Tovuz döyüşləri düşmənə ordumuzun gücünü göstərmək üçün ciddi mesaj oldu – Şərh
Bakı, 15 iyul, AZƏRTAC
Tovuz döyüşlərinin səbəblərindən biri 30 il Azərbaycan ərazisini işğal altında saxlayan erməni təxribatçılarına qarşı beynəlxalq ictimaiyyətin etinasız münasibəti, cəzasızlıq abı-havası idi. Ümumiyyətlə, Tovuz hadisələri atəşkəs dövründə ən şiddətli döyüşlərdən biri hesab olunur. Düşmən iyul təxribatı zamanı layiqli cavabını aldı. Bu döyüşlər Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində böyük Qələbəyə aparan ən uğurlu hərbi əməliyyatlardan biri oldu. İyulun 12-də Ermənistanın silahlı qüvvələri Tovuz rayonu istiqamətində mövqelərimizi atəşə tutmağa başladılar. Bu cəhdlər Goranboy istiqamətində də təkrarlanırdı. Tovuz döyüşünün ilk saatlarında Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçusu şəhid oldu, beş nəfər yaralandı. Həmçinin Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, Ermənistan ordusunun şəxsi heyəti çoxsaylı itkilər verdi.
Bu barədə AZƏRTAC-a Tovuz döyüşlərini şərh edən hərbi ekspert, polkovnik-leytenant İbrahim Rüstəmov deyib.

O qeyd edib ki, həmin dövrlərdə Nikol Paşinyanın qeyri-konstruktiv mövqeyi, eyni zamanda, Ermənistanın sabiq müdafiə naziri David Tonoyanın beynəlxalq tədbirlərdə Azərbaycan dövləti, ordusu və torpaqları haqqında səsləndirdiyi cəfəng bəyanatlar Vətən müharibəsinə aparan əsas yol idi. Ermənistanın keçmiş müdafiə naziri ABŞ-da o zaman Azərbaycan ərazilərini geri qaytarmaq fikrində olmadıqlarını bildirmişdi. Hətta Azərbaycana qarşı yeni torpaq iddiaları ilə çıxış etmişdi. Bundan sonra Ermənistanın baş naziri də Şuşada Cıdır düzündə məsuliyyətsiz bəyanatı ilə onun sözlərini təsdiqlədi. O, Qarabağda 10 minlərlə erməni gəncinin silaha sarılaraq Azərbaycana qarşı yeni torpaq iddiaları ilə bağlı müharibəyə hazır olduğunu söyləmişdi. Ermənistan beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarları icra etmirdi və bütün bunlar hamısı son hədd idi. BMT Azərbaycanın ərazi bütövlüyü, Ermənistanın işğalçı siyasəti ilə bağlı bir sıra qətnamələr, mühüm sənədlər qəbul etmişdi və o sənədlər kağız üzərində qalmışdı. Hətta ATƏT-in Minsk qrupu Azərbaycana, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın təbirincə desək, turist kimi gəlib gedirdi və nəticə hasil olmurdu. Əlbəttə, bütün bunlar Azərbaycanın səbir kasasını daşdırdı.

İbrahim Rüstəmovun fikrincə, Tovuz döyüşlərindən bir neçə gün öncə həmin istiqamətdə Ermənistanın silahlı qüvvələrinin yerdəyişməsi müşahidə olunub. Bu onu göstərir ki, Ermənistan Tovuz döyüşlərini məqsədli və planlı şəkildə başlamışdı. Həmin günlərdə xalqımız düşmənin sayı-hesabı bilinməyən təxribatları nəticəsində şəhidlik zirvəsinə ucalan öz mərd, vətənsevər oğullarını böyük izdihamla son mənzilə yola saldı. Tovuz döyüşlərində ordumuzun əsgər və yüksək rütbəli zabitləri igidlik nümunələri göstərərək erməni işğalçılarının törətdikləri təxribatların qarşısını qətiyyətlə aldılar. Beləliklə, şəhidlərimizin qanları yerdə qalmadı, onların qisasları alındı. Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyev həmin günlər Tovuzda baş verən hadisələri Ermənistanın növbəti təxribatı adlandırdı və ölkəmizin ərazi bütövlüyünün qorunacağını qətiyyətlə ifadə etdi.

“O vaxtlar ermənilər özləri haqqında o qədər böyük xəyallara düşmüşdülər ki, 44 günlük Vətən savaşından sonra hələ də özlərinə gələ bilmirlər. Ermənistan ordusu haqqında çox şişirdilmiş obraz yaratmışdılar. Hətta Ermənistanın sabiq prezidenti Robert Köçaryan çıxışlarının birində Tovuz döyüşlərinin Ermənistanın təxribatı nəticəsində baş verdiyini etiraf etmişdi.
Tovuz döyüşləri Azərbaycan Ordusunun taktikasının döyüş meydanında tətbiqinə, planlarının reallaşdırılması istiqamətində konkret addımlar atmasına səbəb oldu. Həmin döyüşlər Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə aparan və xalqımızın iradəsini, gücünü vahid mərkəzdə - dövlətimizin başçısı ətrafında birləşdirən çox ciddi hadisə idi. Bu düşmən tərəfindən törədilmiş və cavabı verilmiş təxribat idi. Odur ki, iyul hadisələri düşmənə ordumuzun gücünü göstərmək üçün ciddi mesaj oldu. Beləliklə, ordumuz erməni təxribatlarının qarşısını alarkən 2020-ci ilin payızında 44 günlük haqq savaşına başladı”, - deyə polkovnik-leytenant xatırladıb.

Hərbi ekspert vurğulayıb ki, ümumiyyətlə, iyul hadisələrindən əvvəl ermənilər öz silahlı qüvvələri haqqında məğlubedilməz ordu, keçilməz Ohanyan səddi, Böyük Ermənistan dövləti kimi şişirdilmiş ideyalarla çıxış edirdilər. Bunların mənasız təxəyyül olduğunu biz Vətən savaşında onlara bir daha sübuta etdik. Bölmələrimiz 44 gün ərzində bu yenilməz ordunun bütün hərbi infrastrukturunu sıradan çıxardı. Nəticədə Ermənistan kapitulyasiya aktını imzalamağa məcbur oldu. Torpaqlarımızın böyük hissəsinin işğaldan azad olunması də məhz məğlubiyyətin qaçılmaz olduğunu bilən Ermənistanın könüllü şəkildə üç rayonumuzu geri qaytarması ilə nəticələndi. Ağdam, Kəlbəcər və Laçının heç bir itki vermədən azad olunması Azərbaycanın böyük uğurudur. Tovuz döyüşləri İkinci Qarabağ müharibəsinin başlaması, eyni zamanda, bu savaşda Zəfər qazanması üçün açar rolunu oynadı.
Üstündən üç il ötməsinə baxmayaraq, Ermənistanın təxribat xarakterli əməlləri artıq sistemli hal alıb və davam edir. Bu günlərdə də Ordumuzun müxtəlif istiqamətlərdəki mövqeləri Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazisindəki qeyri-qanuni erməni silahlı dəstələri tərəfindən atəşə tutulur. Ordumuzun bölmələri tərəfindən qeyd olunan istiqamətlərdə preventiv və adekvat cavab tədbirləri görülür, onlar susdurulurlar. Ümumiyyətlə, dövlətimizin Qarabağla bağlı konkret mövqeyi və planı var, siyasi və hərbi strateji layihələri var. Bu planlar və layihələr gec-tez reallaşdırılacaq. Düşmən bu məsələlərdə Azərbaycanın və ölkəmizin simasında türk dünyasının mövqeyi ilə barışmalı olduğunu nəhayət anlayacaq.