Yaponiya-Rusiya: əməkdaşlığın perspektivləri regiona nələr vəd edir
Tokio, 27 aprel (AZƏRTAC). Aprelin 28-də Yaponiyanın Baş naziri Şinzo Abenin Moskvaya səfəri başlayır. Bu, Yaponiya liderinin son on ildə Rusiyaya ilk səfəridir və dünyanın müxtəlif yerlərində analitiklər bu səfərin perspektivlərini geniş müzakirə etməkdədirlər. Onlardan bir qrupu belə güman edir ki, Yaponiya və Rusiya qonşuluqda yerləşən və güclənməkdə davam edən Çinə qarşı əməkdaşlığın yollarını axtarırlar.
Səfər çərçivəsində iki tərəf arasında irəli sürüləcək təşəbbüslər içərisində Rusiyanın Birbaşa İnvestisiyalar Fondunun (RBİF), Yaponiya Beynəlxalq Əməkdaşlıq Bankının və Rusiya Dövlət İnkişaf Bankının daxil olduğu və bir milyard dollaradək kapital qoyulmasını nəzərdə tutan “İnvestisiya planı” xüsusi ilə diqqəti cəlb edir.
RBİF-in baş direktoru Kiril Dimitriyevin bildirdiyinə görə, bu layihə Yaponiya ilə Rusiya arasında iqtisadi əlaqələrin yaxşılaşdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Rusiya tərəfi hesab edir ki, layihə çərçivəsində Yaponiyadan investisiyaların ümumi həcmi yaxın 2-3 il ərzində 10 dəfələrlə arta bilər.
Yaponiyanın Rusiya ilə yaxınlaşması regionda ərazi mübahisələrinə görə gərginliyin artdığı bir zamanda baş verir. Gündoğar ölkənin ən sıx münasibətlərdə olduğu yaxın qonşusu Koreya Respublikası ilə də tarixi fikir ayrılıqları hələ qalmaqdadır.
Rusiya üçün isə Yaponiya ən etibarlı ticarət tərəfdaşıdır. Digər tərəfdən Rusiya Şərq rayonlarının inkişafı ilə bağlı əlavə maliyyə mənbələri axtarışındadır. Bundan əlavə, Rusiya Şərqdə enerji ehtiyatlarının satışını genişləndirməkdə maraqlıdır. Bu, Qərbi Avropada əsas bazarın məhdudlaşdığı bir vaxtda çox vacibdir.
Səfər çərçivəsində Yaponiyanın Baş nazirini 40-dan artıq şirkəti təmsil edən 120 nəfər iş adamının qatıldığı nümayəndə heyəti müşayiət edəcəkdir. Onların çoxu səfər zamanı rusiyalı həmkarları ilə investisiya müqavilələri bağlayacaqlarına inanırlar.
Aprelin 26-da Yaponiya Nazirlər Kabinetinin baş katibi Yoşihide Şuqa bildirmişdir ki, o bu səfərin Yaponiya ilə Rusiya arasında dostluq və əməkdaşlığın möhkəmlənməsi istiqamətində ilk addım olacağına ümid edir.
Qarşıdakı səfərin əhəmiyyətini açıqlayan yapon alimi Şiqeki Hakamada hesab edir ki, qonşularla münasibətlərin gərgin olduğu bir vaxtda Yaponiyanın Rusiya ilə yaxşı əlaqələr qurması mühüm əhəmiyyətə malikdir.
Digər tərəfdən Rusiya Prezidenti Vladimir Putin də başlıca olaraq enerji ehtiyatlarına əsaslanan iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi üçün yapon texnologiyasından istifadə etməyə çalışır.
Mart ayında yüksək səviyyəli Rusiya məmurları ilə, apreldə isə Ş.Abe ilə görüşən Ş.Hakamada bildirir ki, Yaponiyanın Rusiyaya lazım olan noy-hausu var və Çinin regionda həddindən artıq möhkəmlənməsindən ehtiyat edən Rusiya isə Yaponiyanın mövqeyinin regionda artmasına ümid edir.
Lakin iki ölkə arasında yaxınlaşmaya mane ola biləcək ərazi mübahisəsi də dayanır. Söhbət kökü İkinci Dünya müharibəsinə gedib çıxan və Yaponiyanın şimal əraziləri, Rusiyanın isə cənubi Kuril adaları adlandırdığı dörd adadan gedir.
Yaponiyanın Marubeni Tədqiqat İnstitutunun Rusiya üzrə eksperti Yaşuhiro Enomoto bildirir ki, adalar məsələsində Ş.Abe V.Putinlə yaxşı, etibarlı münasibətlər qurmağa çalışmalı və gələcəkdə müvafiq qərarın qəbulu məqsədi ilə danışıqların davam etdirilməsinə razılaşmalıdır.
Rusiyalı analitiklər isə Yaponiyanın iqtisadi əməkdaşlıq məsələlərində daha çox Rusiyaya meyilləndiyini, onu müəyyən dərəcədə Çinə alternativ hesab etməyə başladığını yazırlar.
Rusiyanın qaz nəhəngi “Qazprom” Şərqi Sibirdə mədənləri genişləndirərək Vladivostokda inşası planlaşdırılan maye qaz zavoduna doğru yeni boru xətti tikir. Həmin sistemin yapon bazarına da xidmət edəcəyi bildirilir.
“Qazprom” şərqi qaz proqramını ümumilikdə 50 milyard dollar dəyərində qiymətləndirir. Məlumatlı mənbələrin bildirdiyinə görə, “Qazprom” maye qaz zavodunun və boru xəttinin inşasında yapon şirkətlərinə də pay təklif edir. Lakin qarşıdakı səfər çərçivəsində bu barədə razılaşmanın imzalanacağını gözləmək hələ tezdir.
Yaponiya Uzaq Şərqdə neft-qaz sənayesinin böyük investorlarından biridir. “Sakhalin Oil and Gas Development” şirkətinin yarısı Yaponiya hökumətinə məxsusdur. Şirkət özü isə Rusiyanın Saxalin adasında yerləşən neft layihələrindən birində 30 faiz paya malikdir.
“Mitsui & Co. and Mitsubishi Corp.” şirkəti isə Rusiyanın Saxalində mövcud olan yeganə maye qaz layihəsində “Qazprom”un tərəfdaşıdır.
Göründüyü kimi, Yaponiya Baş nazirinin Rusiyaya qarşıdakı səfəri region üçün mühüm yeniliklər vəd edir.
Vüqar Ağayev
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Tokio
Bölmənin digər xəbərləri
