Paris, 20 iyul, AZƏRTAC

2017-ci ildən Fransada hakimiyyətə gəlmiş Emmanuel Makronun uğursuzluqları bitib tükənmir. Onun prezident seçilməsindən sonra imza atdığı dövlət qalmaqallarının sayı-hesabı yoxdur və bu belə hallar hələ də artmaqdadır. COVID-19 pandemiyası zamanı dövlətin idarəçiliyini aidiyyəti qurumlarla məsləhətləşmədə deyil, “McKinsey”, “Accenture”, “JLL Consulting”, “Roland Berger”, “Deloitte” və sadalamaqla bitməyən digər özəl şirkətlərlə yönəltməyə çalışan Makronun adı ilə bağlı indi yeni qalmaqal üzə çıxıb. Belə ki, Fransa qanunlarına məhəl qoymayan “Uber” kimi bir şirkətin fransız dövlətinin iltifatından necə bəhrələnməsi məsələsi diqqəti cəlb edib. “Le Monde” qızetinin “Uber işi” ilə bağlı dərc etdiyi silsilə məqalələr Fransa Milli Assambleyasını məsələnin araşdırılması ilə bağlı komissiya yaratmağa məcbur edib. Beləliklə, Fransa Milli Assambleyasının “Uber Files” işi ilə bağlı araşdırma komissiyası yaradılıb və həmin komissiyanın hazırladığı 500 səhifəlik hesabat ictimailəşib. Fransız deputatların 6 ay ərzində 120 nəfəri dinləməsi və sorğu-sual etməsi nəticəsində ərsəyə gəlmiş hesabatda “Uber”, eləcə də digər platformaların Fransada fəaliyyət göstərməsində dövlətin nümayiş etdirdiyi mövqe ilə bağlı çoxsaylı disfunksiyalar aşkara çıxarılıb.

Qeyd etməliyik ki, “Uber Files” işi “Le Monde” qəzetinin 2022-ci ilin iyulunda Fransada və dünyada nəqliyyat platformasının yaradılması ilə bağlı dərc etdiyi silsilə məqalələrin bir hissəsidir. Aparılan araşdırmalar bu şirkətin daha çox taksi fəaliyyəti ilə bağlı qanunlardan manipulyasiya yolu ilə necə yayındığını, xüsusilə də E.Makron Fransada hələ iqtisadiyyat naziri olduğu dövrdə onunla yaxın əlaqələrini ortaya çıxarıb.

Araşdırmada bir çox ölkələrdə fəaliyyət göstərən bu beynəlxalq şirkətin ölkə qanunu öz xeyrinə dəyişmək üçün hansı vasitələrdən, çox yüksək səviyyədə təsir oyunlarından və aqressiv üsullardan necə istifadə etdiyi açıb göstərilir. Qəzet “Uber”in daxili məlumatlarına - elektron ünvanlarına, təqdimatlarına, görüşlərlə bağlı protokollarına çıxış əldə etməyə nail olub. “Uber” bir çox ölkələrdə olduğu kimi, Fransada da qanunu öz xeyrinə dəyişdirmək üçün lobbiçilikdən istifadə edib. Şirkət Fransada siyasətçilər və administrasiyanın bütün səviyyələrində əlaqələr qurmaqla kifayətlənməyib, həmçinin lazımi mənbələrlə əlaqələr quraraq strategiyasını gizli şəkildə həyata keçirib.

“Uber Files” E.Makronun “start-up nation” dövrünün naməlum bir hissəsini aşkara çıxarıb. Belə ki, iqtisadiyyat naziri olduğu dövrdə Makron ölkədə əksəriyyətin fikrinə məhəl qoymadan və hökumətdən xəbərsiz olaraq, çoxsaylı hüquqi və vergi araşdırmasının hədəfi olan bu şirkətə dəstək verib. “Uber” 2014-2016-cı illərdə iqtisadiyyat naziri Emmanuel Makronun dəstəyinə arxalanıb və həmin illərdə şirkət onun timsalında Fransada özünün ən yaxşı müttəfiqini tapıb.

Hesabatda Makronun VTC lisenziyası almaq üçün zəruri təlim müddətini azaltmaq üçün nəqliyyat platforması ilə bağladığı müqavilə “böyük manipulyasiya əməliyyatı” kimi qiymətləndirilir. Qeyd olunur ki, Makron prezident seçildikdən sonra da “Uber”in mövqeyini dəstəkləyib, Fransa qanunlarının bəzi maddələrini şirkətin tətbiq etdiyi strategiyaya uyğunlaşdırıb.

Milli Assambleyanın keçirdiyi dinləmələrin nəticəsi təsdiqləyib ki, “Uber” dövlətin ən “dərin qatı”nda müttəfiqlər tapıb... Şirkətlə Emmanuel Makron və onun kabineti arasındakı əlaqələrin intensivliyi qeyri-şəffaf, lakin imtiyazlı münasibətlərə dəlalət edir. Görünən odur ki, ictimai qərarların qəbulunda şəxsi maraqların təsirini müəyyənləşdirmək və qarşısını almaq üçün Fransadakı mövcud sistem son dərəcə acizdir.

Hesabatın hazırlanması zamanı aparılan araşdırmalar nəticəsində əldə olunan məlumatlar Emmanuel Makron ilə “Uber” arasında sövdələşmənin olduğunu təsdiqləyib. Belə ki, “Uber Pop”un qadağan edilməsi müqabilində “Uber” sürücüsü olmaq üçün tələb edilən təlim saatlarının 250-dən 7-yə endirilməsi üçün gizli razılaşma və strategiya hazırlanıb. Həmçinin polis müdaxiləsi zamanı “Uber”in kompüterlərindən məlumatların silinməsi üçün “Casper” adlı proqram təminatı ilə aktivləşdirilən “Kill Switch” cihazının mövcudluğu da sənədləşdirilib. Hesabat, eyni zamanda, axtarışlar zamanı “Uber” nümayəndəsi tərəfindən Emmanuel Makrona göndərilən SMS-ləri də üzə çıxarıb. Həmin dövrdə Fransanın Baş naziri və daxili işlər naziri bu sövdələşmədən xəbərsiz olduqlarını bildiriblər.

Sənəddə göstərilib ki, Mark Makqann “Uber”də lobbiçi kimi fəaliyyət göstərəndə namizəd Makrona pul verib və “Uber” adından pul yığımında iştirak edib. SMS yazışmaları təsdiqləyib ki, E.Makron seçki kampaniyasının maliyyələşdirilməsini təklif etmək üçün “Uber”in Fransa üzrə baş menecerini nahara dəvət edib. Hesabatda “Uber”də işləyən şəxsin sonradan hansı yollarla Fransada nazirlikdə işə başlaması da əksini tapıb.

“Uber işi”nin açılmasında diqqətçəkən məqamlardan biri də bunun məhz “Le Monde” tərəfindən həyata keçirilməsi olub. Belə ki, E.Makronun qalmaqallarının əksəriyyəti əsasən erməni mənşəli əməkdaşların toplaşdığı “Le Monde” və ya “Le Figaro” tərəfindən açıqlanır. E.Makronla bağlı bütün polemikaları vaxtaşırı olaraq məhz bu qəzetlər gündəmə gətirirlər.

Hər iki qəzetin idarə heyətində, eləcə də redaksiyasında erməni icmasının üzvləri var. Hazırkı vəziyyətə nəzər saldıqda söyləmək olar ki, “Le Monde” müvafiq məqalələr dərc etməklə bu məsələni gündəmdə saxlayır. Sanki məqsəd E.Makronu təzyiq altında saxlamaq və onu erməni lobbisinin istəklərini reallaşdırmağa məcbur etməkdir.

Xatırlatmaq yerinə düşər ki, “Le Monde” sosialistlərə yaxınlığı ilə də tanınır. Bəlkə də qəzet Fransada sosialist düşərgəsinin əsas simalarından olan və 2022-ci ildə prezident seçkilərində namizədliyini irəli sürmüş, Ermənistan və erməni icmasına yaxınlığı ilə tanınan An İdalqoya iltifat üçün Makronu hədəfə alıb. Ola bilsin ki, An İdalqo rəqibindən qisas alır. Prezident seçkilərinin birinci turu zamanı 1,75 faiz səs toplamış A.İdalqo seçkilərdən sonra makronistlərə qələbələrini qeyd etməkdə mane də olmuşdu. Paris merinin ölkə Prezidentinə kin saxladığı gizli deyil. A.İdalqo “France 2” televiziya kanalında debatlar zamanı E.Makronun proqramında eşitdiklərinin inanılmaz sosial zorakılıq olduğunu xüsusi vurğulamışdı. O, rəqibindən heyfini çıxmağa fürsət axtarır. Ancaq Paris meri unutmamalıdır ki, erməni icması arxadan zərbə vurmağa alışqandır. Bu gün E.Makronu satanlar, sabah elə A.İdalqonun özünə qarşı çevrilə bilərlər.