PARALİMPİYA İDMANININ TARİXİNDƏN
“Paralimpiya” iki sözün – “para”, yəni “birlikdə” və “olimpik” sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır.
Yalnız əlillərin iştirak etdikləri idman növlərinin meydana gəlməsini ingilis neyrocərrahı Lüdviq Quttmanın adı ilə bağlayırlar. O, fiziki qüsurları olan insanlar barəsində çoxəsrlik stereotipləri aradan qaldıraraq, idmanı onurğa beyni zədələnmiş insanların səhhətinin bərpası prosesinə daxil etmişdir. Doktor Quttman əməli surətdə sübuta yetirmişdir ki, idman fiziki qüsurlara malik insanlara uğurlu həyat fəaliyyəti üçün şərait yaradır, psixi tarazlığı bərpa edir, bu qüsurlara baxmayaraq, onlara tam dəyərli həyata qayıtmaq imkanı verir.
Lüdviq Quttman İkinci Dünya müharibəsi zamanı İngiltərənin Eylsberi şəhərindəki Stok-Mandevil hospitalının bazasında onurğa zədələrinin müalicəsi üçün mərkəz açmışdır. Burada əlil arabalarında oturan idmançılar üçün oxatma üzrə ilk yarışlar keçirilmişdir. İflic olmuş 16 kişi və qadından, keçmiş hərbi qulluqçulardan ibarət qrup 1948-ci il iyulun 28-də idmanın bütün tarixi ərzində ilk dəfə olaraq əllərinə idman aləti götürdülər.
1952-ci ildə Hollandiyanın keçmiş hərbi qulluqçuları bu hərəkata qoşularaq, dayaq-hərəkət aparatı pozulmuş adamların Beynəlxalq İdman Federasiyasını yaratdılar.
1956-cı ildə Lüdviq Quttman idmançıların xartiyasını hazırladı, əlillər idmanının daha da inkişaf etməsi üçün əsaslar formalaşdırdı.
1960-cı ildə Ümumdünya Hərbi Qulluqçular Federasiyasının himayəsi ilə beynəlxalq işçi qrup yaradıldı. Elə həmin il Romada əlillərin ilk beynəlxalq yarışları keçirildi. Yarışlarda 23 ölkədən 400 əlil idmançı iştirak etdi.
1964-cü ildə əlillərin Beynəlxalq İdman Təşkliatı yaradıldı və 16 ölkə bu təşkilata qoşuldu. 1964-cü ildə Tokioda idmanın 7 növü üzrə keçirilən yarışlarda ilk dəfə olaraq rəsmi surətdə bayraq qaldırıldı, himn çalındı və oyunların rəsmi emblemi elan edildi. Zəka, möhkəm bədən, yenilməz ruh rəmzi kimi qırmızı, göy və yaşıl yarımkürələr dünya paralimpiya hərəkatının qrafik rəmzi oldu.
1972-ci ildə Kanadanın Toronto şəhərində keçirilən yarışlarda 44 ölkədən gəlmiş mindən çox əlil mübarizə aparmışdır. Yarışlarda yalnız əlil arabasında oturan idmançılar iştirak edirdilər. 1976-cı ildən isə onurğa zədələri olan idmançılara digər zədələri olan idmançılar – gözdən əlil və ətrafları amputasiya edilmiş adamlar da qoşulmağa başladılar.
Hər növbəti oyunlardan sonra iştirakçıların sayı artır, ölkələrin coğrafiyası genişlənir, proqrama yeni-yeni idman növləri daxil edilirdi.
1988-ci ildə Seulda keçirilmiş beynəlxalq oyunlarda əlil idmançılara sağlam olimpiyaçıların mübarizə apardıqları yay Oyunlarının idman qurğularında yarışmaq hüququ verildi. Məhz həmin vaxtdan yarışlar sağlam olimpiyaçıların mübarizə apardıqları idman qurğularında keçirilməyə başlandı.
1982-ci ildə Paralimpiya oyunlarının miqyasının genişlənməsinə təkan verən bir orqan - əlillərin Ümumdünya İdman Təşkilatının Beynəlxalq Əlaqələndirmə Komitəsi yaradıldı. 1992-ci ildə təşkil edilən Beynəlxalq Paralimpiya Komitəsi onun hüquqi varisi oldu.
Azərbaycan əlillərin beynəlxalq idman təşkilatına 1992-ci ildə qoşulmuşdur. Ölkəmizin paralimpiyaçıları bu Oyunlarda 3-cü dəfə iştirak edirlər.
Bölmənin digər xəbərləri
