Politoloq: Azərbaycan Cənubi Qafqazda Özbəkistanın əsas tərəfdaşıdır
Bakı, 26 avqust, AZƏRTAC
Bütün dünyada qəbul olunmuş bir təcrübə var ki, ölkənin xarici siyasətinin prioritetlərini dövlət başçısının ilk xarici səfəri müəyyən edir. Şavkat Mirziyoyevin Özbəkistan Prezidenti seçilməsindən sonra ilk dövlət səfərini Azərbaycana etməsini də bu aspektdən dəyərləndirməliyik. İlk öncə onu deməliyik ki, Özbəkistan xarici siyasət prioriteti böyük geosiyasi və geoiqtisadi əhəmiyyətə malik Azərbaycanla strateji tərəfdaşlıq üzərindən qurulub. Çünki böyük geosiyasi və geoiqtisadi əhəmiyyət kəsb edən Azərbaycan Cənubi Qafqaz regionunda Özbəkistanın əsas tərəfdaşıdır.
Digər yandan, iki eyni milli köklərə malik Azərbaycan və Özbəkistan münasibətlərinin tarixi hələ qədim zamanlardan başlayır, xalqlarımızı oxşar və bəzən də eyni milli adət və ənənələr, ortaq dil qrupu, mədəniyyəti və dini birləşdirir.
Hər iki xalq çar imperiyasının dağılması ilə Birinci Dünya müharibəsi zamanı bolşevik və daşnak qrupları tərəfindən soyqırımına, 1930-cu illərdə milli ziyalılara qarşı kütləvi repressiyalara, 1980-ci illərdə isə inkişaf tempinə görə mərkəzi hakimiyyətin qəzəbinə tuş gəlməklə kütləvi repressiyalara məruz qalıb. 1930-cu illərdə on minlərlə azərbaycanlı Özbəkistan torpaqlarına deportasiya olunub. Təsadüfi deyil ki, bu gün 40 mindən çox azərbaycanlı Özbəkistanda siyasi-ictimai, iqtisadi-mədəni və digər sahələrdə fəal iştirak edir. Bunu da qeyd etmək yerinə düşər ki, 1966-cı ildə baş vermiş dağıdıcı zəlzələdən sonra azərbaycanlılar Daşkəndin yenidən qurulmasında fəal iştirak ediblər.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Gənc Demokratlar İnstitutu İctimai Birliyinin sədri, politoloq Yeganə Hacıyeva söyləyib.
Politoloq qeyd edib ki, müstəqillik illərində Azərbaycan və Özbəkistan arasında diplomatik münasibətlər 1995-ci il oktyabrın 2-dən etibarən qurulub. 1996-cı ilin ortalarında Özbəkistanda Azərbaycan səfirliyi, 1998-ci ilin may ayında isə Azərbaycanda Özbəkistan səfirliyi fəaliyyətə başlayıb. Hazırda ölkələrimiz regional və qlobal xarakterli bir çox məsələlərdə oxşar mövqedən çıxış edir. Həmçinin BMT, Türk Dövlətləri Təşkilatı, MDB, ATƏT, Qoşulmama Hərəkatı və digər çoxşaxəli institutlar kimi beynəlxalq təşkilatların platformaları çərçivəsində milli maraqlara söykənmiş əməkdaşlıq əlaqələri qurulub. Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevin Azərbaycana səfəri çərçivəsində prezidentlər və nümayəndə heyətləri arasında keçirilən danışıqlarda çoxşaxəli tərəfdaşlığın inkişafı üçün əsas istiqamətlər müəyyən edilib. İqtisadi münasibətlərin inkişafı məqsədilə iki ölkə arasında ticarətin genişləndirilməsi, sənaye kooperasiyasının və logistika infrastrukturunun inkişafı məsələləri müzakirə olunub.
Avtomobil sənayesi, metallurgiya, energetika, kənd təsərrüfatı, elektrotexnika, tekstil sənayesi, turizm və digər sənaye sahələrində həyata keçiriləcək iri layihələrə ilkin start verilib.
Səfər çərçivəsində bir sıra istiqamətlərdə əməkdaşlıq və əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi haqqında saziş, memorandum, yol xəritələri, protokollara imza atıldığını qeyd edən politoloq fikirlərinə belə davam edib: “Hər iki ölkənin milli iqtisadiyyatlarının dəstəklənməsi üçün üçüncü ölkələrdən idxalı milli istehsalçıların məhsulları ilə əvəz etmək barədə razılığa gəlindi. İlkin hesablamalara görə yaxın illərdə bu sahədə ticarət dövriyyəsini bir milyard dollara çatdırmaq imkanları mövcuddur. Nəqliyyat və tranzit sahəsində əməkdaşlığın inkişafı üçün yeni logistika zəncirlərinin inkişafı və infrastrukturun tikintisi, eləcə də yükdaşımaların həcminin artırılması üzrə layihələrin həyata keçirilməsinə dair razılıq əldə olundu. Ötən il Bakı limanı vasitəsilə Özbəkistan yüklərinin daşınmasının həcmi təxminən iki dəfə artıb və qardaş ölkə Azərbaycanın müasir nəqliyyat şəbəkəsindən istifadə etməklə yükdaşımaları daha da artırmaq niyyətindədir. Bu kontekstdə Transxəzər Koridoru çərçivəsində birgə logistik şirkətin yaradılması, Bakı və üçüncü ölkələrin limanlarında anbar infrastrukturu və logistika mərkəzlərinin tikintisi müzakirə olunub. Müzakirələrin elementlərinin təhlili onu deməyə əsas verir ki, ticarət-iqtisadi əməkdaşlığın hərəkətverici qüvvəsi kimi iki ölkənin regionlarının imkanlarından maksimum birgə istifadə nəzərdə tutulur.
Bu məqsədlə yeni əməkdaşlıq və humanitar mübadilə layihələrini təşviq etmək üçün hər iki ölkənin icraedici administrasiyalarının rəhbərlərinin müntəzəm olaraq yerlərdə görüşləri planlaşdırılır. Prezidentlər, həmçinin BMT, Türk Dövlətləri Təşkilatı, MDB, ATƏT, Qoşulmama Hərəkatı və digər çoxtərəfli institutlar kimi beynəlxalq təşkilatların platformalarında səmərəli dialoqun davam etdirilməsi barədə razılığa gəliblər”.
2027-ci ildə Qoşulmama Hərəkatına sədrliyin Özbəkistana keçəcəyini deyən Y.Hacıyeva bildirib ki, Qoşulmama Hərəkatının sədrliyi dönəmində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev qardaş Özbəkistanın bu Hərəkat çərçivəsində əlaqələrinin genişləndirilməsində həlledici rol oynayıb.
“Özbəkistanın işğaldan azad edilmiş ərazilərimizin bərpa-quruculuq işlərinə də töhfə verdiyini xüsusi qeyd etmək istərdim. Belə ki, Füzuli şəhərində Prezident Şavkat Mirziyoyevin təşəbbüsü ilə Özbəkistan büdcəsinin vəsaiti hesabına 960 şagird yerlik təhsil ocağının açılışının şahidi olduq. Bu məktəbin açılışı bizim dost və qardaşlığımızın daha bir parlaq nümunəsidir. Bununla yanaşı, əminliklə demək olar ki, səfər çərçivəsində bir çox mühüm məsələlərin müzakirəsi, vacib sənədlərin imzalanması ilə beynəlxalq platforma da daxil olmaqla, energetika, nəqliyyat, qarşılıqlı iqtisadi fəaliyyət, humanitar məsələlər barədə münasibətlərimiz gələcək inkişaf yoluna qədəm qoydu”, - deyə Y.Hacıyeva diqqətə çatdırıb.
Bölmənin digər xəbərləri
