Azərbaycan müasir türk inteqrasiya modelinin formalaşmasında aparıcı təşəbbüskar dövlətlərdən biridir ŞƏRH
Bakı, 1 iyul, AZƏRTAC
Son illər türk dövlətləri arasında əməkdaşlıq ideya və mədəni yaxınlıq mərhələsindən çıxaraq çoxşaxəli inteqrasiya modelinə çevrilməkdədir. Əgər on-on beş il əvvəl əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini daha çox mədəniyyət və ortaq tarixi irsin qorunması təşkil edirdisə, bu gün Türk Dövlətləri Təşkilatı siyasi dialoq, iqtisadi əməkdaşlıq, nəqliyyat, enerji, təhsil, elm və humanitar əlaqələri özündə birləşdirən Avrasiyanın ən dinamik regional platformalarından biri kimi çıxış edir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a Milli Məclisin deputatı Sevinc Fətəliyeva deyib.
Deputat bildirib ki, belə bir şəraitdə Bakıda Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinə həsr olunmuş “Türk Dünyası Həftəsi”nin keçirilməsi təkcə yubiley xarakterli tədbir deyil. Bu təşəbbüs, əslində, türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın növbəti inkişaf mərhələsinin məhz humanitar inteqrasiya üzərində qurulacağına dair mühüm siyasi mesajdır. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində rəqabət artıq yalnız enerji ehtiyatları, nəqliyyat dəhlizləri və iqtisadi imkanlar üzərində qurulmur. Dövlətlərin beynəlxalq nüfuzu getdikcə daha çox onların intellektual potensialı, elmi əməkdaşlıq imkanları, təhsil sistemi, mədəni diplomatiyası və ümumi humanitar məkan formalaşdırmaq qabiliyyəti ilə müəyyən edilir. Başqa sözlə, “yumşaq güc” amili qlobal siyasətin əsas alətlərindən birinə çevrilməkdədir. Bu baxımdan təsadüfi deyil ki, Türk dünyasının gələcəyinə dair müzakirələr yenidən məhz Bakıda aparılır.
Milli Məclisin deputatının fikrincə, 1926-cı ildə keçirilən Birinci Türkoloji Qurultay öz dövrü üçün misilsiz elmi hadisə idi. İlk dəfə olaraq müxtəlif türk xalqlarının nümayəndələri eyni platformada toplaşaraq dilçilik, əlifba, terminologiya, təhsil və elmin inkişafı kimi fundamental məsələləri müzakirə ediblər. Lakin həmin dövrdə irəli sürülən bir çox ideyaların həyata keçirilməsi sonrakı siyasi proseslər səbəbindən mümkün olmadı. Sovet dövrünün totalitar idarəçiliyi, repressiyaları və ideoloji məhdudiyyətləri uzun illər türk xalqları arasında təbii elmi və humanitar əməkdaşlıq imkanlarını məhdudlaşdırdı.
Onun sözlərinə görə, bu gün Orta Dəhlizin inkişafı, nəqliyyat bağlantılarının genişlənməsi, enerji əməkdaşlığının dərinləşməsi və qarşılıqlı ticarətin artması vahid intellektual məkanın formalaşdırılmasını zəruri edir. İqtisadi layihələr dövlətləri bir-birinə yaxınlaşdırsa da, xalqları uzunmüddətli şəkildə birləşdirən əsas amillər elm, təhsil, mədəniyyət və ortaq dəyərlərdir. Məhz buna görə son illərdə Türk Akademiyası, TÜRKSOY, Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu, Türk Universitetləri Birliyi kimi institutların fəaliyyəti genişlənir, birgə elmi layihələr həyata keçirilir, akademik mübadilə proqramları inkişaf etdirilir, ortaq mədəni irsin qorunması istiqamətində yeni təşəbbüslər irəli sürülür.
Deputat qeyd edib ki, bu prosesdə Azərbaycanın rolu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bakı tədricən Türk dünyasının əsas intellektual mərkəzlərindən birinə çevrilir. Ölkəmizdə keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının sammitləri, TÜRKSOY-un tədbirləri, Türk Dövlətlərinin Parlament Assambleyasının toplantıları, beynəlxalq elmi forumlar və mədəni layihələr bu tendensiyanı aydın şəkildə nümayiş etdirir.
“Azərbaycan bu prosesdə, sadəcə ev sahibi rolunu oynamır. Ölkəmiz iqtisadi əməkdaşlığı humanitar məzmunla tamamlayan, ortaq tarixi yaddaşı gələcəyə yönəlmiş inkişaf resursuna çevirən müasir türk inteqrasiya modelinin formalaşmasında aparıcı təşəbbüskar dövlətlərdən biri kimi çıxış edir. Bakıda keçirilən “Türk Dünyası Həftəsi”nin əsas siyasi və strateji əhəmiyyəti də məhz bundan ibarətdir. Bu tədbir bir daha göstərir ki, türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın gələcəyi yalnız iqtisadi göstəricilər və nəqliyyat layihələri ilə müəyyən olunmayacaq. Bu gələcək, eyni zamanda, ortaq intellektual məkanın formalaşdırılmasından, yeni alim və tədqiqatçı nəslinin yetişdirilməsindən, mədəni bağların möhkəmləndirilməsindən və ümumi tarixi yaddaşın qorunmasından asılı olacaq. Bu gün Azərbaycan məhz həmin strateji baxışın həyata keçirilməsində aparıcı rol oynayaraq humanitar diplomatiyanı xarici siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birinə, eyni zamanda isə bütün Türk dünyasının daha sıx inteqrasiyasına xidmət edən təsirli vasitəyə çevirir”, - deyə Sevinc Fətəliyeva vurğulayıb.
Bölmənin digər xəbərləri
