YARAT Müasir İncəsənət Məkanında britaniyalı və bolqar rəssamların sərgiləri açılıb
Bakı, 12 iyun, AZƏRTAC
İyunun 11-də YARAT Müasir İncəsənət Məkanında Fırat Arapoğlunun kuratorluğu ilə “Proqramlaşdırılmış izlər” qrup sərgisi və Ceyms Patnemin kuratorluğu ilə hazırlanmış britaniyalı rəssam Met Kollişounun “Errata” adlı genişmiqyaslı fərdi sərgisi açılıb.
AZƏRTAC xəbər verir ki, sərgilərin açılışında “YARAT” Müasir İncəsənət Məkanının təsisçisi Aida Mahmudova iştirak edib.
Bolqarıstanın yeddi aparıcı rəssamının – Albena Bayeva, Jelko Terziyev, Kalina Dimitrova, Krassimir Terziyev, Marta Djurina, Nadejda Lyaxova və Pravdolyub İvanovun əsərlərini bir araya gətirən “Proqramlaşdırılmış izlər” sərgisi nəzarət sistemləri, texnoloji vasitəçilik və situativ bilik istehsalı formalarının təsiri altında müasir vizual mədəniyyətin, qavrayışın və subyektivliyin necə transformasiya olunduğunu araşdırır.
"Errata" sərgisi isə tamaşaçıları süni intellekt və sosial şəbəkələrlə bağlı görünməz güc strukturları ilə üz-üzə qoyaraq, insan innovasiyalarının gözlənilməz nəticələrinin sonda nəyə gətirib çıxara biləcəyi barədə düşünməyə sövq edir.
Sərgilərin açılışından əvvəl YARAT Müasir İncəsənət Mərkəzində rəsm və incəsənət mütəxəssisi Mina Abbasova Orucovanın moderatorluğu ilə rəssamların panel müzakirəsi təşkil olunub. Bildirilib ki, sərgidə təqdim olunan əsərlər müasir dövrdə insan və texnologiya münasibətlərinin mürəkkəb qatlarını üzə çıxararaq, rəqəmsal mühitin gündəlik həyatımıza təsirini bədii prizmadan şərh edir. Eyni zamanda, layihə fərdi yaddaş, müşahidə və reallıq anlayışlarının texnoloji təsirlər fonunda necə yenidən formalaşdığını izləmək imkanı yaradır.
Daha sonra "Proqramlaşdırılmış izlər” qrup sərgisinin və “Errata” adlı genişmiqyaslı fərdi sərginin açılışı olub.
“Proqramlaşdırılmış izlər” qrup sərgisinin konseptual qayəsi müasir cəmiyyətlərin keçirdiyi transformasiyalara dair fəlsəfi və nəzəri düşüncələr üzərində qurulub. Bu qayə Jil Delözün sərt intizam strukturlarından nəzarət mexanizmləri üzərində qurulmuş cəmiyyətlərə keçid konsepsiyasına istinad edir. Delözə görə, belə bir sistemdə hər hansı fərd artıq bütöv və sabit subyekt kimi deyil, müxtəlif məlumat vahidlərinə bölünə bilən bir varlıq kimi fəaliyyət göstərir. Eyni zamanda, sərgi Donna Haraueyin mütləq obyektivlik anlayışına yönəltdiyi tənqiddən çıxış edərək, biliyin hər zaman müəyyən mövqedən formalaşdığını, situativ, fraqmentar perspektiv və texnoloji hibrid kimliklərə söykəndiyini vurğulayır.
Bu ideyalar Vilem Flüsserin texniki təsvirləri dünyanı qavrama münasibətlərimizi formalaşdıran və tənzimləyən avtomatlaşdırılmış proqramlar kimi izah edən yanaşması, eləcə də Pyotr Piotrovskinin sənət tarixşünaslıq modeli ilə daha da genişlənir. Piotrovski bu modeldə Şərq bloku incəsənətini Qərb mərkəzli narrativlərə tabe olmayan, üfüqi regional dialoqlar yaradan əks-tarix kimi təqdim edir. Birlikdə bu nəzəri baxışlar sürətlə dəyişən dünyada hakimiyyət, texnologiya, təmsil və mədəni yaddaş arasındakı mürəkkəb əlaqələri araşdırmaq üçün əlverişli zəmin yaradır. Məhz buna görə də sərgi “hamı üçün mötəbər olan universal Şərqi Avropa narrativi” yaratmağı qarşısına məqsəd qoymur, əksinə, hər bir əsərin yerli və subyektiv ifadə imkanlarını, eləcə də təsvir, instalyasiya və multiproyeksiya kimi müxtəlif media vasitələri ilə formalaşan fərqli düşüncə və qavrayış üsullarını üzə çıxarmağı hədəfləyir. Burada əsərlər təkcə bədii obyekt kimi deyil, həm də dünyanı dərk etmənin və onun haqqında bilik yaratmanın özünəməxsus yolu kimi təqdim olunur.
"Errata"nın ekspozisiyası isə dörd əsas layihədən ibarətdir. Hər bir əsər süni intellekt və sosial medianın müasir insan davranışına təsiri ilə bağlı aktual sualları araşdırır. “Insilico” (2023) – real vaxt rejimində onlayn məlumat axınını insan davranışının ifadəsinə çevirən, təbii ölçülü animatronik maral fiqurudur; “Alluvion qobelenləri” (2024) – tarixi avtomatlaşdırılmış sistemlərlə maşın (cihaz) öyrənməsini birləşdirən mürəkkəb tekstil kompozisiyalarından ibarətdir və təbii təkamülün gələcəyini sual altına alır; “Palantir” (2020) – müşahidə estetikasına əsaslanan rəsm silsiləsidir. Burada təbiətdəki yırtıcı instinktlərlə sosial mediada formalaşan “qəbilə” davranış modelləri arasında paralellər qurulur. “Fəsadlar”(2025) – texnologiya ilə təbiət arasındakı sərhədlərin tamamilə silindiyi, “postinsan” mühitini təsvir edən genişmiqyaslı audiovizual instalyasiyadır.
“Errata” bilərəkdən birmənalı ekoloji və ya texnologiya əleyhinə narrativdən uzaq durur. Əksinə, daha narahatedici bir reallığı vurğulayır: süni intellekt və gen mühəndisliyindən asılılıq insan nəzarətindən kənarda uyğunlaşma, mutasiya və muxtar mövcudluq qabiliyyətinə malik yeni təkamül sistemləri və zəka formalarının yaranmasına səbəb ola bilər.
Sərgilər oktyabrın 25-dək davam edəcək.
Bölmənin digər xəbərləri
