) və peşəkar mentorluq xidmətlərinə sürətli, maneəsiz çıxışını asanlaşdırır. Azərbaycan Prezidentinin layihənin açılışında şəxsən iştirakı dövlətin elm, təhsil və innovasiya siyasətinə, həmçinin rəqəmsal transformasiya kursuna verdiyi ən yüksəksəviyyəli siyasi-strateji dəstəyinin aydın göstəricisidir. Hesab edirəm ki, layihənin uzunmüddətli institusional dayanıqlılığını və qlobal rəqabət qabiliyyətini təmin etmək üçün növbəti mərhələlərdə beynəlxalq vençur fondlarının ekosistemə birbaşa hüquqi inteqrasiyası ilə yanaşı, şəhərcik ərazisində innovativ sahibkarlıq və maliyyə-texnoloji fəaliyyət üçün xüsusi requlyativ stimulların tətbiqi elmi və iqtisadi cəhətdən məqsədəuyğundur”, - deyə İlqar Orucov əlavə edib.
Müxbir - Nərmin Muradzadə
Bölmənin digər xəbərləri
