Bakı, 23 dekabr, AZƏRTAC

Azərbaycan Respublikasının Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdirildiyi ərazilərində təbii sərvətlərin qanunsuz istismarına qarşı Şuşa-Xankəndi yolunda keçirilən etiraz aksiyası vətəndaş cəmiyyəti institutlarının fəaliyyəti ilə bağlı təkcə Azərbaycan və Cənubi Qafqazda deyil, bütövlükdə postsovet məkanında mövcud olan stereotiplərin əsassız mülahizələrdən qaynaqlandığını, obyektiv gerçəkliyi əks etdirmədiyini, qeyri hökumət təşkilatlarının ictimai maraqları təhdid edən çağırışlara adekvat və operativ cavab vermək, mənfi hallara qarşı sivil mübarizə aparmaq, toplumun mütləq əksəriyyətinin mənafeyini təmsil və ifadə etmək potensialında olduğunu sübuta yetirir. Bu baxımdan, Azərbaycanın qeyri-hökumət təşkilatlarının (QHT) təşəbbüsü və təşkilatçılığı ilə Şuşa-Xankəndi yolunda keçirilən, medianın və bütövlükdə, ölkə ictimaiyyətinin dəstəyini qazanan etiraz aksiyasını, qlobal miqyasda son dövrlərin ən önəmli hadisələrindən biri hesab etmək olar.

Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında siyasi ekspert Elçin Mirzəbəyli deyib.

E.Mirzəbəyli bildirib ki, dünyanın müxtəlif ölkələrində mütəmadi olaraq, regional və qlobal QHT şəbəkələrinin iştirakı ilə ekoloji problemlər və bu problemlərin ortaya çıxmasına zəmin yaradan konkret faktlarla bağlı etiraz aksiyaları keçirilir. Amma bu aksiyalar bir qayda olaraq ictimai təşəbbüslər nəticəsində deyil, beynəlxalq donor təşkilatlarının müəyyənləşdirdiyi və maliyyələşdirdiyi istiqamətlər üzrə gerçəkləşdirilən layihələr çərçivəsində baş tutur.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan QHT-lərinin keçirdiyi etiraz aksiyasını fərqləndirən əsas cəhət artıq ictimai hərəkata çevrilən prosesin təməlində və mahiyyətində, istisnasız olaraq, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının təşəbbüsünün dayanmasıdır. Aksiyada səsləndirilən şüarlar, verilən açıqlamalar, qəbul edilən bəyanatlar Azərbaycan QHT-lərinin konkret halda Azərbaycan Respublikasının Rusiya sülhməramlı kontingentinin müvəqqəti yerləşdirildiyi ərazilərində təbii sərvətlərin qanunsuz istismarının yaratdığı problemlərə və bu problemlərin doğurduğu nəticələrə kompleks və yüksək peşəkarlıqla yanaşmalarıdır. Çünki təbii sərvətlərin qanunsuz istismarı yalnız ekoloji problemlərin ortaya çıxmasına zəmin yaratmır, eyni zamanda, çoxsaylı cinayətlərə, o cümlədən çirkli pulların dövriyyəsinə, korrupsiya hallarına, terrorçu qrupların və qanunsuz hərbi birləşmələrin maliyyələşməsinə rəvac verir, insanların həyat və sağlamlıqları, təhlükəsizlikləri üçün ciddi təhdid törədir.

QHT-lərimizin etiraz aksiyası nəticəsində aktuallaşan problemlər artıq özünü təkcə Azərbaycan mediasında konkret faktlara əsasən yayımlanan yazılarda deyil, daha geniş miqyasda, hətta istisna xarakteri daşısa da, Ermənistanın kütləvi informasiya vasitələrində də büruzə verir. “Məsələn, Ermənistanın “Hetq” informasiya portalının erməni əsilli iş adamları Vitali Qriqoryans və Arsen Mikaelyanın Xankəndidə açdıqları “Golden Heritage” MMC şirkətinin törəmə müəssisələrinin bu ilin son 6 ayı ərzində Ermənistana, oradan isə eyni şirkətin xaricdəki filiallarına ötürdükləri 20,2 milyon ABŞ dolları dəyərində qızıl külçələrlə bağlı araşdırması təbii sərvətlərimizin talanmasında qlobal cinayətkar şəbəkəsinin iştirak etdiyini təsdiqləyir”, - deyə E.Mirzəbəyli qeyd edib.

Siyasi ekspert bildirib ki, araşdırmalar nəticəsində aşkarlanan başqa bir fakt Azərbaycanın təbii sərvətlərinin talanmasında ABŞ-dakı erməni diasporunun rəhbərlərinin iştirakı ilə bağlıdır: “Sözügedən faktla bağlı araşdırmanın qısa xülasəsini dəyərli oxuculara təqdim etməklə, Azərbaycan QHT-lərinin etiraz aksiyasının aktullaşdırdığı problemlərin nə qədər genişmiqyaslı olduğuna diqqət çəkmək istəyirəm.

Sitat: “Uzun illər boyu vəkillik fəaliyyəti ilə məşğul olan, qısa zaman kəsiyində Ermənistanın BMT-dəki təmsilçisinin müavini və müşaviri olan Van Krikoryanın 2003-cü ildən etibarən birdən-birə mərkəzi ofisi Nyu Yorkda yerləşən Qlobal Qızıl Korporasiyasına (Global Gold Corporation) qoşulması, 2007-ci ildən isə sözügedən korporasiyanı tamamilə ələ alması, Amerika Erməni Assambleyasının tərcümeyi-halında ən diqqətçəkən məqamlardan biri kimi qiymətləndirilə bilər. Xatırladım ki, Van Krikoryan müharibə canisi Robert Köçəryanın 1998-ci ildə hakimiyyəti mənimsədikdən sonra onunla ən sıx təmasda olan və tez-tez görüşən diaspor rəhbərlərindən biridir. Köçəryan ikinci dəfə prezident “seçildikdən” qısa müddət sonra Krikoryanın Qlobal Qızıl Korporasiyasında “lövbər salması” da, qənaətimə görə, təsadüfi deyil. Bu xüsusda, məhz 2003-cü ildən başlayaraq, həmin dövrdə işğal altında olan Azərbaycan ərazilərindəki qızıl yataqlarının, o cümlədən Zod, Vejnəli qızıl mədənlərinin talan edilməsinin intensiv xarakter alması da nəzərdən qaçırılmamalıdır”.

Göründüyü kimi, yuxarıda nümunə gətirdiyim faktlar Azərbaycanın vətəndaş cəmiyyəti institutlarının etiraz aksiyasını motivə edən amillərin nə qədər mühüm olduğunu önə çəkməklə yanaşı, QHT-lərin fəaliyyətinin dövlət və cəmiyyət üçün böyük önəm daşıdığını vurğulamağa əsas verir”.

Elçin Mirzəbəyli vurğulayıb ki, vətəndaş cəmiyyəti təmsilçilərinin Şuşa-Xankəndi yolunda keçirdikləri aksiyanın effektivliyini sübuta yetirən məqamlardan biri də, “pulyuyan” ləqəbli Ruben Vardanyanın və ətrafındakı separatçı tör-töküntülərinin Xankəndidə keçirdikləri aksiyada ən yaxşı halda 100 nəfərin iştirak etməsidir.

“Nəzərə almaq lazımdır ki, Vardanyan Azərbaycan əleyhinə mitinqi daha əvvəl - Azərbaycan QHT-lərinin etiraz aksiyalarının ilk günlərində çağırmışdı. Lakin Azərbaycan QHT-lərinin Şuşa-Xankəndi yolunda keçirdikləri aksiya, həmçinin ərazidə çoxsaylı media təmsilçilərinin olması Vardanyanın Ermənistandan mitinqə muzdlu iştirakçılar gətirməsinə imkan vermədi və separatçılar aksiyanı təxirə saldılar. Sonra Ruben Vardanyan Ağdərə və Xocavənd rayonlarının Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti müşahidə zonasına daxil olan ərazilərində, eləcə də Xocalı rayonunun Əsgəran qəsəbəsində məskunlaşan ermənilərlə görüşərək, onları aksiyaya cəlb etməklə mitinqin kütləviliyini təmin etməyə cəhd göstərdi. Amma görünən mənzərə onu deməyə əsas verir ki, sözügedən ərazidə yaşayan ermənilər də separatçıların mitinqinə qatılmayıblar, yaxud sayları o qədər azdır ki, onların iştirakı ilə aksiyanın kütləviliyini təmin etmək mümkün olmayıb. Şübhəsiz ki, Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti müşahidə zonasında yaşayan ermənilərlə və separatçı qüvvələrlə bağlı ortaya çıxan bu reallıq Azərbaycanın vətəndaş cəmiyyəti təmsilçilərinin Şuşa-Xankəndi yolunda keçirdikləri davamlı etiraz aksiyasının nəticəsidir. Proses davam etdikcə, daha acınacaqlı mənzərənin yaranacağına, Azərbaycanın erməni sakinlərini, faktiki olaraq girova çevirmiş separatçıların tamamilə küncə sıxışdıracağına şübhə etmirəm”, - deyə Elçin Mirzəbəyli fikirlərini yekunlaşdırıb.