İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə azərbaycanlılarla ermənilərin birgə yaşayışı mümkündürmü? – ŞƏRH
Regionda dayanıqlı inkişafın, sülhün və təhlükəsizliyin təmini üçün Ermənistan yeni reallıqlarla barışmalıdır
Bakı, 15 iyun, AZƏRTAC
Ermənistanın destruktiv mövqeyi, Azərbaycana qarşı 30 illik işğalçılıq və təcavüzkarlıq siyasəti bu ölkənin blokada vəziyyətinə düşməsi, iqtisadi-sosial və digər sahələrdə ciddi geriləməsi, regional və transmilli layihələrdən kənarda qalması ilə nəticələndi. İkinci Qarabağ müharibəsindəki acı məğlubiyyətdən sonra isə Ermənistanda iqtisadi-sosial və digər sahələr iflic vəziyyətə düşdü, dövlət idarəçiliyi nəzarətdən çıxdı, daxili qarşıdurma pik həddə çatdı. Bu gün Ermənistanda yaşananlar onu deməyə əsas verir ki, ölkəni qarşıda daha ciddi sarsıntılar gözləyir.
AZƏRTAC Ermənistandakı böhranlı vəziyyətin və regionda yaranmış yeni reallıqların bəzi aspektlərinə nəzər salır.
Əhalinin gəlirlərinin minimuma enməsi, sosial müavinətlərin və maaşların verilməməsi, iqtisadi göstəricilərin ciddi şəkildə aşağı düşməsi, hərc-mərcliyin son həddə çatması, oğurluq və cinayət hallarının xeyli artması, ordunun darmadağın edilməsi və bu kimi digər amillər Azərbaycanla müharibədə ağır məğlubiyyətə uğramış Ermənistanın məruz qaldığı acı nəticələrdir. Bütün bu amillər onu göstərir ki, Azərbaycan təkcə öz əzəli torpaqlarını işğaldan azad etməyib, həm də təcavüzkar və işğalçı Ermənistanın dövlət dayaqlarını ciddi şəkildə sarsıdıb.
Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı Qələbənin əsasını təkcə müasir silahlarla təchiz olunmuş Ordu təşkil etmir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyev tərəfindən aparılan müdrik, dəqiq konturlara malik daxili və xarici siyasət Vətən müharibəsində Qələbənin qazanılmasında həlledici rol oynadı.
Vətən müharibəsindəki Qələbə, eyni zamanda, beynəlxalq hüquq normalarının, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin tələblərinin yerinə yetirilməsini təmin etdi. Belə ki, Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı uzun illər kağız üzərində qalan 4 qətnaməni Azərbaycan hərbi-siyasi yolla yerinə yetirdi.
İkinci Qarabağ müharibəsi Ermənistan reallıqlarını da dünyaya açıq şəkildə nümayiş etdirdi. İllər ərzində “qüdrətli” Ermənistan ordu barədə yaradılan mif alt-üst oldu. Azərbaycan əsgəri qarşısında tab gətirməyən Ermənistan ordusu bayraqlarını, tanklarını atıb qaçdı, erməni əsgərləri fərarilik etməsin deyə səngərlərdə qandallandı.
Azərbaycan Vətən müharibəsində qazandığı Qələbə ilə dünyaya gücünü nümayiş etdirməklə yanaşı, regionda yeni reallıqlar formalaşdırdı. Beləliklə, bölgədə təhlükəsizliyin təmin olunması və yeni iqtisadi əməkdaşlıqların formalaşması üçün əlverişli şərait yarandı. Əminliklə demək olar ki, hadisələrin hazırkı inkişafı Ermənistandakı mövcud iqtisadi, sosial və siyasi böhranın daha da dərinləşməsinə doğru aparır. Çıxış yolu əlbəttə ki, revanşist fikirlərdən uzaq durmaqda və Azərbaycanın yaratdığı yeni reallıqlarla hesablaşmaqdadır. Ermənistan başa düşməlidir ki, Azərbaycan kimi güclü, qüdrətli bir dövlətlə güc dilində danışmaq mümkün deyil. İndi hər şey Ermənistanın davranışından asılıdır - ya bir dövlət kimi dünya xəritəsindən silinmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalacaq, ya da Azərbaycanın şərtlərinə əməl edərək regionda yaranmış yeni əməkdaşlıq imkanlarından yararlanaraq öz gələcəyini quracaq.
Nəhayət, Ermənistan onu da anlamalıdır ki, mövcud böhrandan çıxmağın və iqtisadi inkişafa nail olmağın yolu Azərbaycana qarşı ərazi iddialarından əl çəkməkdən keçir. Ermənistan terror siyasətinə son qoymalı, üçtərəfli razılaşmanın şərtlərini yerinə yetirməli, revanşist fikirlərdən tamamilə imtina etməli, Azərbaycanla əməkdaşlığa maraq göstərməlidir.
Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev də dəfələrlə Ermənistana çıxış yolunu göstərib. Mayın 20-də Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi tərəfindən keçirilən “Cənubi Qafqaz: Regional inkişaf və əməkdaşlıq perspektivləri” adlı videoformatda müzakirələrdə də Azərbaycanın dövlət başçısı regional əməkdaşlığın perspektivlərindən danışaraq Ermənistana bir daha çıxış yolu göstərdi: “Bu gün məğlub Ermənistandakı mövcud durum acınacaqlıdır. İkinci Qarabağ müharibəsi regionda vəziyyəti tam dəyişib və bu səbəbdən də Cənubi Qafqaz üçün yeni yanaşmaya, yeni gündəliyə ehtiyac duyulur. İndi tərəflər gələcəyə baxmalıdırlar. Hətta 30 illik işğala, azad olunmuş ərazilərdə genişmiqyaslı dağıntılara və onların məhv etdiklərinə baxmayaraq, Azərbaycan gələcəyə nəzər salmağa, vahid inteqrasiya edilmiş Cənubi Qafqaz regionunun bir hissəsi olaraq öz gələcəyini planlaşdırmağa hazırdır. Ümid edirik ki, vaxt gələcək və biz, sözün əsl mənasında, Cənubi Qafqazda fəal əməkdaşlıqdan və inteqrasiyadan danışacağıq. Biz artıq çox mühüm təkliflərlə və təşəbbüslərlə çıxış etmişik və yeri gəlmişkən, onlar 2020-ci il 10 noyabr tarixli birgə Bəyanatda da əks olunub. Azərbaycan əməkdaşlığa və ümumi gələcəyin planlaşdırılmasına açıqdır. Biz qonşu olduğumuz üçün birgə yaşamanı öyrənməliyik. Düzdür, bu, çətin prosesdir. Amma regionda dayanıqlı inkişafın, sülhün və təhlükəsizliyin təmini üçün reallıqlarla barışmaq ən doğru variantdır”.
Azərbaycan Prezidentinin bu fikirlərini Ermənistan özü üçün xilas yolu kimi qəbul etməlidir.