Mətin Məmmədli: “Baku Research Institute”da dərc olunan məqalə qərəzli və əsassız narrativlərin təkrarıdır
Bakı, 15 sentyabr, AZƏRTAC
“Baku Research Institute” saytında dərc olunan “The Unbearable Cost of Azerbaijan’s Territorial Integrity” adlı məqaləni, daha dəqiq desək, cızma-qaranı əminliklə uzun illərdir radikal erməni siyasi və informasiya dairələrinin dövriyyəyə buraxdığı birtərəfli, qərəzli və əsassız narrativlərin təkrarı hesab etmək olar. Bu yazını, ilk növbədə, elmi nöqteyi-nəzərdən kifayət qədər problemli hesab etmək mümkündür. Daha dəqiq desək, məqalənin əsas problemi ondan ibarətdir ki, keçmiş münaqişənin səbəb və nəticələri sistemli şəkildə təhrif olunur. Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərinin təxminən üç onillik ərzində işğal altında qalması, yüz minlərlə azərbaycanlının doğma yurdlarından qovulması, Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan ərazisində qanunsuz mövcudluğu, azərbaycanlı mülki əhaliyə qarşı etnik zəmində törədilmiş cinayətlər və işğal dövründə yaşayış məntəqələrinin dağıdılması faktları analitik çərçivədən, demək olar ki, tamamilə çıxarılır.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili və Multikulturalizm Mərkəzinin (BMTM) şöbə müdiri Mətin Məmmədli deyib.
O qeyd edib ki, məqalədə Azərbaycan öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü bərpa edən tərəf kimi deyil, guya münaqişə boyunca sistemli şəkildə zorakılığa üstünlük verən dövlət kimi təqdim olunur. Belə yanaşma, təbii ki, nə tarixi həqiqətə, nə də elementar analitik balans prinsipinə uyğundur. Münaqişənin yalnız bir tərəfinin hərəkətlərini təhrif edərək ümumiləşdirmək, digər tərəfin işğal, etnik təmizləmə, məcburi köçkünlük və hərbi nəzarət siyasətini isə “görməmək” elmi və ya obyektiv təhlil sayıla bilməz. Məqalədə xüsusilə 2020-ci və 2023-cü il hadisələrinin kontekstdən çıxarılması da diqqət çəkir. İşğal nəticəsində Azərbaycan 1990-cı illərin əvvəllərində beynəlxalq hüquqla tanınmış ərazilərinin mühüm hissəsi üzərində nəzarəti itirmiş, BMT Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələrinə baxmayaraq, bu vəziyyət onilliklər ərzində davam etmişdi. Bu fundamental həqiqəti nəzərə almadan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bərpa etməsini “militarizm”, “etnik təmizləmə” və ya “avtoritar konsolidasiya” haqqında əvvəlcədən müəyyənləşdirilən tezislərin sübutuna çevirmək ifrat qərəzdir. Müəllifin istifadə etdiyi dil isə məqalənin əvvəlcədən formalaşdırılan siyasi mövqedən yazıldığı təəssüratını yaradır. Mübahisəli və hüquqi baxımdan ciddi sübut tələb edən ittihamlar sanki mübahisəsiz faktlar kimi təqdim edilir, Azərbaycanın mövqeyini izah edən hüquqi, tarixi və təhlükəsizlik arqumentləri isə ya görməzdən gəlinir, ya da etibarsızlaşdırılır. Bu isə araşdırmadan daha çox saxta siyasi narrativ yaratmaq cəhdi təsiri bağışlayır.
“Məqalənin ən absurd tərəflərindən biri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bərpa etməsinin problem kimi təqdim olunmasıdır. Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyü hər hansı siyasi hakimiyyətin yaratdığı anlayış deyil, beynəlxalq hüquqla tanınmış reallıqdır. Azərbaycan xalqının öz ərazilərinin işğaldan azad edilməsini dəstəkləməsini “avtoritarizmin sosial bazası” kimi təqdim etmək milyonlarla insanın məcburi köçkünlük taleyini, müharibə travmasını və otuz il nəticəsiz qalan danışıqlar prosesini görməzdən gəlmək deməkdir. Bununla yanaşı, məsələnin ən təəssüf doğuran tərəfi odur ki, bu dərəcədə birtərəfli, qərəzli, anti-Azərbaycan mövqeli və dövlətin hüquqi-siyasi mövqeyini faktiki olaraq yox sayan bir mətn “Baku Research Institute” adını daşıyan platformada dərc olunub. Bakı adından və “research” anlayışından istifadə edən platformadan minimum gözlənti faktların müqayisəli təqdimatı, ziddiyyətli mövqelərin nəzərə alınması və ideoloji hökm əvəzinə analitik dürüstlüyün qorunmasıdır. Bu məqalə isə həmin standartlardan tamamilə uzaqdır. Məqalədəki fakt seçimi, terminologiya və səbəb-nəticə əlaqələrinin qurulması radikal və revanşist erməni siyasi diskursunda illərdir istifadə olunan tezislərlə nəzərəçarpacaq dərəcədə üst-üstə düşür. Azərbaycanın işğala məruz qalması tarixinin və azərbaycanlıların məcburi köçkünlük təcrübəsinin bu qədər asanlıqla silinməsi, ölkənin suverenliyini bərpa etməsinin isə demək olar ki, bütövlükdə mənfi siyasi hadisə kimi təqdim olunması yalnız təəssüf deyil, həm də ciddi narazılıq və ikrah doğurur. Ən ağrılı məqam isə xalqımıza və dövlətimizə qarşı iftiralarla zəngin belə bir yazının müəllif heyətinin əksəriyyətinin azərbaycanlı olduğu bir platformada paylaşılmasıdır”, - deyə Mətin Məmmədli vurğulayıb.
O sonda əlavə edib ki, belə yazılar ictimai müzakirəni zənginləşdirmək əvəzinə qarşılıqlı etimadsızlığı dərinləşdirir, müharibənin yaralarını yenidən qanadır və regionda kövrək sülh ümidini zədələyir. Sülh yalnız bir tərəfin ağrısını görünməz etməklə, tarixi faktları seçmə üsulu ilə təqdim və təhrif etməklə və Azərbaycan cəmiyyətinin haqlı təhlükəsizlik narahatlıqlarını aşağılamaqla qurula bilməz. Əksinə, həqiqi barışıq dürüst yaddaş, qarşılıqlı məsuliyyət və hadisələrə vicdanla yanaşma tələb edir.
Bölmənin digər xəbərləri
