Müasir Azərbaycan tarixinin qurtuluş anı
Bakı, 15 iyun, AZƏRTAC
Keçən əsrin son onilliyi Azərbaycan xalqının tarixinə hərbi-siyasi hadisələrin gərgin olduğu dövr kimi daxil oldu. 1991-ci ilin oktyabrında müstəqil dövlətçiliyini yeni bərpa etmiş Azərbaycan xalqı çətin tarixi sınaq qarşısında idi. İki mühüm məsələ həll edilməli idi: birincisi, Qarabağda Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünə qarşı işğalçı planlarının qarşısını almaq, ikincisi, ölkə daxilində mərkəzi hakimiyyət uğrunda mübarizə aparan və milli birliyi öz şəxsi maraqları naminə qurban verən qüvvələrin xain niyyətlərinə imkan verməmək. Burada ən önəmli amil milli birliyi qoruyub saxlamaq üçün ciddi siyasi iradənin ortaya qoyulması idi. Azərbaycan xalqı bu siyasi iradənin müəllifini - yəni öz Ümummilli Liderini gözləyirdi. Məhz onun gəlişi Milli Qurtuluş Günü idi.
AZƏRTAC AMEA Tarix İnstitutunun böyük elmi işçisi Ramin Əlizadənin “15 İyun - Müasir Azərbaycan tarixinin qurtuluş anı” sərlövhəli məqaləsini təqdim edir.
1988-1994-cü illərdə Qarabağ müharibəsi dövründə Azərbaycan xalqının milli birliyini pozmağa çalışan, müstəqil dövlətçiliyini və ərazi bütövlüyünü təhlükə altında qoyan daxili və xarici qüvvələr xüsusi canfəşanlıq nümayiş etdirirdi. Hərbi-siyasi vəziyyət gərgin idi: bir tərəfdən Ermənistanın Azərbaycana hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımızın 20 faizinin işğal edilməsi, bir milyondan artıq dinc vətəndaşımızın öz doğma yurdlarını tərk edərək məcburi köçkünə çevrilməsi, digər tərəfdən isə ölkə daxilində hakimiyyətə yiyələnmək uğrunda gedən siyasi çəkişmələr... 1993-cü ilin aprelində ermənilər tərəfindən Kəlbəcərin işğal edilməsi Azərbaycan Respublikasının ozamankı siyasi rəhbərliyinin möhkəm əsaslara malik olmadığını və siyasi iqtidarın səriştəsiz insanların əlində olduğunu göstərdi. Bu hadisədən sonra ölkə daxilində siyasi böhran daha da dərinləşdi. 1993-cü il iyunun 4-də Xalq Cəbhəsi hakimiyyətinə qarşı Gəncədə Surət Hüseynovun hərbi qiyamı bu böhranın son həddi oldu. Azərbaycanın ozamankı rəhbərliyi böhrandan çıxmağın yeganə yolunu məhz Heydər Əliyevi Bakıya dəvət etməkdə görürdü. Azərbaycan xalqı siyasi hakimiyyətin bütövlükdə Heydər Əliyevə verilməsi üçün öz səsini ucaltdı. Gəncə şəhərinə gedən Heydər Əliyev buradakı müxalif qüvvələrin rəhbərləri ilə danışıqlar apararaq hərbi qiyamın qarşısını aldı. Onun 1993-cü il iyunun 15-də Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin sədri seçildiyi gün bu qanunverici orqanın iclasında etdiyi tarixi çıxış Azərbaycan xalqının qurtuluşu üçün əsas hədəfləri müəyyənləşdirdi. Bu çıxışda respublikamızın daxili və xarici siyasətində başlıca problemlərin həlli yolu olaraq milli birliyə nail olmaq prioritet vəzifə kimi əsas götürüldü. Məhz Heydər Əliyevin mükəmməl və tədbirli yeni siyasi xəttinin nəticəsi olaraq Azərbaycanın daxilində vətəndaş müharibəsinə şərait yaradan qüvvələr zərərsizləşdirildi və dövlətçiliyimizin parçalanmasına çalışan separatçı qüvvələrin planları puç oldu. İyunun 15-i Azərbaycan tarixində ən yeni dövrün başlanğıcı oldu. Bundan sonra Milli Məclisin qərarı ilə respublika prezidenti səlahiyyətləri də Heydər Əliyevə həvalə olundu. Heydər Əliyev bir sıra qətiyyətli tədbirləri ilə Azərbaycanın parçalanması üçün çalışan düşmən qüvvələrin planlarını alt-üst etdi. O, 1993-cü ilin avqustunda Azərbaycanın cənub bölgəsində qondarma “Talış-Muğan respublikası”nın yaradılmasının qarşısını almaqla buradakı separatçı qüvvələrin təxribatçılıq fəaliyyətinə son qoydu. Həmin ildə Azərbaycanın şimal bölgəsində ölkəmizi parçalamağa çalışan daha bir hərbi-siyasi qruplaşma zərərsizləşdirildi. Nəhayət, Azərbaycan tarixinin ən mühüm tarixi anlarından biri gəlib çatdı. Heydər Əliyev 1993-cü il oktyabrın 3-də xalqımızın iradəsi və böyük səs çoxluğu ilə Azərbaycan Respublikasının prezidenti seçildi. Azərbaycanın Milli Qurtuluş Günündən başlayan ən yeni tarixində qızıl hərflərlə yazılan həmin gün xalqımız öz böyük oğlunun ətrafında sıx birləşdi. Azərbaycan xalqının milli dövlətçiliyinin xilası və dirçəldilməsi Ulu Öndərin fəaliyyətinin başlıca nəticəsidir.
Bölmənin digər xəbərləri
