Təəssüf doğuran haldır ki, öz fəaliyyətində demokratik prinsipləri yüksək tutan İsveçrə parlamenti erməni millətçi qruplarının və onları dəstəkləyən qüvvələrin təsiri altına düşüb obyektivlik hissini itirmiş, tarixi həqiqətlərə etinasızlıq göstərərək ədalətsiz bir akt qəbul etmişdir. Birinci Dünya müharibəsi dövründə ermənilərin guya soyqırımına məruz qalmasına bu qədər müddətdən sonra siyasi qiymət verilməsi, bəzi Avropa dövlətlərinin ardınca İsveçrənin də uydurma “erməni soyqırımı”nı tanıması Azərbaycanda ciddi narahatlığa səbəb olur, regionda millətlərarası münasibətlərin daha da kəskinləşməsinə, Ermənistanın yeni ərazi iddialarına zəmin yaradır, belə bir şəraitdə təəccüblü deyildir ki, beynəlxalq hüquq normalarını və ATƏT-in təməl prinsiplərini pozaraq, Ermənistan Respublikası indiyədək Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünü tanımaqdan imtina edir.

Elmi həqiqətlərə sadiq qalan tədqiqatçı alimlər, o cümlədən Avropa alimləri tarixdə heç bir erməni soyqırımının baş vermədiyini çoxdan sübuta yetirmişlər. Əslində isə XIX əsrin sonlarından etibarən çar Rusiyasının gizli və açıq himayəsindən istifadə edən erməni millətçiləri müasir Türkiyə Respublikasının ərazisində və Qafqazda kütləvi terror aktları və qırğınlar törədərək 2 milyona qədər günahsız türkü və azərbaycanlını vəhşicəsinə qətlə yetirmiş, minlərlə yaşayış məntəqəsini viran qoymuş, qədim mədəniyyət abidələrini, qəbiristanları yerlə-yeksan etmiş, bu ərazidə türk varlığının bütün nişanələrini məhv etməyə çalışmışlar. 1905-1907-ci illərdə İrəvanda və Zəngəzurda (müasir Ermənistan Respublikası ərazisində), Tiflisdə, Bakıda, Naxçıvanda, Gəncədə, Qarabağda, 1914-cü ildə Şərqi Anadoluda – Ərzurumda, Karsda, Ərdəhanda, Adanada, 1918-1920-ci illərdə Bakıda, Şamaxıda, Qubada, Muğanda, Lənkəranda dinc əhaliyə amansızcasına divan tutulmuşdur. 1918-ci il mart ayının 31-də Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində 30 mindən çox dinc əhali qətlə yetirilmişdir. Bu gün tarixə qiymət vermək niyyətinə düşən İsveçrə parlamentinin həmin faktlara göz yumması təəccüb və təəssüf doğurur.

Erməni şovinistlərinin azərbaycanlılara qarşı soyqırımı cinayətlərinin cəzasız qalması, bu cinayətlərə heç bir siyasi-hüquqi qiymət verilməməsi sovet hakimiyyəti dövründə də bizim xalqımıza qarşı düşmənçilıik siyasəti yeridilməsinə gətirib çıxarmışdır. SSRİ rəhbərliyinin köməyi ilə Ermənistan SSR-in hakim dairələri 1948-1953-cü illərdə, habelə 1988-1989-cu illərdə Ermənistan ərazisindən yarım milyona yaxın azərbaycanlının deportasiya edilməsinə, yaxud qovulmasına nail olmuşlar. Zorakılıq hərəkətləri zamanı yüzlərlə azərbaycanlı etnik mənsubiyyətinə görə öldürülmüşdür.

İsveçrə Federal Məclisi bilməmiş deyildir ki, Azərbaycan Respublikasının ayrılmaz tərkib hissəsi olan Dağlıq Qarabağı ilhaq edib Ermənistana birləşdirmək niyyəti ilə 1988-ci ildə başlanan işğalçılıq müharibəsi və etnik təmizləmə siyasəti nəticəsində Azərbaycan Respublikası ərazisinin 20 faizi, yəni Dağlıq Qarabağ və onun ətrafındakı daha 7 inzibati rayon işğal olunmuş, 1 milyon azərbaycanlı Ermənistan ərazisindəki tarixi torpaqlarından və Azərbaycanın işğal edilmiş bölgəsindəki ata-baba yurdlarından didərgin salınmış, 18 mindən çox azərbaycanlı qətlə yetirilmiş, 20 mindən çox dinc sakin yaralanmış, 50 mindən çox adam əlil olmuş, 4 mindən çox adam əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş, 877 şəhər, kənd və qəsəbə qarət edilmiş, dağıdılmış və yandırılmışdır.

İsveçrə Federal Məclisinin erməni millətçilərinin XX əsrin əvvəllərinə aid iddialarını qəbul etdiyi halda əsrin sonlarında, bizim günlərimizdə apardıqları işğalçılıq müharibəsinə və bu zaman azərbaycanlılara qarşı törətdikləri soyqırımına və etnik təmizləmə siyasətinə göz yumması onun ermənipərəst və qərəzli mövqelərini aydın göstərir. Ermənistan silahlı qüvvələrinin azərbaycanlılara qarşı soyqırımı cinayətlərinin miqyasını və necə vəhşiliklə həyata keçirildiyini təsəvvür etmək üçün 1992-ci il fevralın 26-da Azərbaycanın Xocalı şəhərində baş vermiş faciəni yada salmaq kifayətdir. Bəşər tarixində ən böyük müsibətlərdən biri olan bu faciə zamanı bütöv bir şəhər erməni qoşunları tərəfindən yerlə-yeksan edilmiş, 613 nəfər dinc azərbaycanlı, o cümlədən 63 uşaq, 106 qadın vəhşicəsinə öldürülmüş, 487 nəfər şikəst edilmiş, 1275 sakin – qocalar, uşaqlar, qadınlar əsir aparılaraq dəhşətli təhqirlərə, zülmə və həqarətə məruz qalmışlar.

Beləliklə, öz ərazi iddialarını həyata keçirmək üçün erməni millətçiləri bütün vasitələrdən – təbliğatdan, işğalçılıq müharibəsindən, soyqırımı aktlarından, beynəlxalq miqyaslı terrordan istifadə edirlər. 1970-ci illərdən başlayaraq “Asala” erməni terrorçu təşkilatının Avropa dövlətlərinin paytaxtlarında Türkiyə diplomatlarına qarşı sui-qəsdlərini, onunla əlbir olan PKK terrorçu təşkilatının Anadoluda və Türkiyənin başqa yerlərində törətdiyi qanlı cinayət əməllərini dünya ictimaiyyəti hələ unutmayıb. 15 ilə yaxındır ki, Azərbaycan erməni terrorizminin yeni dalğasından əziyyət çəkir. Ermənistanın ölkəmizə təcavüzünün başlandığı vaxtdan erməni terrorçu qrupları Azərbaycana qarşı 32 terror aktı törətmişlər. Bu terror aktları nəticəsində Azərbaycanda 2 min adam öldürülmüş, 10 minlərlə adam yaralanmışdır. Həm də xalqımıza qarşı terror aktları qatarlarda, avtobuslarda, gəmilərdə, metro qatarlarında törədilmişdir.

Yeri gəlmişkən, bütün bu faktlar İsveçrə, Azərbaycan və Ermənistan parlamentlərinin də üzv olduqları Avropa Şurası Parlament Assambleyasının iclaslarında Azərbaycan nümayəndə heyətinin keçmiş rəhbəri, ölkəmizin indiki Prezidenti cənab İlham Əliyevin çıxışlarında dəfələrlə avropalı deputatların nəzərinə çatdırılmışdır. Hazırda dünyada beynəlxalq terrorizmə qarşı hərəkatın günbəgün genişləndiyi, XXI əsrin bu bəlasına qarşı səyləri birləşdirmək zərurətinin getdikcə daha aydın başa düşüldüyü bir dövrdə İsveçrə parlamentinin faktik olaraq erməni terrorçularının dəyirmanına su tökməsi ən azı anlaşılmazlıq doğurur.

XIX-XX əsrlərdə Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş bütün soyqırımı faciələrinin unudulmasına yol verməmək, soyqırımı qurbanlarının xatirəsini yad etmək məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin 1998-ci il 26 mart tarixli Fərmanına əsasən indi 31 mart günü bizim ölkəmizdə “Azərbaycanlıların soyqırımı günü” kimi qeyd edilir. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi bu məsələ ilə əlaqədar dəfələrlə xüsusi bəyanatlar qəbul edərək beynəlxalq təşkilatlardan, dünya ölkələrinin parlamentlərindən və hökumətlərindən XIX-XX əsrlərdə erməni millətçiliyinin və onun havadarlarının azərbaycanlılara qarşı törətdikləri soyqırımı cinayətlərini tanımağı, gələcəkdə bu cür cinayətlərin cəzasız qalmasının qarşısını almaqdan ötrü təsirli beynəlxalq hüquq mexanizmləri yaradılması işini tezliklə başa çatdırmağı, azərbaycanlılara qarşı yeni soyqırımı cinayətlərinə yol verilməməsi üçün Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin dinc vasitələrlə ədalətli həllinə kömək göstərməyi xahiş etmişdir.

Ərazisinin böyük bir hissəsinin işğal altında olmasına, əhalisinin hər səkkiz nəfərindən birinin qaçqın düşərək çadır şəhərciklərində ağır vəziyyətdə yaşamasına baxmayaraq, Azərbaycan Ermənistan Respublikasının təcavüzünün nəticələrinin sülh yolu ilə aradan qaldırılması prinsipinə sadiqdir. Məlum olduğu kimi, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həll edilməsi məqsədi ilə hələ 1994-cü ildə ATƏT-in Minsk qrupu və onun həmsədrləri simasında münaqişənin nizama salınması mexanizmi təsbit edilmişdir. Münaqişənin hamılıqla qəbul edilmiş beynəlxalq hüquq normaları əsasında, o cümlədən dövlətlərin ərazi bütövlüyünə riayət olunması şərti ilə ədalətli şəkildə nizama salınması məsələsində biz ATƏT-in, eləcə də Avropa Şurasının üzvü olan bütün dövlətlərin, o cümlədən İsveçrənin obyektiv mövqeyinə, ölçülüb-biçilmiş tarazlı siyasətinə çox ümid bəsləyirik.

İsveçrədən Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin aradan qaldırılması səylərinə kömək göstərən tədbirlər gözlədiyimiz bir zamanda, təəssüf ki, bu ölkənin qanunvericilik orqanı erməni şovinistlərinin yalan təbliğatına uyaraq millətlər arasında gərginliyin artmasına gətirib çıxara bilən, tarixi həqiqətdən uzaq olan bir akt qəbul etməyi özünə rəva görmüşdür. Əsrlər boyu özünün neytrallıq siyasəti ilə beynəlxalq nüfuz qazanmış İsveçrə kimi bir dövlətin parlamentində obyektivlikdən çox-çox uzaq olan belə bir qərəzli aktın qəbul edilməsi acı təəssüf hissləri doğurmaya bilməz.

Məlum olduğu kimi, “Soyqırımı cinayətinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında” Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 1948-ci il 9 dekabr tarixli Konvensiyası ilə soyqırımı beynəlxalq hüquq normalarını pozan cinayət elan olunmuş və həmin cinayətin törədilməsi üçün bu və ya digər dövlətin məsuliyyətinin müəyyənləşdirilməsinə dair iddiaların təmin edilməsi Beynəlxalq Məhkəmənin səlahiyyətinə aid edilmişdir. İsveçrə Federal Məclisinin beynəlxalq hakim rolunu öhdəsinə götürməsi özlüyündə beynəlxalq hüquq normalarının pozulması və başqa dövlətlərin daxili işlərinə müdaxilə üçün zəmin yaradılması kimi qiymətləndirilməlidir. Hər halda, tarixlə tarixçi alimlər məşğul olmalıdırlar, parlament elmi surətdə araşdırılmalı olan uzaq tarixi hadisələr barəsində hökm çıxaran orqan deyildir.

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi erməni millətçi qruplarının və onların havadarlarının öz çirkin siyasi niyyətlərinə nail olmaqdan ötrü təşviqat vasitəsinə çevirdikləri “erməni soyqırımı” barədə yalanın İsveçrə parlamentinə yol tapmasından hiddətləndiyini bildirərək qeyd edir ki, Qafqaz bölgəsində sülh və sabitliyin bərqərar edilməsi səylərini çətinləşdirəcək bu üzdəniraq akt heç bir hüquqi nəticə doğura bilməz. Azərbaycan xalqının iradəsini ifadə edən Azərbaycan parlamenti İsveçrə Federal Məclisində uydurma “erməni soyqırımı”nın tanınmasına dair ədalətsiz aktın qəbul edilməsinə qəti etirazını bildirir və dünya ictimaiyyətinə bəyan edir ki, “erməni soyqırımı” haqqında yayılan məlumatlar həqiqətə uyğun deyildir.

(Bəyanat Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2003-cü il 23 dekabr tarixli iclasında qəbul edilmişdir.)