Noyabrın 16-da “Həyat-Park” mehmanxanasında Dövlət Neft Fondu Müşahidə Şurasının 2-ci iclası keçirilmişdir. Baş nazir Artur Rasizadənin, Milli Məclis sədrinin birinci müavini Arif Rəhimzadənin, ARDNŞ-in birinci vitse-prezidenti İlham Əliyevin iştirak etdikləri iclasın gündəliyinə Neft Fondunun 2003-cü il büdcəsinin, Fondun sərmayə portfelindəki valyuta vəsaitinin müzakirəsi, habelə Fondun icraçı direktorunun Fondun valyuta ehtiyatlarının idarə olunması haqqında hesabatı daxil idi.

Dövlət Neft Fondunun icraçı direktoru Samir Şərifov iclasdan sonra jurnalistlərə bildirdi ki, onun Müşahidə Şurasının müzakirəsinə təklif etdiyi Fondun 2003-cü il büdcəsinin layihəsi qəbul olunmuşdur və ölkə Prezidentinin təsdiqinə göndəriləcəkdir. Büdcənin mədaxil hissəsi 1 trilyon 182 milyard manat, məxaric hissəsi isə 1 trilyon 141 milyard manat məbləğində proqnozlaşdırılır. Daxilolmaların ən çox hissəsi mənfəət neftinin satışından əldə olunacaq və bu, 735 milyard manat, yəni büdcənin mədaxil hissəsinin 62 faizini təşkil edəcəkdir. Fondun büdcəsinin proqnozları hazırlanarkən bəzi əlavələrlə neftin Dövlət büdcəsində nəzərdə tutulan qiyməti əsas götürülmüşdür. Əgər Dövlət büdcəsində neftin bir barrelinin qiyməti 19,5 dollar göstərilmişdirsə, Neft Fondu bunu 21 dolları səviyyəsində götürür, çünki Fondun gəlirləri, əsasən, daha keyfiyyətli olan “Azəri light” neftinin satışından əldə olunur.

Ölkə Prezidentinin qərarına uyğun olaraq, qaçqınların və məcburi köçkünlərin sosial-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılmasına Neft Fondundan 359 milyard manat ayrılmışdır. Bu vəsaitdən istifadə edilməsinə 2001-ci ildən başlanmışdır və qalan 136 milyard manat 2003-cü ildə xərclənəcəkdir. Bundan əlavə, Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac boru kəmərinin layihəsində ARDNŞ-in iştirak payının maliyyələşdirilməsi haqqında Prezidentin 2002-ci il 30 iyul tarixli Fərmanına uyğun olaraq, Milli Bankdan Neft Fondunun hesabına 118 milyon dollar məbləğində bonus vəsaitinin köçürülməsi nəzərdə tutulur. Bunun 60 milyon dolları 2002-ci, 58 milyon dolları isə gələn il köçürüləcəkdir. Həmin maddə üzrə Neft Fonduna daxilolmaların məbləği 58 milyon dollar təşkil edəcəkdir. Fondun öz vəsaiti hesabına ARDNŞ-in iştirak payının maliyyələşdirilməsinin məbləği 2003-cü ildə 42 milyon dollar olacaqdır.

Samir Şərifov həmçinin bildirdi ki, Müşahidə Şurasının üzvləri bundan sonra Fondun valyuta ehtiyatlarını həm dollar (65 faiz), həm avro (30 faiz), həm də funt sterlinq (5 faiz) qismində saxlamağı qərara aldılar.

X X X

Müşahidə Şurasının iclasında iştirak edən Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinin birinci-vitse prezidenti İLHAM ƏLİYEV jurnalistlərin suallarına cavab verdi.

SUAL: Rusiyanın “LUKoyl” şirkətinin Azərbaycanda neft layihələrində iştirakından imtina etməsi barədə yayılan informasiyalara münasibətinizi bilmək olarmı?

CAVAB: Mənə elə gəlir ki, hələlik hansısa bir məlumat vermək düzgün olmazdı. Çünki hər bir şirkətin öz planları ola bilər. Bu baxımdan hər bir şirkət sərbəstdir. Ancaq hələlik hansısa yeni fikir deyə bilmərəm. “LUKoyl” layihələrdə qalır. Amma gələcəkdə nə olacaq, onu demək mümkün deyildir.

SUAL: İlham müəllim, “LUKoyl”un yeni müqavilələr imzalamaq istəməsi ilə bağlı yenilik varmı?

CAVAB: Əslində, yeni müqavilələr deyildir. Onlar köhnə müqavilələrə hansısa düzəlişlər eləmək istəyirlər. Biz isə buna getmirik. Çünki müqavilələr imzalanıbsa, demək, qüvvəyə minibdir. Ona görə mövcud müqavilələrdə hər hansı bir dəyişklik olunmasını biz qəbul etmirik. Biz bu barədə öz mövqeyimizi “LUKoyl”a çatdırdıq.

SUAL: Bakida noyabrın 19-20-də Xəzərin statusu ilə bağlı iclas gözlənilirdi. İranın mövqeyinə görə, deyəsən, bu iclas təxirə salınıbdır. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?

CAVAB: Bu barədə bir şey deyə bilmərəm. Bilirsiniz ki, Dövlət Neft Şirkəti bu məsələdə öz mövqeyində qalır. Biz istəyirik, danışıqlar getsin, bu məsələ tezliklə öz həllini tapsın. Bilirsiniz ki, artıq ikitərəfli sazişlər də imzalanıbdır və bunlar ümumi razılığa gəlmək üçün çox gözəl əsas yaradır. Hesab edirik ki, ikitərəfli sazişlərin prinsipləri əsasında ümumi saziş imzalamaq olar. Ancaq bilirsiniz ki, müxtəlif ölkələrin mövqeləri hələ ki üst-üstə düşmür. Biz isə öz mövqeyimizdə qalırıq və onu müdafiə edəcəyik.

SUAL: İlham müəllim, “Araz”, “Alov” və “Şərq” yataqlarının işlənilməsi ilə bağlı bir yenilik varmı?

CAVAB: Xeyr, hələ bir yenilik yoxdur. Biz istəmirik ki, bp şirkətini tələsdirək. Hesab edirəm ki, bizim mövqeyimiz düzgündür. Biz istəyirik, bu məsələ İran ilə Azərbaycan arasında həll olunandan sonra buna yenidən qayıdacağıq.

SUAL: “Şahdəniz” qaz yatağının işlənilməsi ilə bağlı Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankından kredit alınması barədə məlumat yayılıbdır. Hökumət bu barədə onlara müraciət etmək üçün mövqeyini müəyyənləşdiribmi?

CAVAB: Bəli, biz qərara gəldik ki, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankına müraciət edəcəyik. Səhv etmirəmsə, ya dünən, ya da bu gün oraya belə bir məktub getməlidir ki, Azərbaycan layihədə qalır və onlardan maliyyə vəsaiti xahiş edir. Bilirsiniz ki, bu konsepsiyanın dəyişdirilməsi, ümumiyyətlə, bahalaşması bizi çox narahat edirdi. Çünki bizim fikrimizə görə, buna o qədər də böyük əsas yoxdur.

Amma açıq deyə bilərəm ki, bizdə başqa alternativ də yoxdur. Ya bu layihədən imtina etməliyik, yaxud da bp tərəfindən hazırlanmış yeni konsepsiyanı qəbul etməliyik. Fakt qarşısında qalmışıq. Təkcə bizi yox, bu layihədə iştirak edən bütün başqa tərəfdaşları fakt qarşısında qoyublar. Çünki bilirsiniz ki, bp orada operatordur. Ona görə gərək biz iki variantdan birini seçək. Layihənin bahalaşmasına, buna ətraflı əsas göstərilməməsinə baxmayaraq, biz razılıq verdik. Hesab edirəm ki, əgər fevral ayında sanksiya verilməsə, ümumiyyətlə, layihə sual altında qala bilər. Çünki bu 2006-cı ildə yox, 2007-ci ildə reallaşa bilər.

SUAL: Sizcə, verilən kreditin həcmi nə qədər ola bilər?

CAVAB: Bilirsiniz, ilkin rəqəmlər 2,6 milyon dollar civarında idi. Biz də hesab edirdik ki, bu, kifayətdir. Bu rəqəmləri də bizə məhz bp təqdim etmişdi. Birdən-birə bu layihənin 500-600 milyon dollar bahalaşması bizə çox təəccüblü gəldi. Biz tələb edirdik ki, bunun əsasında nələr durur. Onlardan bizi qane edən izahat ala bilmədik. Dedilər ki, belədir. Belə vəziyyətdə biz qərara gəldik ki, baxmayaraq, layihə bahalaşdı, buna gedək. Amma ola bilsin ki, bundan sonrakı mərhələlərdə azalma istiqamətində hansısa dəyişiklik olsun. Biz belə hallarla keçmişdə də rastlaşmışdıq. Vaxtilə neftin qiyməti aşağı düşəndə bp Bakı-Tbilisi-Ceyhan layihəsini 3,7 milyard dollar həddində dəyərləndirmişdi. Amma sonra, danışıqlar nəticəsində bu rəqəm 2,6 milyarda enmişdi. İstisna etmirəm ki, “Şahdəniz”də də belə hal ola bilər.

SUAL: Fevral ayında sanksiya verilməsi nə qədər realdır?

CAVAB: Mən inanıram ki, veriləcəkdir. Çünki indi qarşımızda problem yoxdur. Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti öz payını maliyyələşdirir. Kəşfiyyat dövründən sonra yaranmış borc təxminən 14 milyon dollardır və onu ödəyirik. Eyni zamanda, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankından maksimum 250 milyon dollar kredit istəmişik. Amma biz nə qədər götürəcəyimizi özümüz təyin edəcəyik. Yəni biz oradan 250 milyon dollar kredit götürə bilərik.

Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti tərəfindən heç bir problem yoxdur. Digər tərəfdaşlar da çox təkidlə istəyirlər ki, bu layihə həyata keçirilsin. Düzdür, onun rentabelliyi aşağı düşür. Çünki bunu həyata keçirmək birinci fazada o qədər də böyük mənfəət gətirməz. Amma ikinci fazanı nəzərə alsaq, əlbəttə, investorlar üçün cəlbedicidir.

SUAL: İlham müəllim, bir vaxtlar operatorluğu “Statoyl” şirkəti həyata kecirmək istəyirdi. Belə bir fikir varmı?

CAVAB: Bəli, belə bir məsələ var. Amma bu, onların daxili işidir. “Statoyl” və bp eyni, 25,5 faiz paya malikdir. Ona görə bu, onların öz işidir, biz etiraz etmərik.

SUAL: Bu məsələ müzakirə olunacaq, yoxsa özləri razılığa gəlməlidirlər?

CAVAB: Əgər özləri razılığa gələrsə, əlbəttə, gərək biz də öz mövqeyimizi bildirək. Amma əgər bp ilə “Statoyl” arasında hansısa fikir ayrılığı olmazsa, onda biz də etiraz etmərik.

SUAL: Sizcə, “Şahdəniz” layihəsinin rentabelliyini artırmaq üçün bp-nin təklif etdiyi platformanı maya dəyəri daha az olan platforma ilə əvəz etməyə ehtiyac varmı?

CAVAB: bp-nin məlumatına görə, onların təklif etdiyindən aşağı dərəcəli platforma quraşdırılarsa, qiymətdə elə böyük fərq olmayacaq, əksinə, layihənin həyata keçirilməsini azı bir il yubadacaqdır. Həmin halda itirəcəyimizi hesablasaq, bu, sərfəli deyildir.

SUAL: Türkiyədə hökumətin dəyişməsi “Şahdəniz” layihəsinin gerçəkləşdirilməsinə təsir göstərə bilərmi?

CAVAB: Bu layihənin həyata keçirilməsi ilə bağlı Türkiyə ilə aramızda heç bir problem yoxdur. İnvestorların bəzi sualları meydana çıxır, lakin düşünürəm ki, hər halda, biz gələn ilin fevralında bu layihənin gerçəkləşdirilməsinə sanksiya verməliyik. Həmin müddətədək sanksiya verməsək, layihə havadan asılı qala bilər.