- Möhtərəm cənab Prezident,

hörmətli müşavirə iştirakçıları!

Ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu və möhtərəm

cənab Prezident, Sizin tərəfinizdən 2007-ci ildə də davam etdirilən iqtisadi inkişaf siyasəti, iqtisadi islahatların dərinləşməsi, mövcud potensialın gücləndirilməsi və ondan istifadənin səmərəliliyinin yüksəldilməsi əsasında, ölkədə iqtisadi inkişafın davamlılığının təmin edilməsi ilə yanaşı, bütün sahələrdə çox böyük uğurlarla müşayiət olunmaqdadır. Məhz bu siyasətin nəticəsidir ki, 2007-ci ildə də makroiqtisadi sabitlik və artım qorunub saxlanılmış, milli iqtisadiyyatın rəqabət qabiliyyəti möhkəmlənmiş, qeyri-neft sektorunun inkişaf sürəti artmışdır. İnvestisiya mühitinin yaxşılaşdırılması və investisiyaların təşviqi ilə əlaqədar görülən tədbirlər nəticəsində, ilk dəfə olaraq, əsas kapitala yönəldilən daxili investisiyanın xüsusi çəkisi xarici investisiyanın xüsusi çəkisini üstələmiş, cari ilin 9 ayında əsas kapitala yönəldilmiş daxili investisiya əvvəlki ilin səviyyəsindən xeyli çox olmuşdur.

Ölkədə əhəmiyyətli sayda yeni iş yerlərinin yaradılması, dövlət idarəetmə sistemində bazar iqtisadiyyatı prinsiplərinə uyğun islahatların dərinləşdirilməsi, milli iqtisadiyyatın dünya iqtisadiyyatına inteqrasiyasının sürətləndirilməsi 2007-ci ildə də Azərbaycanda iqtisadi artım sürətinin yüksək səviyyədə qalmasını təmin etmişdir.

Hələ 15 il bundan qabaq - Azərbaycan Respublikasının ziddiyyətlər içərisində və vətəndaş müharibəsi ərəfəsində yaşadığı, daxili istehsalın süqutu, inflyasiyasının min faizlərlə ölçüldüyü bir dövrdə xalqın tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan ulu öndər Heydər Əliyevin dediyi “Mən Azərbaycanın gələcəyini çox işıqlı görürəm” sözləri və bunun həyata keçirilməsi üçün dahi siyasətçi tərəfindən böyük bir inamla hazırlanmış Yeni Azərbaycan layihəsi bu gün reallığa çevrilmişdir.

Azərbaycan Prezidentinin apardığı uğurlu siyasət nəticəsində cari ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində ölkənin əsas makroiqtisadi göstəriciləri olan ümumi daxili məhsul 2006-cı ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 27,1 faiz artmışdır. 2006-cı ilin eyni dövrü ilə müqayisədə cari ilin 9 ayında ölkədə adambaşına düşən ümumi daxili məhsul istehsalı 25,6 faiz artaraq 1966 manat və ya 2282 ABŞ dolları səviyyəsinə çatmışdır. Əhalinin rifah halının, onun maddi təminatının yaxşılaşdırılması sahəsində apardığınız sosial-iqtisadi siyasətin nəticəsi olaraq, 2007-ci ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində 2006-cı ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə orta aylıq əmək haqqı 28,2 faiz, adambaşına düşən gəlirlər 38,2 faiz artmışdır. Vergi və digər icbari ödənişlər çıxıldıqdan sonra əhalinin sərəncamında qalan vəsait 2006-cı ilin müvafiq dövründəkindən 39,8 faiz çox olmuşdur. Bu rəqəmlər ölkə əhalisinin alıcılıq qabiliyyətinin yüksəlməsi meylinin güclənməsinin birbaşa göstəricisidir. Onu da qeyd etmək yerinə düşər ki, əhalinin pul gəlirlərinin artım sürəti mövcud qiymət artımını 2,5 dəfə üstələmişdir. Ölkə əhalisinin alıcılıq qabiliyyətinin yüksəlməsi vətəndaşların banklardakı əmanətlərinin məbləğinin ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 79,5 faiz, əhaliyə göstərilən pullu xidmətlərin həcminin isə 33,1 faiz artmasında da özünü büruzə vermişdir.

Daxili və xarici investisiyaların kəskin artımı, cari ilin 9 ayı ərzində iqtisadiyyatın bir çox sahələrində iri investisiya layihələrinin uğurla həyata keçirilməsini təmin etməklə, ilin əvvəlində yanacaq-enerji və bir sıra xidmətlərin tarifləri üzrə aparılmış islahatlarla yanaşı, ölkə iqtisadiyyatına inflyasiya təzyiqini də əhəmiyyətli dərəcədə artırmışdır.

Möhtərəm cənab Prezident, hələ ilin əvvəlində Sizin böyük uzaqgörənliklə belə bir inflyasiya təzyiqinin olacağı barədə söylədiyiniz fikirlər və əhalinin pul gəlirlərinin inflyasiyanın təzyiqindən qorunması üçün hökumət qarşısında qoyduğunuz tapşırıqların icrası iqtisadi blokun daim gündəlik nəzarətində olmuş və inflyasiyanın idarəedilən həddə saxlanılmasına nail olunmuşdur. Doğrudur, cənab Prezident, bu sahədə görülən işlər Sizin ali tələbinizə tam cavab verməsə də, məsuliyyətimizi dərk etməklə, ilin sonuna qədər və sonrakı ildə də inflyasiyaya qarşı mübarizənin gücləndirilməsi üçün müvafiq tədbirlər görüləcəkdir.

Ölkə iqtisadiyyatının davamlı inkişafının və aparılan uğurlu iqtisadi siyasətin nəticəsi olaraq, 2007-ci ilin yanvar-sentyabr aylarında dövlət büdcəsinin mədaxili 4 milyard 176,1 milyon manat proqnoza qarşı 4 milyard 383,9 milyon manat və ya 105 faiz icra olunmuşdur ki, bu da 2006-cı ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1 milyard 693 milyon manat və ya 62,9 faiz çoxdur. Büdcə daxilolmalarının 73,9 faizi və ya 3 milyard 240,9 milyon manatı Vergilər Nazirliyi, 13,1 faizi və ya 575 milyon manatı Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən təmin edilmiş, 10,7 faizi və ya 468,8 milyon manat Dövlət Neft Fondundan, 1,5 faizi və ya 66,8 milyon manatı dövlət büdcəsindən maliyyələşən təşkilatların büdcədənkənar daxilolmalarından, 0,7 faizi və ya 30,1 milyon manatı sair mənbələrdən 0,1 faizi və ya 2,3 milyon manatı Dövlət Əmlakının İdarə Edilməsi üzrə Dövlət Komitəsindən dövlət əmlakının icarəyə verilməsindən icarə haqqı kimi daxil olmuşdur. 2007-ci ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində dövlət büdcəsinin xərcləri 4 milyard 427 milyon manat proqnoza qarşı 3 milyard 989,6 milyon manat və ya 90,1 faiz icra olunmuşdur ki, bu da 2006-cı ilin müvafiq dövrünün göstəricisi ilə müqayisədə 1 milyard 555,9 milyon manat və ya 63,9 faiz çoxdur.

2007-ci ilin ötən 9 ayı ərzində xərclərin 1 milyard 164,4 milyon manatı və ya 29,2 faizi sosialyönümlü xərclərin maliyyələşməsinə yönəldilmişdir ki, bu da 2006-cı ilin müvafiq dövrünün göstəricisindən 473,1 milyon manat və ya 68,4 faiz çox olmuşdur. Həmin dövr ərzində sənaye, tikinti, faydalı qazıntılar xərclərinə 1 milyard 282,2 milyon manat və ya ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 719,7 milyon manat və ya 2,3 dəfə, sosial müdafiə və sosial təminat xərclərinə 460 milyon manat və ya 2006-cı ilin müvafiq dövrünə nisbətən 230 milyon manat və ya 2 dəfə, təhsil xərclərinə 92,7 milyon manat və ya keçən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 172,3 milyon manat və ya 53,8 faiz, səhiyyə xərclərinə 149 milyon manat və ya 2006-cı ilin müvafiq dövrünə nisbətən 50,6 milyon manat və ya 51,4 faiz, mədəniyyət, incəsənət, informasiya, bədən tərbiyəsi xərclərinə 62,7 milyon manat və ya ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 20,2 milyon manat və ya 47,5 faiz çox vəsait yönəldilmişdir. 2007-ci ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində dövlət büdcəsinin profisiti 394,3 milyon manat təşkil etmişdir.

Möhtərəm cənab Prezident, icazənizlə, 2007-ci ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində büdcə daxilolmalarının təmin edilməsi, vergi nəzarətinin gücləndirilməsi tədbirləri, nöqsan və çatışmazlıqların aradan qaldırılması istiqamətində görülən işlər barədə Sizə məruzə edərdim. 2007-ci ilin yanvar-sentyabr aylarında Vergilər Nazirliyi üçün müəyyən edilmiş 3 milyard 64,4 milyon manat proqnoz tapşırığına 3 milyard 268,6 milyon manat və ya 106,7 faiz əməl olunmuş, büdcəyə 2006-cı ilin eyni dövrünə nisbətən 1 milyard 471,3 milyon manat və ya 81,9 faiz çox vəsait daxil edilmişdir. Qeyd olunan dövrdə Vergilər Nazirliyinin xətti ilə toplanılan vəsait ümumi daxili məhsulun 19,7 faizini təşkil etmişdir. Dövlət sektoru üzrə büdcəyə 973,8 milyon manat vəsait daxil olmuşdur ki, bu da 2006-cı ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 331,9 milyon manat və ya 51,7 faiz çoxdur. Qeyri-dövlət sektoru üzrə büdcəyə ödəmələr 2 milyard 294,8 milyon manat təşkil etmişdir ki, bu da 2006-cı ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1 milyard 139,5 milyon manat və ya 98,6 faiz çoxdur. Neft sektoru üzrə isə 1 milyard 916,8 milyon manat proqnoza qarşı dövlət büdcəsinə 2 milyard 98,4 milyon manat vəsait daxil olmuş, proqnoza 109,5 faiz əməl edilmişdir. Bu, 2006-cı ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1 milyard 50,8 milyon manat və ya 100,3 faiz çoxdur.

Büdcə xərclərinin icrasını təmin etmək məqsədi ilə qeyri-neft sektoru üzərində nəzarət tədbirləri artırılmışdır. Nəticədə 2007-ci ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində qeyri-neft sektoru üzrə büdcəyə 1 milyard 147,6 milyon manat proqnoza qarşı 1 milyard 170,2 milyon manat vəsait daxil olmaqla, proqnoza 102 faiz əməl edilmişdir. Qeyri-neft sektoru üzrə vergi daxilolmaları 2006-cı ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 420,6 milyon manat və ya 56,1 faiz çox olmuşdur.

Hökumətin 2006-cı ilin yekunlarına həsr edilmiş iclasında qeyri-neft sektorunun inkişafı və bu sahədə maliyyə, vergi intizamının gücləndirilməsi barədə verdiyiniz tapşırıqların icrası olaraq, neft konsorsiumu ilə işləyən şirkətlərin daxilolmalarını nəzərə almasaq, bu ilin 9 ayında qeyri-neft sektorunun vergi ödənişlərinin artım sürəti son 15 ildə ən yüksək həddə, yəni 74,8 faizə çatmışdır.

Daha sonra Fazil Məmmədov “Elektron-Azərbaycan” layihəsi çərçivəsində silsilə tədbirlər görən Vergilər Nazirliyinin elektron-bəyannamə sisteminə keçməsini də müsbət dəyərləndirdi. 2008-ci ilin dövlət və icmal büdcələri barədə danışan nazir ölkənin müsbət sosial-iqtisadi inkişaf dinamikasının növbəti illərdə də davam edəcəyinə əminliyini bildirdi.