Bakı, 18 mart (AZƏRTAC). Azərbaycan Respublikası Ərazilərinin Minalardan Təmizlənməsi üzrə Milli Agentlik (ANAMA) qısa zaman kəsiyində inkişaf edərək kiçik bir qurumdan minaları təmizləmək üçün canlı qüvvəyə, hər cür texnikaya və avadanlığa sahib, risklərlə bağlı təlimlərdə və qəzalarda sağ qalanlara yardım edən mütəşəkkil bir təşkilata çevrilmişdir.

ANAMA 1998-ci il iyulun 18-də ümummilli lider Heydər Əliyevin 854 saylı sərəncamı əsasında Ərazilərin Yenidənqurma və Bərpa Komitəsinin nəzdində yaradılmışdır.

Ulu öndər agentliyi təsis etməklə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə mina və partlamamış hərbi sursatlara dair bütün fəaliyyətin planlaşdırılması, əlaqələndirilməsi və idarə olunması üçün zəmin yaratmış, eyni zamanda gələcəkdə azad ediləcək ərazilərdə həmin işlərin davam etdirilməsini həyata keçirə bilən milli potensialın əsasını qoymuşdur.

Dövlətin xüsusi qayğısı nəticəsində ANAMA qısa müddət ərzində təcrübəli mütəxəssislərini hazırlamış, 2001-ci ildən etibarən Azərbaycanın mina aksiyası üzrə Təlim və Monitorinq Sisteminin yaradılması, milli kadrların formalaşmasına və inkişaf etdirilməsinə təkan vermişdir. Nəticədə, xarici vətəndaşların əhatə etdiyi missiyalar tədricən məhdudlaşmış, onların tutduğu vəzifələr öz önəmini itirmiş və sonda isə tam şəkildə milli heyətin səlahiyyətlərinə daxil edilmişdir.

ANAMA-nın nəzdində yaradılmış Тəlim, tədqiqat və keyfiyyətin təminatı üzrə Qurumda (TTKTQ) təcrübəli mütəxəssislərin hazırlanması üçün təlimlər keçirilir. ANAMA-nın Göygöl Regional Təlim Mərkəzində keçirilən kurslarda müdavimlərə ilkin yardım, mina və sair hərbi sursatların tanınması, mina detektorlarından istifadə edərək hədəflərin aşkar olunması, minaaxtaran itlər və mexaniki minatəmizləyən maşınlarla birgə əməliyyatlarda iştirak etmək və sair qaydalara dair bilik və bacarıqlar öyrədilir. Bütün bu görülən işlər nəticəsində ANAMA-da kifayət qədər yerli mütəxəssislər hazırlanmış və minatəmizləmə əməliyyatlarına cəlb edilmişdir.

Bu gün ANAMA tərəfindən ölkə ərazisində geniş mina təmizləmə əməliyyatları da davam etdirilir. Təkcə 2012-ci il ərzində 32 milyon kvadratmetrdən artıq ərazi minalardan təmizlənmiş, 11 min 400 ədəd mina və PHS ANAMA-nın əməkdaşları tərəfindən zərərsizləşdirilmişdir. Ümumilikdə isə indiyədək Agentliyin əməkdaşları 218, 287, 811 kvadratmetr ərazini minalardan təmizləmişlər. 678 min 613 ədəd mina və partlamamış hərbi sursat tapılıb zərərsizləşdirilmişdir.

Eyni zamanda, bir neçə il bundan öncə ANAMA-da xüsusi strateji plan hazırlanmışdır. Bu planda işğaldan azad olunacaq ərazilərin tez bir zamanda mina və partlamamış hərbi sursatlardan qısa müddət ərzində təmizlənməsi nəzərdə tutulmuşdur.

Beynəlxalq əlaqələrin qurulmasına xüsusi önəm verən agentlik təcrübə mübadiləsi əsasında mina hərəkatına qoşulan bir çox beynəlxalq qurumlarla da əməkdaşlıq edir. Bu sahədə BMT-nin İnkişaf Proqramı Azərbaycana NATO, Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi və Dünya Bankı kimi təşkilatlarla əlaqə yaratmağa kömək etmişdir. Humanitar Minatəmizləmə üzrə Cenevrə Beynəlxalq Mərkəzi (GICHD) ilə əməkdaşlıq minatəmizləmə prosesi və yeni mina texnologiyalarının sınaqdan keçirilməsi üçün informasiya idarəçilik sistemlərinin yeni nəslinin inkişafı üzərində mərkəzləşmişdir.

ANAMA 2005-ci ildən NATO-nun Maddi-Texniki Təchizat Agentliyi (NAMSA) ilə əməkdaşlıq edir. Bu əməkdaşlıq çərçivəsində “Saloğlu” layihəsi həyata keçirilmişdir. Ağstafada yerləşən Saloğlu ərazisində keçmiş SSRİ-nin silah anbarlarının qalıqlarının təmizlənməsi əməliyyatı 2011-ci ildə uğurla başa çatdırılmışdır. Ötən il isə iki qurum arasında “Ceyrançöl” layihəsində əməkdaşlığa dair saziş imzalanmışdır. Layihəyə əsasən 64 milyon kvadrat metr ərazinin minalardan və PHS-lardan təmizlənməsi nəzərdə tutulmuşdur.

Cari ilin yanvarında isə ANAMA ilə Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı (BMqT) arasında əməkdaşlığa dair saziş imzalanmışdır. Əməkdaşlıq sazişinə əsasən ANAMA və BMqT arasında mina aksiyası üzrə həyata keçirilən tədbirlərin əlaqələndirilməsi, tərəflərin milli və beynəlxalq səviyyədə qarşılıqlı əməkdaşlığı nəzərdə tutulmuşdur.

ANAMA bu gün təkcə Azərbaycanda deyil, dünyanın bir sıra ölkələrində mina təmizləmə əməliyyatlarını keçirir, eyni zamanda müxtəlif ölkələrdən olan mütəxəssislər üçün təlimlər təşkil edir.

Qeyd edək ki, 2009-cu il noyabrın 9-da ANAMA və Sloveniya Respublikası Minatəmizləmə və Minalardan Zərər Çəkmiş İnsanlara Yardım üzrə Beynəlxalq Etimad Fondu arasında, 2012-ci ilin martında isə Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Xorvatiya Respublikası Hökuməti arasında “Minalara qarşı fəaliyyət və minalardan təmizləmə sahəsində əməkdaşlıq haqqında” Anlaşma Memorandumu imzalanmışdır. Hər iki sənəd minatəmizləmə orqanları arasında humanitar minatəmizləmə sahəsində əməkdaşlıq və qarşılıqlı təcrübə mübadiləsi üçün yeni imkanlar yaratmışdır.

ANAMA Türkiyədə də bir sıra minatəmizləmə əməliyyatları həyata keçirmiş, Qaziantep, Diyarbəkr və Konya vilayətlərinin Mina və Partlamamış Hərbi Sursatla (PHS) çirklənmiş ərazilərinin təmizləməsində iştirak etmişdir. Agentlik tərəfindən həmçinin Türkiyənin Silahlı Qüvvələri üçün təlimlər də keçirilmişdir.

ANAMA həmçinin Türkiyə-Suriya sərhədinin minadan təmizlənməsi üzrə elan olunan tenderdə iştirak edir və böyük üstünlüklərə sahibdir. ANAMA tərəfindən Türkiyəli minaaxtaranlar üçün kurslarda təşkil olunur. Bu günədək Türkiyə tərəfi üçün 5 təlim kursu keçirilmişdir.

2011-ci ildə ANAMA-nın təlim və keyfiyyətin təminatı üzrə qrupu Gürcüstan Silahlı Qüvvələrinin 66 nəfərlik bölüyünün humanitar minatəmizləmə fəaliyyəti üzrə hazırlanmasına dair tenderin qalibi olmuşdur. Gürcüstan Silahlı Qüvvələrinin nümayəndələri üçün Göygöl Regional Təlim Mərkəzində kurslar təşkil olunmuş, ümumilikdə qonşu ölkənin silahlı qüvvələrinin nümayəndələri üçün 9 təlim keçirmişdir.

ANAMA ilə əməkdaşlıq etməkdə maraqlı olan xarici qurumlardan biri də məhz Əfqanıstandır. Bu ölkənin Minalardan Təmizlənmə üzrə Departamenti (MTD) ilə birlikdə həyata keçirilmiş layihələr çərçivəsində ANAMA tərəfindən hazırlanmış Mina Təhlükəsi üzrə maarifləndirmə kitabları dari və paşto dillərinə tərcümə edilərək əfqanıstanlı məktəblilərə təqdim olunmuşdur. Eyni zamanda, Əfqanıstan Minatəmizləmə Departamentinin 36 nümayəndəsi üçün 2009-2012-ci illər ərzində mina aksiyası üzrə orta idarəetmə, təcrübə mübadiləsi, informasiyanın idarəedilməsi və potensialın inkişaf etdirilməsi kimi təlimlər keçirilmişdir.

ANAMA həmçinin, Cenevrə Beynəlxalq Humanitar Minatəmizləmə Mərkəzi (GİCHD) və Qiymətləndirmə Təliminin İnkişafı Beynəlxalq Təşkilatı (İPDET) ilə birlikdə 2010-cu ilin sentyabr ayında Azərbaycanda “Mina Aksiyaları üzrə təlimin qiymətləndirilməsi”nə dair beynəlxalq təlim-seminar keçirmişdir.

Ümumilikdə ANAMA tərəfindən 141 təlim keçirilmişdir ki, bu təlimlərin də 18-i sırf xarici ölkə vətəndaşları üçün nəzərdə tutulmuşdur.

Bu gün ANAMA-nın keçirdiyi təlimlərdə iştirak etmiş 300-dən artıq əcnəbi müxtəlif dövlətlərdə minatəmizləmə əməliyyatlarında uğurla iştirak edirlər.

Bütün bunlar isə təkcə ANAMA-nın deyil, bütövlükdə Azərbaycanın uğurları hesab edilməlidir.

Əsəd Məmmədov

AZƏRTAC-ın müxbiri