İspaniyanın separatizmə dəstəyi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini hədəf alıb
Bakı, 15 avqust, Hikmət Əhmədov, AZƏRTAC
Beynəlxalq münasibətlər sistemində dağıdıcı amillər arasında bəlkə də ən birinci sırada separatizm gəlir. Separatizm formasından və səviyyəsindən asılı olmayaraq, milli, regional və beynəlxalq təhlükəsizliyə təhdid yaradan destruktiv faktordur. Bu görə də separatizmin dünya miqyasında güclənməsinin qarşısını almaq üçün ciddi müqavimət mexanizminin formalaşdırılması ciddi zərurətə çevrilib. Lakin təəssüf ki, bir sıra ölkələr və siyasi dairələr separatizm məsələsinə milli maraqlar, ikili standartlar, selektiv münasibət əsasında yanaşırlar. Belə yanaşmanın da ən sonuncu örnəklərindən birini də İspaniya ortaya qoydu.
AZƏRTAC xəbər verir ki, İspaniyanın Rusiyadakı səfirliyi Qarabağdakı erməni separatçılarına yardım göstərildiyini açıqlayıb. Bu barədə İspaniya səfirliyinin X (tviter) hesabındakı paylaşımda məlumat verilib. Hiddət doğuran məqamlardan biri də odur ki, paylaşımda Qarabağ separatçılarının qondarma “bayrağından” da istifadə olunub.
Separatizmdən əziyyət çəkən bir ölkənin başqa bir müstəqil dövlətin - Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini hədəf alaraq separatizmə dəstək verməsi ən yumşaq mənada həyasızlıq nümunəsidir. Bu mövqe, yanaşma qətiyyən anlaşılan deyil. Bu ölkənin yanaşması bölücülük meyillərinin güclənməsini şərtləndirsə də, sözsüz ki, müasir müstəqil Azərbaycanda reallaşması mümkün olmayacaq. İkili standartlar mövqeyindən çıxış edən İspaniya lap yaxın tarixdə - cəmi bir neçə il öncə eyni problemlə üzləşdiyini nə tez unutdu? Məgər bu ölkə müəyyən müddət sonra separatizm təhdidi ilə yenidən üzləşə və bumeranq effekti ilə qarşılaşa biləcəyini unutmamalı deyilmi?
İspaniyanın bu addımı ilə ilk növbədə özü üçün yaratdığı dolaşıq situasiyanı, özünü gülünc duruma saldığını təsəvvür etmək üçün bir neçə il öncəyə - 2017-ci ilə qısa bir nəzər salmaq lazımdır (Bu, həm də İspaniyanın üçün bir xatırlatma olar). Həmin il Kataloniyanın müstəqilliyinə dair referendumda iki milyondan çox insan (90,81 faizi) müstəqilliyin lehinə səs vermişdi. Bunun ardından Kataloniya parlamenti bölgənin müstəqilliyini elan etmişdi. Milli-etnik münaqişələrin həllinə biganəlik, hətta proseslərin süni şəkildə körüklənməsi özünün acı nəticələrini etnik separatizmin baş qaldırması ilə əyani şəkildə göstərmişdi. O zaman Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyi baş verənləri belə şərh etmişdi: “Azərbaycan Respublikası İspaniya Krallığının beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri daxilində ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə hörmət edir”. Amma bu gün İspaniyanın Rusiyadakı səfirliyi beynəlxalq hüququn prinsiplərini kobudcasına pozaraq Qarabağ separatçılarına açıq dəstək nümayiş etdirir.
Azərbaycanın məruz qaldığı separatçılıq meyillərinə müəyyən qüvvələrin və bəzi dövlətlərin ikili standartlar nümayiş etdirməsi birinci hal deyil. Prezident İlham Əliyev bununla bağlı qəti etirazını və Azərbaycan dövlətinin mövqeyini dəfələrlə ən yüksək tribunalardan bəyan edib. Dövlətimizin başçısının ötən ay “Euronews” televiziyasına müsahibəsində separatizm məsələsinə ikili yanaşma məsələsinə toxunaraq, bununla bağlı haqlı suallar ünvanlamışdı: “...nəyə görə bizim separatizmə qarşı mübarizəmizə fərqli yanaşma sərgilənir?... Nə üçün İspaniya Kataloniyaya referendum keçirməyə icazə vermir, baxmayaraq ki, onların sayı 5, yaxud 6 milyon nəfərdir və yaxınlıqda öz dövləti olan ermənilərdən fərqli olaraq, onların öz dövləti yoxdur. Nə üçün biz separatizmə dözməliyik?”.
Bu gün separatizm faktı ilə qarşı-qarşıya qalan siyasi dairələr də anlamalıdırlar ki, dünya birliyini təhdid edən yeni münaqişə ocaqlarının yaranmasının qarşısını almağın yeganə yolu beynəlxalq hüququn təməl prinsipi olan dövlətlərin ərazi bütövlüyünün qeyd-şərtsiz dəstəklənməsidir.
Yenə İspaniyadakı vəziyyətə qayıdaq: Bu ölkə iqtisadiyyatının 25 faiz həcminə sahib olan Kataloniyada təşkil edilmiş referenduma qarşı İspaniya hökuməti çox sərt tədbirlər həyata keçirdi. Belə ki, ölkənin Konstitusiya Məhkəməsi referendumu və sonradan qəbul olunmuş qərarları antikonstitusion elan etdi və İspaniya Senatı Konstitusiyanın 155-ci maddəsindən istifadə edərək Kataloniyanın özünüidarəsini ləğv etdi. İspaniyanın Baş naziri Kataloniya rəhbəri Karles Puçdemonun və onun hökumət üzvlərinin vəzifədən azad edildiyini bildirdi. Kataloniya birbaşa Madridin idarəçiliyinə keçdi və bölgəyə rəhbərlik İspaniya Baş nazirinin müavinə həvalə olundu, parlament buraxıldı. Həmçinin Kataloniyada 20-ə yaxın məmur saxlanıldı, onlar 8 ildən 13 ilədək azadlıqdan məhrum edildi, 30 illik həbs təhlükəsi olan K.Puçdemon ölkədən qaçaraq Belçikadan siyasi sığınacaq istədi və hazırda Avropada gizlənir.
Öz ərazisində bu cür sərt addımlar atan rəsmi Madridin dünyada separatizmə qarşı vahid münasibət formalaşdırmalı, bu məsələ ilə bağlı ikili standartlara və selektiv yanaşmaya yol verməməli olduğu halda, Azərbaycanda separatizmə dəstək verməsi qeyri-konstruktiv yanaşma, riyakarlıq və prinsipsizlikdən başqa bir şey deyil. İspaniyada katalon separatizmi mahiyyətcə erməni separatizmi ilə eynidir. Yalnız bir fərq var: Kataloniya separatçıları silahsızdırlar və onlar məqsədlərinə yalnız dinc vasitələrlə çatmaq istəyirlər. Qərb isə iki separatçı hərəkata eyni cür yanaşmır: erməni separatçısının başını sığallayır, katalon separatçısını isə qınayır və onun məruz qaldığı polis zorakılığına haqq qazandırır. Şübhəsiz, belə bir fərqli yanaşma təsadüfi deyil: erməni separatizmi Azərbaycanı, katalon separatizmi isə Qərb ölkəsini hədəf alıb.
Bütün bu hadisələr Avropa qarşısında çox təhlükəli bir çağırışdır. Lakin görünən odur ki, nə Avropa, nə də separatizmdən əziyyət çəkən İspaniya baş verənlərdən nəticə çıxarmır, separatizmə və terrorizmə, eləcə də demokratik dəyərlərə münasibətdə ikili standartlardan əl çəkmək fikrində deyil. Görünür, asılı olduqları erməni havadarlarının təsir imkanları daha güclüdür. Qərb onu da unutmamalıdır ki, Avropada onlarla potensial separatizm ocağı var. Təkcə İspaniyada Basklar ölkəsi və Kataloniya ilə yanaşı, ölkənin şimal-qərbindəki Qalisiyada, Valensiyada, Navarrada və daha bir neçə bölgədə geniş muxtariyyət və müstəqillik tələb edən qüvvələr var. Həmin o qüvvələr qıcıqlansa, separatizm ocaqları alovlansa, bumeranq effekti qaçılmaz ola bilər. İspaniya bunu unutmamalıdır.
Bölmənin digər xəbərləri
