KİNOMUZDA YENİ AD
Qəribədir, başqalarının məziyyətlərini göylərə qaldırmaqda, özgəsini dəstəkləməkdə xəsislik etməyən adamlar çox vaxt öz zənginliklərini görmür və ya görmək istəmirlər. Yaradıcılıq sahəsində belə hallar, təəssüf ki, daha çox müşahidə olunur.
Bu fikirlər Bakıda keçirilmiş “Şərq-Qərb” Beynəlxalq Kino Festivalı çərçivəsində gənc, lakin artıq dünyada tanınmış moskvalı soydaşımız Lalə Axundovanın “Dost” qısametrajlı filminə baxışdan sonra ağlıma gəldi. Əfsuslar olsun ki, onun adı azərbaycanlı kinosevərlərin çoxuna hələ də tanış deyil. Bu fakt həm təəssüf, həm də təəccüb doğurur: axı, elə 2006-cı ildə ekranlara çixan “Dost” filmi həyata fəlsəfi baxışa görə festival iştirakçılarının çox böyük marağına səbəb olmuş, dərin düşüncələrə əsas vermişdir. Titrlərdən göründüyü kimi, həmin film Azərbaycanın Lider-TV Media-holdinqinin texniki dəstəyi ilə çəkilmişdir. Lakin başa düşülməsi çətin olan səbəblər üzündən film indiyə qədər hətta həmin telekanalda da nümayiş etdirilməmişdir.
Amma heyf… bizi fikrən öz köklərimizə tərəf aparan, bu barədə düşünməyə sövq edən kino sənəti nümunələri o qədər də çox deyil. Tanınmış kino ssenariçisi və rejissor Ramiz Fətəliyevin filmin təqdimat mərasimində qeyd etdiyi kimi, Lalə Axundovanın “Dost” filmi məhz bu qəbildəndir. Filmdə cavan bir oğlanın “Dost” ləqəbli atla dostluğundan bəhs edilir. 26 dəqiqəlik film Ceyms Fillisin “Atı minilməyə öyrətməyin və at sürməyin əsasları” adlı kitabından fraqmentlərlə müşayiət olunur. Bütün dünya at həvəskarlarının yaxşı tanıdığı Fillis deyirdi: “At - onu minilməyə öyrədənin övladıdır”. Filmin ssenari müəllifi və rejissoru Lalə Axundova bu həqiqəti tamaşaçılara inandırıcı şəkildə təqdim etməyə nail olmuşdur. Sahibi müəyyən səbəblər üzündən at tövləsini tərk etməli olduqda belə sədaqətli dostu sayılan at onun arxasınca getmir, yəni azadlığı seçmir. Ceyms Fillisin sözlərinə görə, "hər bir at tövləyə alışır və həmişə həvəslə oraya qayıdır". Müəllif filmin ikinci, bəlkə daha əhəmiyyətli mövzusunu - azadlıq və əsarət arasında seçim məsələsini belə həll etmişdir.
Filmin sətiraltı mənası ondan ibarətdir ki, tamaşaçı təkcə ekrandakıları görməklə kifayətlənməyib, çox şey barədə özü nəticə çıxarmalıdır. Əlbəttə, bu, gənc rejissorun ustalığının və bundan daha çox, onun yüksək zövqünün nəticəsidir. Axı, filmdə müəllifin niyyətlərini anlamağı asanlaşdıra biləcək sözlər yoxdur. Bununla bağlı qeyd etmək istərdik ki, sözsüz rolların ifaçıları - peşəkar aktyor olmayan, əvvəllər atçılıq idmanı klubunda işləmiş Nizami Orucov, eləcə də qəhrəmanlarının ruhi vəziyyətini tamaşaçılara çatdıra bilmiş Aleksandr Şarovski, Kristina Terentyeva və Yuri Baliyev rejissora çox kömək etmişlər. Trakenen cinsli “Prometey” ləqəbli at isə “Dost” rolunu əla ifa etmişdir. Onların hamısına kömək edən isə istedadlı sənətkarlar Ramiz Quliyevun və Əlixan Səmədovun ifasında “arxa planda” da olsa, filmin əvvəlindən axırına qədər səslənən Azərbaycan muğamıdır. Bu məqam filmə məxsusi kolorit və ekranda baş verənlərə ayrıca bir məna bəxş edir. Doğrudan da, hər bir millətin öz bənzərsiz xüsusiyyətlərini qoruyub saxlaması çox vacibdir. Mənim fikrimcə, azərbaycanlı gənc rejissor buna nail olmuşdur. Məhz həmin səbəbdən Azərbaycanın birinci xanımı Mehriban Əliyevanın xeyir-duası ilə Lalə Axundovanın bu filmi Moskvada keçirilmiş Beynəlxalq “Bibliobraz-2007” festivalının proqramına daxil edilmişdi.
Rəngli oyun filmi janrında çəkilmiş “Dost” Rusiyada, İtaliyada, ABŞ-da, Yunanıstanda, Koreyada, Çilidə, Afrikada keçirilmiş bir sıra beynəlxalq festivallarda nümayiş etdirilmişdir. 2007-ci ildə bu film 60-cı Kann kinofestivalının rəsmi proqramına daxil edilmişdi. “Dost” filmi rejissor işinə görə ABŞ-da iki dəfə diploma layiq görülmüş, Los-Ancelesdə keçirilən kinofestivalda Nizami Orucov kişi rolunun ən yaxşı ifasına görə mükafat almışdı. San-Fransiskoda “Dost” ən yaxşı qısametrajlı film kimi qeyd edilmiş, Tailandda “Eksperimental kino” kateqoriyasında mükafata layiq yerlərdən birini tutmuş, Kanadada isə ən yaxşı ssenariyə görə priz almışdır.
Haqlı olaraq deyirlər ki, kino mədəniyyətin bir hissəsidir. Kinonu yaradanlara hər vasitə ilə kömək etmək lazımdır. “Günay” atçılıq idmanı klubunun prezidenti Mahmud Məmmədov da “Dost” filminin yaradıcı kollektivinə bu işdə kömək etmişdir. Buna görə ona təşəkkürümüzü bildiririk.
İnsanın qəlbini riqqətə gətirən “Dost” sözü ilə adlandırılmış film belə güman etməyə əsas verir ki, Azərbaycan kinosunda yeni ad yaranmışdır!
…Lalə Axundova Bakı Dövlət Universitetini və Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunun aspiranturasını bitirmiş, 25 yaşında siyasi elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Bu yolda onu yeni uğurlar gözləyirdi, lakin Lalə başqa yol - kino sənətini seçdi. O, Moskvada Ali ssenari və rejissorluq kurslarını bitirmiş, V.Xotinenko, P.Finn, V.Fençenko kimi tanınmış kino xadimlərinin emalatxanasında təcrübə keçmişdir. Gənc rejissorun ilk iki işi 2003-cü ilə aiddir. Moskvada çəkilmiş 2 dəqiqəlik “Ailə” oyun lenti “Ən balaca stalker” prizinə layiq görülmüşdür. Elə həmin il Fransada çəkilmiş 13 dəqiqəlik “Çörək-qənnadı mağazası” adlı sənədli film də kifayət qədər uğurlu olmuşdur. Bu filmlər Lalə Axundovanın müəllimi Vladimir Xotinenkonun (şəkildə qəhrəmanımızla yanaşı) onun yaradıcılığına verdiyi yüksək qiymət üçün ciddi əsas olmuşdur: “Lalə mənim ən yaxşı, ağıllı və heç şübhəsiz, istedadlı şagirdlərimdən biridir…”.
Lalənin istedadı bəlkə də genetik xarakter daşıyır. Axı o, Azərbaycan televiziyasının qocaman rejissorlarından biri olan Ramiz Axundovun və tanınmış yazıçı-publisist, jurnalist və yeri gəlmişkən, “Dost” filminin prodüseri olan Elmira Axundovanın qızı və nəhayət, bizim yaradıcı ziyalıların gözəl nümayəndəsi, təəssüf ki, həyatdan vaxtsız getmiş Əli Qafarovun bacısı qızıdır.
Lakin Lalə Axundova yeni dövrün adamıdır. O, dünyaya yeni nəzərlə baxır, onu yeni tərzdə dərk edir.
Şübhə etmirəm ki, qarşıda onu daha böyük uğurlar gözləyir!
######
Bölmənin digər xəbərləri
