Sahib Məmmədov: Natəvanın şeirlərinin hər bir sətri onun həyatının təzahürüdür
Bakı, 13 avqust, AZƏRTAC
AZƏRTAC Xurşidbanu Natəvana həsr etdiyi söhbətlər silsiləsini Azərbaycan, Rusiya və Şimali Amerika Yazıçılar birliklərinin, Beynəlmiləl Yazıçılar İttifaqının üzvü, bir çox nüfuzlu ədəbi mükafatların, fəxri adların sahibi, çoxsaylı beynəlxalq poeziya müsabiqələrinin laureatı Sahib Məmmədovla davam etdirir. O, Natəvan yaradıcılığının günümüzdə də aktual olmasının və oxucular tərəfindən maraqla qarşılanmasının səbəblərindən bəhs edir.
Agentliyin həmsöhbəti deyir: “Əminəm ki, əsl poeziyanın son istifadə tarixi yoxdur. Onilliklər və əsrlər keçir, dövrlər, texnologiyalar və həyat tərzləri dəyişir, amma insan qəlbi əvvəlki kimi qalır. O, hələ də sevir, kədərlənir, ümid edir və həyatın mənasını axtarır. Buna görə də Natəvanın şeirləri bu gün də geniş rezonans doğurmağa davam edir.
İnanıram ki, Natəvan poeziyasının sirri məhz onun səmimiyyətindədir. O, heç vaxt gözəl sözlər naminə yazmayıb. Hər sətri onun yaşadığı ömrün təzahürüdür. Şairənin həyatında sevgi, xoşbəxtlik, çətin sınaqlar, oğlunun itkisi və dərin şəxsi təcrübələr olub. Bütün bu yaşananlar poeziyaya çevrilib. Onun şeirlərini oxuyanda, sanki müəlliflə oxucu arasındakı təxminən ikiəsrlik dövrün yox olduğunu hiss edirsən”.
Şair deyir ki, Natəvanın şəxsiyyəti də ona ilham verir. O vurğulayır: “Bir neçə ölçüdə bu qədər əlamətdar özünüdərk edən insanlara rast gəlmək çox nadir haldır. Natəvan şairə, xeyriyyəçi, ictimai xadim, incəsənətin hamisi və ədəbi salonun aparıcısı idi. O, yaradıcılığında özünə qapanmamış, əksinə başqalarının yazıb-yaratması üçün şərait yaratmışdır. Bu, bəlkə də mədəniyyətə xidmətin ən yüksək formasıdır.
Məni xüsusilə yaxın olan bir fikir var. Əsl sənətkar özündən sonra təkcə əsərlərini deyil, həm də yeni sənətin yarandığı bir məkan qoyur. Onun yaratdığı “Məclisi-Üns” məhz belə məkana çevrildi. Orada insanlar görüşür, fikir mübadiləsi aparır, müzakirə edir və bir-birlərinə ilham verirdilər. İnanıram ki, hər bir yaradıcı insan incəsənətin monoloqa deyil, canlı söhbətə çevrildiyi ab-havada olmağı arzulayır”.
Sahib Məmmədov hesab edir ki, Məhz bu səbəbdən Natəvanın yaradıcılığı günümüzdə də ilham mənbəyi olmaqda davam edir.
O, bununla bağlı fikirlərini bölüşür: “Natəvan bizə xatırladır ki, yaradıcılıq populyarlıq dalınca qaçmaq və ya adınızı tarixdə qoymaq istəyi deyil. Bu, hər şeydən əvvəl, səmimi söhbətdir. Əgər sözləriniz bir ürəyi belə isidə bilirsə, deməli, ömür hədər yerə yaşanmayıb.
Mənim üçün çox vacib olan başqa bir fikir də var. Bu gün biz sosial media dövründə yaşayırıq, burada hər gün minlərlə mətn, foto və video yaradılır. Məlumatlar artır, amma real məzmun bəzən azalır. Bu fonda Natəvanın yaradıcılığı xüsusilə dəyərlidir və bizə xatırladır ki, sənət sürətdən deyil, dərinlikdən yaranır. Poeziya kiminsə xoşuna gəlmək istəyindən deyil, daxili dürüstlükdən qidalanır.
Fikrimcə, buna görə də Natəvan müasir şəxsiyyət olaraq qalır. Formalar dəyişir, amma insanlar dəyişmir. İnsanlar hiss etməyə, sevməyə, əzab çəkməyə və şəfqət göstərməyə qadir olduqları müddətcə Natəvanın poeziyası yaşayacaq və yaradıcı insanların yeni nəsillərinə ilham verəcək”.
Natəvanın hansı şeirlərinin onun qəlbinə xüsusilə yaxın olduğu barədə mülahizələrini söyləyən müsahibimiz etiraf edir ki, onun təkcə bir əsərini ayırd etmək çətindir: “Natəvanı nə qədər çox tanısanız, bir o qədər aydın şəkildə anlayırsınız ki, şairənin poeziyası onun taleyi ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır. Hər şeir sadəcə XIX əsrin gözəl sətirləri deyil, həm də onun həyatındakı müəyyən bir dövrün, çəkdiyi ağrıların, təcrübələrinin və daxili dünyasının təzahürüdür. Buna görə də bütün bu lirizmin arxasındakı şəxsiyyətə baxmaq mənim üçün daha maraqlıdır.
Əgər ruhda ən dərin iz buraxan əsərdən danışırıqsa, bu, yəqin ki, “Ağlaram” əsəridir. Bilirsiniz, bu qəzəldə qəlbləri fəth edən məhz səmimi hisslərdir. Reallıqda olduğunuzdan daha güclü görünmək cəhdi, zəifliyinizi gizlətmək istəyi yoxdur. Yalnız sirayətedici, açıq səmimiyyət var. Mənə elə gəlir ki, həm özünə, həm də oxucuya qarşı məhz bu dürüstlük onun poeziyasını ölməz edir”.
Şairin sözlərinə görə, onda tez-tez belə bir qənaət yaranır ki, Natəvanın ən böyük əsəri onun poeziyasının məhsulu deyil, bütün həyatıdır.
“Onun ədəbi dərnəyi olan “Məclisi-Üns”, Şuşadakı su təchizatı, gənc istedadlara dəstəyi, hətta Aleksandr Düma ilə məşhur şahmat oyunu - bütün bunlar bir araya gələrək heyrətamiz bir həyat hekayəsi yaradır.
Bu səbəbdən onun sətirlərini oxuyanda, eşitdiyin sadəcə şair səsi deyil. Qarşımda həyatda çətin sınaqlara dözən, yaxınlarını itirən, lakin cəsarətli qalan və yaxşılıq etməyə davam edən böyük ürəkli və inanılmaz ləyaqətli bir insan görürəm.
Mənə elə gəlir ki, Natəvanın hər birimiz üçün verdiyi ən böyük dərs məhz bu keyfiyyətləri ehtiva edir. İstedad özü sadəcə bir hədiyyədir və insanın böyük olması anlamı daşımır. İnsanı böyük edən onun qəlbi və əməlləridir. Buna görə də təxminən iki əsr sonra Natəvan haqqında keçmişdə qalmış tarixi şəxsiyyət kimi deyil, bizə çox yaxın, hələ də empatiya qura və ilham verə bilən insan kimi danışırıq”, - deyə S. Məmmədov sözlərini yekunlaşdırır.
Müəllif – Anara Axundova
Bölmənin digər xəbərləri
