BÖYÜK XİLASKARA LAYİQ KİTAB
Bu günlərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı Abutalıb Səmədovun “Azərbaycanın qurtuluş tarixi” adlı kitabının üçüncü cildi çapdan çıxmışdır.
Kitabın elmi redaktoru tarix elmləri doktoru Əli Həsənov, məsləhətçisi Azərbaycan MEA-nın müxbir üzvü, biologiya elmləri doktoru professor Qərib Məmmədovdur.
Xəyanət adlanan bu cilddə 1993-cü il qanlı Gəncə hadisələrindən sonra respublikada yaranmış son dərəcə ağır vəziyyət və böyük dövlət xadimi Heydər Əliyevin ölkəni böhrandan çıxarmaq üçün apardığı mübarizə öz əksini tapmışdır.
Gəncədə baş vermiş qanlı faciədən sonra iflic vəziyyətinə düşən və ölkəni idarə etmək iqtidarında olmayan AXC-Müsavat liderləri vəziyyətin son dərəcə qorxulu olduğunu, həm dövlətin məhv olmaq, həm də özlərinin Surət Hüseynovun dar ağacından asılmaq (sonralar qiyamçı polkovnik bəylərdən bir-ikisini asmadığından keçirdiyi peşmançılığı dəfələrlə etiraf etmişdir) ərəfəsində olduqlarını görərək, kömək üçün əsas düşmənləri hesab etdikləri şəxsə - böyük Heydər Əliyevə müraciət etdilər. Onun arxasınca Naxçıvana xüsusi təyyarə göndərən AXC-Müsavat liderləri uzun müddət yalvardıqdan , dilə tutduqdan sonra, nəhayət, Bakıya gəlməsinə və ölkəni xilas etməyə razılıq verməsinə nail oldular.
Müəllif xatırladır ki, 1993-cü il iyunun 9-da Heydər Əliyevin Bakıya gəlməsi xəbəri xalq tərəfindən sevinclə, ruh yüksəkliyi ilə qarşılandı. Hakimiyyətin artıq əllərində olduğunu görən və qələbələrini bayram edən qiyamçılar isə xəbəri eşidərkən şok vəziyyətinə düşdülər. Bütün planları alt-üst olan cinayətkarlar uzun müddət necə hərəkət etmək, hansı addımları atmaq barədə qərara gələ bilmədilər. Qurulmuş planı bu ana qədər addım-addım uğurla reallaşdıran və rayonları ələ keçirib, paytaxtın 100 kilometrliyinə gəlib çıxan qiyamçılar nə edəcəklərini bilmirdilər.
Digər tərəfdən, AXC-Müsavat iqtidarına qarşı birləşən hərbi və siyasi müxalifət qüvvələri Heydər Əliyevə qarşı hansı mövqeyi tutmağı qərarlaşdıra bilmirdilər. Bu bir tərəfdən xalqın böyük siyasətçiyə olan sonsuz məhəbbəti ilə bağlı idisə, digər mühüm səbəb dünənə qədər birlikdə hərəkət edənlərin indi daha yüksək vəzifə almaq uğrunda bir-birləri ilə mübarizəyə girişmələri, bir-birinə rəqib, bəzi hallarda hətta düşmən gözü ilə baxmaları idi. Respublikada hökm sürən anarxiya siyasi səhnəyə mənəviyyatsız, vəzifə almaq üçün hər şeyə qadir olan kəsləri çıxarmışdı. Heydər Əliyevin Bakıya gəlişi əlbir fəaliyyət göstərən bu qüvvələrin birliyini xeyli zəiflətdi və böyük siyasi xadim həmin adamlara bundan sonra vahid cəbhədə birləşmək imkanı vermədi. Bu amil Azərbaycan dövlətçiliyinin çox ağır vəziyyətdən çıxarılmasında həlledici rol oynadı.
Bakıya gəldikdən sonra parlamentdə sədr seçilmək barədə iqtidarın və deputatların xahişini qəbul etməyərək, heç nədən çəkinmədən Gəncəyə - qiyamçıların yanına yola düşən Heydər Əliyev öz həyatını çox böyük təhlükə altında qoydu. Sonradan bu səfər zamanı onun fiziki məhvi barədə cəhdlərin olması faktları aşkarlandı.
Gəncədən qayıtdıqdan sonra parlamentə sədr seçilməyə razılıq verən Heydər Əliyev respublikada yaranmış fəlakətli vəziyyəti tədricən dəyişdirməyə nail oldu. Hakimiyyətin artıq əllərindən çıxmaqda olduğunu görən S.Hüseynov -R.Qazıyev-Ə.Hümbətov-A.Mütəllibov qruplaşması Heydər Əliyevi hakimiyyətdən uzaqlaşdırmaq üçün müxtəlif xəyanətlərə əl atdılar. Ordunun böyük hissəsinin öz nəzarətlərində olmasından istifadə edən cinayətkarlar, bir tərəfdən, ermənilərin yeni əraziləri işğal etməsinə şərait yaradır, digər tərəfdən, cənub bölgəsində “Talış-Muğan Respublikası” elan edirdilər. Məqsəd - Heydər Əliyevə təzyiq göstərmək, onu hakimiyyətdən getməyə məcbur etmək idi. Həm daxili, həm də xarici müşahidəçilər Azərbaycanda yaranmış vəziyyətin böhranlı olduğunu və ölkəni bu durumdan çıxarmağın qeyri-mümkünlüyünü iddia edirdilər. Bu fikirləri söyləyərkən həmin şəxslərin bəziləri bədxahlıq mövqeyindən çıxış edir və yaranmış şəraitdən yararlanmağa çalışırdılar. Digər qismi, əsasən xarici müşahidəçilər isə vəziyyəti obyektiv təhlil edərək, yaranmış şəraitdə ən böyük dövlət xadiminin ata biləcəyi yeganə doğru addımlarla da böhrandan çıxmağın qeyri-mümkünlüyü qənaətinə gəlirdilər.
1993-cü ilin qızmar yay günlərində Azərbaycanı fəlakətdən xilas etməyə nail olan Heydər Əliyev isə heç bir ölçüyə sığmadığını və bəşər tarixində bənzərsiz siyasətçi olduğunu sübut etdi.
Oxuculara təqdim olunan bu cilddə həmin hadisələr və Böyük xilaskar Heydər Əliyevin ölkəni böhrandan çıxarmaq üçün atdığı müdrik addımlar öz əksini tapmışdır. Arxiv materialları və rəsmi sənədlər əsasında yazılmış kitab böyük dövlət xadimi Prezident Heydər Əliyevin doqquz il əvvəl gördüyü nəhəng işləri, Azərbaycan naminə çəkdiyi əzab-əziyətləri bir daha gözlərimiz önündə canlandırır.
Bölmənin digər xəbərləri
