Təhsilin rəqəmsallaşdırılması fonunda şagirdləri hansı yeniliklər gözləyir?
Bakı, 2 sentyabr, AZƏRTAC
Yeni tədris ilində məktəblərdə rəqəmsal texnologiyalardan və süni intellekt imkanlarından istifadənin daha da genişlənməsi gözlənilir. Ənənəvi “müəllim danışır, şagird dinləyir” modelinin yerini daha interaktiv və fərdi öyrənməyə əsaslanan yanaşmalar tutur. Rəqəmsal platformalar şagirdlərin dərs materiallarına çıxışını asanlaşdırmaqla yanaşı, onların öz səhvlərini müəyyənləşdirməsinə, mövzuları fərdi tempdə mənimsəməsinə və dərsdən geri qaldıqda əlavə imkanlardan faydalanmasına şərait yaradır. Lakin texnologiyanın təhsilə gətirdiyi imkanlarla yanaşı, onun düzgün istifadəsi və yarada biləcəyi risklər də diqqətdə saxlanılmalıdır.
Təhsil eksperti Məzahir Məmmədli AZƏRTAC-a açıqlamasında bildirib ki, təhsilin rəqəmsallaşdırılmasına yalnız dərslərin kompüter vasitəsilə keçirilməsi kimi yanaşmaq düzgün deyil. Onun sözlərinə görə, əsas dəyişiklik öyrənmə prosesinin məzmun və formasının yenilənməsidir.
“Bu gün yüksək texnologiyalarının və süni intellektin təhsilə verdiyi imkanları bəzən düzgün qəbul etmirik. Təhsilin rəqəmsallaşdırılması şagird üçün sadəcə dərsi kompüterlə keçmək demək deyil. Burada əsas dəyişiklik öyrənmə prosesinin fərqli təqdim olunması və müəyyən informasiya bazasının formalaşdırılmasıdır. Şagird, müəllim və süni intellekt arasında qurulan münasibət düzgün istifadəyə əsaslanmalıdır. Süni intellektə verilən sualların düzgün formalaşdırılması, əldə olunan məlumatların yoxlanılması və yanlış informasiyanın qarşısının alınması üçün etibarlı informasiya bazasının yaradılması vacibdir”, - deyə ekspert vurğulayıb.
Məzahir Məmmədli bildirib ki, süni intellekt müəllimi əvəz etməməli, əksinə, onun pedaqoji fəaliyyətini gücləndirməli, şagirdə səhvlərini vaxtında müəyyənləşdirmək və dərsdən geri qaldıqda əlavə imkanlardan faydalanmaq şəraiti yaratmalıdır. Süni intellektdən düzgün istifadə edilmədikdə şagirdlərdə asılılıq yarana, onların müstəqil düşünmə və araşdırma bacarıqları zəifləyə bilər. Ekspertin fikrincə, bu risklərin qarşısını almaq üçün süni intellektin təhsildə tətbiqi ilə bağlı sistemli plan hazırlanmalı, ilk növbədə, müəllimlərin bu sahədə bilik və bacarıqları artırılmalıdır.
Mövzunun psixoloji tərəflərindən danışan Bakı şəhəri 83 nömrəli məktəb-liseyin psixoloqu Aynur Məmmədova isə bildirib ki, təhsilin rəqəmsallaşdırılması şagirdlər üçün yalnız yeni texnologiyalardan istifadə imkanlarının genişlənməsi deyil, həm də öyrənmə prosesinin daha fərdi və çevik qurulması baxımından mühüm dəyişikliklər vəd edir. Onun sözlərinə görə, rəqəmsal platformalar şagirdlərə öz sürətlərinə uyğun öyrənmək, əlavə resurslardan faydalanmaq və nəticələrini izləmək imkanı yaratsa da, bu prosesdə onların psixoloji rahatlığı və canlı ünsiyyət ehtiyacı diqqətdən kənarda qalmamalıdır.
Psixoloq qeyd edib ki, yeni tədris ilində məktəbləri rəqəmsal mühitə daha çevik uyğunlaşan, texnologiyadan gündəlik həyatının bir hissəsi kimi istifadə edən şagird profili gözləyir. Bu nəsil üçün məlumat əldə etmək imkanları əvvəlki dövrlə müqayisədə daha geniş olacaq, lakin əsas məsələ həmin imkanlardan düzgün istifadə etməyi, məlumatı seçməyi və texnologiya ilə sağlam münasibət qurmağı öyrənməkdir.
“Hər bir şagird rəqəmsal mühitə eyni şəkildə uyğunlaşmır. Bəzi şagirdlər texnologiyadan istifadə zamanı daha fəal və sərbəst olsalar da, digərləri müəllim və yaşıdları ilə birbaşa ünsiyyətə daha çox ehtiyac duyurlar. Buna görə də rəqəmsal imkanlar insan ünsiyyətinin alternativinə deyil, təhsili və şagirdin hərtərəfli inkişafını dəstəkləyən vasitəyə çevrilməlidir. Yeni tədris ilində şagirdlərimizi həm daha çox rəqəmsal imkanlar, həm də bu imkanlardan düzgün və məsuliyyətli istifadə etmək zərurəti gözləyir. Burada ekran vaxtının düzgün tənzimlənməsi, rəqəmsal təhlükəsizlik, kibertəzyiqdən qorunma, diqqətin idarə olunması və sağlam ünsiyyət bacarıqlarının inkişafı xüsusi əhəmiyyət daşıyacaq. Şagirdlərin rəqəmsal mühitdə təhlükəsiz davranış, özünüifadə, emosiyaların idarə olunması və sosial bacarıqlarının inkişafına da diqqət yetirilməlidir.
Əsas məqsədimiz texnologiyanı insan ünsiyyətinin alternativinə çevirmək deyil, onu təhsili və şagirdin inkişafını dəstəkləyən vasitəyə çevirməkdir. Çünki gələcəyin məktəbində texnologiyadan istifadə edən deyil, texnologiyadan düzgün istifadə etməyi bacaran şagird modelinin formalaşması daha vacibdir. Müəllim, psixoloq, valideyn və şagird arasında düzgün əməkdaşlıq qurulduğu halda rəqəmsallaşma şagirdi passiv məlumat qəbul edən deyil, öz öyrənmə prosesinin fəal iştirakçısına çevirə bilər”, - deyə psixoloq fikrini yekunlaşdırıb.
Bölmənin digər xəbərləri
