Akademik: Ədəbiyyat, folklor, dilçilik, incəsənət və türkologiya rəqəmsallaşma prosesindən kənarda qala bilməz
Bakı, 1 iyul, AZƏRTAC
İyulun 1-də AMEA Rəyasət Heyətində Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illik yubileyinə həsr olunmuş “Türk Dünyası Həftəsi” çərçivəsində “Rəqəmsal türkologiya” adlı panel iclas təşkil olunub.
Bu barədə AZƏRTAC-a AMEA-dan məlumat verilib.
Tədbiri AMEA-nın prezidenti akademik İsa Həbibbəyli açaraq “Türk Dünyası Həftəsi”nin elm və mədəniyyəti əhatə edən genişmiqyaslı silsilə tədbirlərdən ibarət olduğunu vurğulayıb.
Müasir dövrdə rəqəmsallaşmanın xüsusi əhəmiyyət daşıdığını diqqətə çatdıran akademik İsa Həbibbəyli qeyd edib ki, ölkədə rəqəmsal dövlət, elektron hökumət və süni intellekt istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirilir, normativ-hüquqi baza formalaşdırılır.
AMEA rəhbəri bildirib ki, əsas məqsəd rəqəmsal texnologiyaların və süni intellektin imkanlarının humanitar və ictimai elmlərin inkişafına sistemli şəkildə tətbiq edilməsidir. Müasir dövrdə ədəbiyyat, folklor, dilçilik, incəsənət və ümumilikdə türkologiya rəqəmsallaşma prosesindən kənarda qala bilməz.
Sonra AMEA-nın vitse-prezidenti akademik Rasim Əliquliyev çıxış edərək Birinci Türkoloji Qurultayın 100 il əvvəl məhz bu binada dövrün aktual elmi məsələlərini gündəmə gətirdiyini, bu gün isə dünyanın tamamilə yeni reallıqlarla üz-üzə olduğunu vurğulayıb. O, müasir çağırışlar fonunda konqres çərçivəsində “Rəqəmsal türkologiya” panelinin təşkilini zəruri addım kimi dəyərləndirib.
Alimin sözlərinə görə, müasir dövrdə xalqlar və dövlətlər yalnız real məkanda deyil, virtual mühitdə də rəqabət aparır, bu rəqabət bəzən informasiya müharibəsi səviyyəsinə yüksəlir və tarixi ziddiyyətlər rəqəmsal məkanda da öz əksini tapır. Ayrı-ayrı türk dövlətlərinin mövcud rəqəmsal resurslarının vahid platformada birləşdirilməsi, virtual Türk dünyasının arxitekturasının qurulması və onun kibersuverenliyinin təmin edilməsi artıq zərurətə çevrilib. Bu prosesdə humanitar sahə alimləri ilə yanaşı, texnologiya mütəxəssislərinin də fəal iştirakı vacibdir.
Plenar iclasda Türk Dünyası İş Adamları Birliyinin sədri Mehmet Fatih Danış türkologiyanın Türk dünyasının ortaq yaddaşını, mədəniyyətini və kimliyini gələcəyə daşıyan mühüm intellektual körpülərdən biri olduğunu qeyd edib. O, Birinci Türkoloji Qurultayın zəngin irsinin hələ də kifayət qədər rəqəmsal mühitə inteqrasiya olunmadığını və bir çox türk dillərinin rəqəmsal platformalarda az resurslu dillər kimi qiymətləndirildiyini söyləyib. Həmçinin son illərdə Türkiyə, Azərbaycan və digər türk dövlətlərində rəqəmsal arxivləşdirmə və süni intellektəsaslı layihələr üzrə atılan addımları müsbət dəyərləndirib.
Mehmet Fatih Danış əsas hədəfin Türk dünyasının bütün ləhcələrini əhatə edən rəqəmsal dil korpuslarının yaradılması, açıq məlumat standartlarının inkişafı, ortaq terminoloji şəbəkənin qurulması olduğunu bildirib.
Daha sonra AMEA Folklor İnstitutunun direktoru filologiya elmləri doktoru, dosent Hikmət Quliyev “Rəqəmsal türkoloji folklorşünaslıq: konseptual baxışlar və perspektivlər” mövzusunda məruzə ilə çıxış edib. Alim Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinin türkologiyanın yeni mərhələsinin nəzəri və metodoloji istiqamətlərini yenidən dəyərləndirmək üçün mühüm elmi platforma olduğunu vurğulayıb. Qeyd edib ki, 1926-cı ildə Bakıda keçirilmiş Birinci Türkoloji Qurultay yalnız ortaq əlifba məsələsinin müzakirəsi ilə məhdudlaşmayıb, türk xalqlarının dili, tarixi, folkloru və digər humanitar sahələri birləşdirən multidisiplinar elmi mühit formalaşdırıb.
“Müasir dövrdə isə rəqəmsal transformasiya, süni intellekt və böyük verilənlərin inkişafı humanitar elmlərdə bilik istehsalının məzmununu və metodologiyasını əsaslı şəkildə dəyişir”, – deyə məruzəçi bildirib. İnstitut direktoru “rəqəmsal türkoloji folklorşünaslıq” anlayışının yalnız folklor materiallarının rəqəmsallaşdırılması ilə məhdudlaşmadığını, əsas məqsədin rəqəmsal mühitdə türkoloji bilik istehsalının yeni metodoloji prinsiplər əsasında təşkili olduğunu vurğulayıb.
Tədbirdə “Rəqəmsal türkologiyanın yol xəritəsi: Ənənədən alqoritmə, alqoritmdən transformasiyaya doğru”, “Rəqəmsal Azərbaycan dili: problemlər və perspektivlər”, “Rəqəmsal Ədəbiyyat İnstitutu: nəticələr və perspektivlər”, “Rəqəmsal texnologiyalar və türk mədəni irsinin qorunması”, “Türkologiyada rəqəmsal mətnşünaslıq: mətnlərin elektron təhlili, korpus texnologiyaları və süni intellektin tətbiqi”, “Azərbaycan tarixi və etnologiyasında süni intellekt alətlərinin tətbiqi problemləri”, “Rəqəmsal Arxeologiya: müasir təcrübə və hədəflər” və digər mövzularda məruzələr dinlənilib.
Bölmənin digər xəbərləri
