Baharın alovlu müjdəçisi - Qəbələdə Od çərşənbəsi coşqusu VİDEO
Qəbələ, 3 mart, AZƏRTAC
Bu gün xalqımız Novruzun gəlişinin müjdəçisi olan ikinci çərşənbəni - Od çərşənbəsini qeyd edir. Azərbaycan xalqının mənəvi dünyasında baharın gəlişi təbiətin oyanışı ilə yanaşı, həm də daxili təmizlənmə və yenilənmə rəmzidir. Bu yenilənmənin ən parlaq mərhələlərindən biri olan Od çərşənbəsi xalqımızın yaddaşında işıqlı sabahın, ruzi-bərəkətin və sarsılmaz birliyin simvolu kimi kök salıb. Od çərşənbəsinin hərarəti bütün yurdda hiss olunsa da, Qəbələnin Hacıalılı kəndi bu günü tam başqa bir ab-havada, əsrlərin sınağından keçmiş qədim adət-ənənələrimizlə qarşılayır.
AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, tarixi ənənələri və milli bayramları bu günümüzə qədər qoruyub saxlayan bölgələrimizdən biri Qəbələ rayonudur. Burada el mərasimləri nəinki unudulmur, əksinə, mütəmadi olaraq müxtəlif tədbirlər vasitəsilə gənc nəsillərə aşılanır. Son günlərin qarlı və şaxtalı havasına baxmayaraq, bu qədim diyarda Od çərşənbəsi özünəməxsus şəkildə qeyd olunur.
Novruzun müjdəçisi olan dörd çərşənbə arasında Od çərşənbəsinin xüsusi yeri var. İnanca görə, bu gün qalanan tonqallar digərlərindən daha möhtəşəm olmalıdır. Xalq arasında “Üskü çərşənbə” adı ilə də tanınan bu gündə alov ruhun və mühitin təmizləyicisi, bütün mənfi enerjiləri yox edən rəmz kimi qəbul edilir.
Hacıalılı kəndinin 20 ildən artıq zəngin fəaliyyət tarixinə malik olan “Gülüstan” folklor ansamblı milli el mərasimlərimizi ən yüksək səviyyədə təmsil və təqdim edən kollektivlərdən biri kimi tanınır. Ansamblın bədii rəhbəri Afət Əliyeva ömrünü folklorumuzun təbliğinə həsr edib. O, hər bir ssenariyə ağsaqqal və ağbirçəklərdən eşitdiyi qədim bayatıları, deyimləri əlavə edərək ayinləri canlandırır: “Nənəm bütün çərşənbələri “Dilək çərşənbəsi” adlandırardı. Od çərşənbəsində insanlar səhər tezdən Günəş çıxanda yuxudan durardılar ki, bu da kainatın nuruna hörmət rəmzidir. İnanclara görə, Günəşə nə qədər rəğbət bəsləsən, həmin il bərəkətli olar. Qapı ağzında tonqal qalamaq isə evə gələnlərin üzərindəki mənfi enerjini, ağırlığı-uğurluğu kənarda qoyması üçündür”.
Kollektivin hər bir üzvünün öz funksiyası var. Kimi rəqsləri, kimi bayatıları, kollektivin fəxri üzvü Pirayə Salahova isə məhz Qəbələ mətbəxinə məxsus təamları araşdırır. Onun sözlərinə görə, Od çərşənbəsində süfrələrdə üçqulaq paxlava, düyü qorğası və Qəbələnin məşhur döşəməli plov mütləq olmalıdır.
Mərasimin ən maraqlı hissələrindən biri də “üzərlik yandırma” ayinidir. Əvvəllər sadə bir proses olan bu adət indi folklor ansamblının təqdimatında maraqlı tamaşaya çevrilib. Ansamblın üzvü Afət Paşayeva üzərlik tüstüsü ilə bədnəzəri qovarkən qədim bir bayatını səsləndirir:
“Üzərriksən, havasan,
Min bir dərdə davasan.
Balama göz edənin,
Gözlərini ovasan”.
Od çərşənbəsinin sonunda tonqal ətrafında yığılan kənd sakinləri yumurta döyüşdürür, dilək tutur və birlik-bərabərlik rəmzi olan “Yallı” rəqsini ifa edirlər. Sonda “Gülüstan” folklor ansamblı bütün Azərbaycan xalqını bu müqəddəs bayram münasibətilə təbrik edərək, ocağımızın həmişə isti, ruzimizin bol olmasını arzulayır.
Bu cür qədim ayinlərin yaşadılması təkcə keçmişə hörmət deyil, həm də milli kimliyimizin gələcəyə ötürülən vizit kartıdır. Qəbələnin uca dağları qoynunda alovlanan hər bir tonqal milli dəyərlərimizin sarsılmazlığını bir daha təsdiq edir. Bu od təkcə isitmir, həm də sübut edir ki, mənəvi irsimiz hər il baharla birlikdə yenidən doğulur və nəsilləri bir araya gətirir.
Rasim İslamoğlu – müxbir
Bölmənin digər xəbərləri
