- Zati-aliləri hörmətli cənab Prezident!

Hörmətli müşavirə iştirakçıları!

Respublika Prezidentinin təşəbbüsü ilə çağırılan və bilavasitə rəhbərliyi altında keçirilən Nazirlər Kabinetinin geniş iclasları artıq ənənəyə çevrilibdir. İqtisadiyyatın durumunun və vəziyyətinin obyektiv qiymətləndirilməsi, mövcud problemlərin aradan qaldırılması, müsbət meyillərin müəyyənləşdirilməsi və təhlil edilməsi, onların güclənməsi və möhkəmlənməsi üçün tədbirlərin planlaşdırılması cəmiyyətimizin həyatında mühüm yer tutur və çox vacib və böyük rol oynayır. Bu da, möhtərəm cənab Prezident, respublika regionlarına çoxsaylı səfərlərinizlə yanaşı, dövlət başçısı kimi Sizin ölkədə gedən quruculuq və inkişaf prosesinə böyük qayğı və diqqətinizin, xalqın maddi rifahının yüksəldilməsi yolunda gündəlik zəhmət və səylərinizin təzahürüdür.

Ulu öndərimiz Heydər Əliyevin siyasi xəttinə sadiq olan respublika Prezidenti nəinki bunu böyük məhəbbətlə, bacarıqla və uğurla davam etdirir, eyni zamanda, dünyada müşahidə edilən, bəzi hallarda çox mürəkkəb xarakter daşıyan geosiyasi və iqtisadi dəyişiklikləri nəzərə alaraq, bu xətti müasirləşdirir, daim inkişaf etdirir. Ölkənin müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi üçün Prezidentin məqsədyönlü fəaliyyəti nəticəsində dünya ölkələri, o cümlədən Avropa İttifaqı dövlətləri ilə münasibətlər və əməkdaşlıq yeni, daha yüksək mərhələyə və səviyyəyə çatmışdır. Bu da xalqımız tərəfindən yüksək qiymətləndirilir.

İqtisadiyyatımızın özülü olan və bütün sahələrin tərəqqisinə və səmərəli fəaliyyətinin təşkilinə təsir edən sənaye və energetika sahəsinin davamlı və tarazlı inkişaf etdirilməsi istiqamətində son dörd ildə bir sıra mühüm dövlət proqramları qəbul olunmuş, ciddi tədbirlər və irimiqyaslı işlər və layihələr həyata keçirilmişdir və hazırda davam etməkdədir. Nəticədə müsbət dəyişikliklər müşahidə olunur. Neft, qaz hasilatı, elektrik enerjisi istehsalı ildən-ilə artır, ölkəmizin sənaye, məişət obyektləri və əhali neft məhsulları, təbii qaz və elektrik enerjisi ilə təchiz edilir. Ümumiyyətlə, demək olar ki, ölkəmizin enerji təhlükəsizliyi təmin olunub və gələcək illərdə daha da möhkəmlənəcəkdir.

Cari ilin doqquz ayı ərzində respublikada 31,4 milyon ton neft, 11,5 milyard kubmetr qaz çıxarılmış, 15,8 milyard kilovat-saat elektrik enerjisi istehsal edilmişdir. Bu göstəricilərin təhlili və keçmiş dövr və illər ilə müqayisədə göstərir ki, respublikamızın iqtisadiyyatının bu sahəsində tarixdə görünməyən uğurlar qazanılmışdır. 2007-ci ildə respublikada 43 milyon 952 min ton neft hasilatı proqnozlaşdırılır. Bu da Azərbaycanın neft sənayesi tarixində yeni rekorddur. Qaz hasilatı və elektrik enerjisi istehsalı 1990-cu ilin səviyyəsini keçib və artmaqdadır.

2007-ci ildə tarixi hadisələr baş vermişdir. İlk növbədə, “Azəri” yatağında mərkəzi, qərb və şərq platformalarının işə salınması nəticəsində bu yatağın tammiqyaslı işlənilməsinin təmin edilməsini göstərmək olar. “Günəşli” yatağının dərinlikdə yerləşən hissəsinin mənimsənilməsi məqsədi ilə, hasilat platformasının tikinti işləri başa çatır.

Heydər Əliyev adına Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri vasitəsilə 9 ayda 19,9 milyon ton neft ixrac edilmişdir və bu, kəmərin layihədə nəzərdə tutulmuş nəqletmə gücünə çatması deməkdir.

Ehtiyatlarına görə dünya miqyaslı “Şahdəniz” yatağından ilk təbii qazın çıxarılması, hasilatın sürətlə artırılması və Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəmərinin işə salınması Gürcüstana və Türkiyəyə təbii qazın ixrac edilməsinə imkan yaratmışdır. 9 ay ərzində “Şahdəniz” yatağından 1 milyard 750 milyon kubmetr qaz və 488 min ton kondensat hasil olunmuş, çıxarılan qazın 670,4 milyon kubmetri ixrac edilmişdir. Cari ildə qaz təsərrüfatında yeni xətlərin çəkilməsi, qaz təchizatının yaxşılaşdırılması və təkmilləşdirilməsi, yeraltı qaz anbarlarının genişləndirilməsi və səmərəliliyinin artırılması, yeni modul tipli elektrik stansiyalarının işə salınması, mövcud istilik elektrik stansiyalarının yenidən qurulması, respublikanın ümumi generasiya gücünün artırılması, sayğacların quraşdırılması və bunun nəticəsində enerji resurslarından daha səmərəli qənaətlə istifadə edilməsi kimi tədbirlər həyata keçirilmişdir.

İqtisadiyyatın sənaye qeyri-neft sektorunda 2007-ci ilin 9 ayında 13, 3 milyard manatlıq məhsul istehsal olunmuş və sənaye xarakterli xidmətlər göstərilmişdir. Hesabat dövründə metallurgiya və metal məmulatları istehsalı müəssisələrində istehsalın həcmi əvvəlki ilin müvafiq dövrünün səviyyəsindən 3,3 faiz çox olmuşdur. Maşın və avadanlıq istehsalı müəssisələrində istehsalın səviyyəsi 1,8 dəfə, nəqliyyat vasitələri və avadanlıqları istehsalı isə 2,3 dəfə çox olmuşdur. Son dörd ildə və xüsusilə cari ildə neft-qaz və energetika sahələrində görülən işlər, mühüm layihələrin həyata keçirilməsi, o cümlədən qaz hasilatının artırılması proqramı, emal sahəsində neft məhsullarının növünün və keyfiyyətinin artırılması, təbii qazın tam həcmdə emalı və təmizlənməsi, Sumqayıt, Şimal-2, Səngəçal, Mingəçevir elektrik stansiyalarının tikilməsi və istifadəyə verilməsi, qaz və enerji paylayıcı şəbəkələrinin təkmilləşdirilməsi və işlənməsinin səmərəliliyinin artırılması sahəsində tədbirlərin görülməsi ölkənin payız-qış mövsümünə hazırlığının dərəcəsini xeyli yüksəltmişdir. Müfaviq qurumlardan aldığımız məlumatlara görə qarşıdakı payız-qış mövsümündə həm əhali, həm də sənaye və məişət obyektləri yanacaq və enerji ehtiyatlarının təminatında çətinlik çəkməyəcəklər.

Postsovet məkanındakı çoxsaylı dövlətlərdən fərqlənən Azərbaycan enerji təhlükəsizliyini müstəqil şəkildə təmin edən dövlətdir. 2006-cı ilin dekabr ayında Rusiyada idxal olunan təbii qazın qiymətlərinin birdən-birə və gözlənilmədən yüksək dərəcədə artırılması başqa dövlətlərin şok vəziyyətinə düşməsinə səbəb olduğu halda, Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyinin tam təmin edildiyini sübut etdi. Rusiyanın Ukraynaya, Moldovaya, Gürcüstana, Belarusa, Litvaya, Latviyaya, Polşaya, Bolqarıstana, Macarıstana ixrac etdiyi qazın qiymətlərini artırması, bu ölkələrdə ciddi problemlər yaratmışdır. Azərbaycan isə dərhal ciddi tədbirlər həyata keçirdi, ölkə enerji balansının strukturunu dəyişdi və daxili enerji resursları hesabına tələbatı tam şəkildə təmin etdi və qaz idxalından imtina etdi. Xəzər regionunda böyük və zəngin neft və qaz ehtiyatlarına malik olan Azərbaycanın müstəqil enerji siyasəti ildən-ilə neft və qaz hasilatının, elektrik enerji istehsalı həcminin artırılması, geniş nəqliyyat tranzit şəbəkəsinin, o cümlədən nəhəng Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft və Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəmərlərinə sahib olması, regionda neft və qaz axınlarının əsl mənada şaxələndirilməsinə nail olması, əlverişli coğrafi mövqeyi və imkanları dünyanın bir çox ölkələrinin və xüsusilə 27 dövləti birləşdirən Avropa İttifaqının bizim ölkəyə olan marağını və diqqətini xeyli artırmışdır.

Müstəqil Azərbaycanın müasir enerji siyasətinin işlənib hazırlanması və həyata keçirilməsi ulu öndər, xalqımızın ümummilli lideri Heydər Əliyevin adı və misilsiz xidmətləri ilə bağlıdır. Bu siyasətin davamçısı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev məqsədyönlü səyləri nəticəsində enerji siyasətini dövlət siyasəti səviyyəsinə qaldırmışdır. Bu sahədə olan mühüm amillərdən, neft diplomatiyasından məharətlə istifadə edərək, nəinki ölkə maraqlarını qorumuş, hətta regionun və Avropa məkanının enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında Azərbaycanın əvəzedilməz rolunu və əhəmiyyətini sübut etmişdir və bu yöndə böyük nailiyyətlər və nəticələr əldə olunmuşdur. 2006-cı ildə Kiyevdə GUAM təşkilatına daxil olan ölkələrin dövlət başçılarının sammitində Prezidentimiz Xəzər regionunun enerji resurslarının Avropaya çatdırılması mövzusunda və yeni enerji dəhlizinin yaradılması haqqında müxtəlif praktik və səmərəli təkliflər irəli sürmüşdür və bunun nəticəsində regional əməkdaşlığın yeni mərhələsi başlanmışdır. Bunun davamı olaraq, 2006-cı ilin noyabrın 6-da Brüsseldə Prezidentimiz tərəfindən Azərbaycan Respublikası ilə Avropa İttifaqı arasında enerji məsələləri üzrə strateji tərəfdaşlığa dair anlaşma memorandumu imzalanmışdır. Bu da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir və Avropa İttifaqının yeni qonşuluq siyasəti proqramı çərçivəsində həyata keçiriləcək tədbirlərlə birlikdə Avropa məkanının enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində Azərbaycanın xüsusi rolunu göstərir.

Azərbaycanda irimiqyaslı layihələrin həyata keçirilməsi Asiya ölkələri, xüsusilə Qazaxıstan və Türkmənistan üçün yeni imkanlar yaradıbdır. Bu baxımdan Qazaxıstan neftinin Xəzər dənizi və respublikamızın ərazisi vasitəsilə nəql edilməsi, yəni Bakı-Tbilisi -Ceyhan neft boru kəməri vasitəsilə dünya bazarına çıxarılması böyük əhəmiyyət kəsb edir. Respublika Prezidentinin məqsədyönlü fəaliyyəti nəticəsində Qazaxıstan və Azərbaycan hökumətləri arasında müvafiq saziş imzalanmışdır və hazırda Transxəzər neft dəhlizinin yaradılması üçün hər iki ölkədə mühüm layihələr həyata keçirilir. Birinci mərhələdə 25 milyon ton Qazaxıstan nefti Azərbaycan ərazisindən keçməklə dünya bazarına çıxarılacaqdır.

Nazir Natiq Əliyev Avropanın enerji təhlükəsizliyinə töhfələrini verən Azərbaycanın regional və beynəlxalq səviyyədə gördüyü işlərdən, bununla bağlı dövlət başçısının iştirak etdiyi beynəlxalq tədbirlərdən danışdı. Ölkəmizdə alternativ enerji mənbələrinin yaradılması üçün reallaşdırılan tədbirlərdən də söhbət açan nazir respublikamızın enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi üçün dövlət səviyyəsində görülən kompleks işlər barədə məlumat verdi.