Ali Attestasiya Komissiyasının yeni qərarları alimlərin beynəlxalq nüfuzunun artmasına xidmət edir
Bakı, 28 iyul, AZƏRTAC
Dünyada elmi dərəcələrin və elmi adların verilməsi qaydaları olduqca müxtəlifdir. Ölkəmizdə elmi dərəcələrin və elmi adların verilməsi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası (AAK) tərəfindən həyata keçirilir. Hesab edirəm ki, bu qayda özünü tam doğruldur. Nəzərə alsaq ki, son illərdə AAK-ın qəbul etdiyi bir sıra qərarlar ölkəmizdə elmin inkişafına, alimlərimizin beynəlxalq nüfuzunun artmasına, uğurlu elmi nəticələrin patentləşdirilməsinə marağın artmasına yönəlib, onda AAK-ın indiki fəaliyyəti yüksək dəyərləndirilməlidir.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında Elm və Təhsil Nazirliyinin akademik Y.Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun baş direktoru akademik Vaqif Abbasov söyləyib. V.Abbasov bildirib ki, plagiata qarşı sərt mövqeyin qoyulması və mübarizə aparılması elmi etikanın formalaşmasında mühüm rol oynayır. Son illərdə bu istiqamətdə atılan addımları və AAK-ın tələblərindəki dəyişikliklərin əhəmiyyətini şərh etməyi vacib saydım.
“Elmi dərəcələr verilməsi qaydası haqqında Əsasnamə”nin və “Elmi adlar verilməsi qaydası haqqında Əsasnamə”nin təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 11 iyun tarixli 728 nömrəli Fərmanında dəyişiklik edilməsi haqqında ölkə Prezidentinin 2022-ci il 22 noyabr tarixli Fərmanına əsasən fəlsəfə doktoru dissertasiyasının nəticələrinə dair 2, elmlər doktoru dissertasiyasının nəticələrinə dair 5 həmmüəllifsiz məqalə dərc etməsi tələbi aradan qaldırıldı. Bu, çox doğru qərar olduğu birmənalıdır. Belə ki, iddiaçıların vaxtında müdafiə etmələri üçün şərait yaradır və bir çox hallarda həmmüəlliflərin müəllif hüquqlarının pozulmasının qarşısını alır.
Akademik qeyd edib ki, digər bir vacib qərar H-indeksi ilə bağlıdır. Bu, beynəlxalq xülasələndirmə və indeksləmə sistemlərində hər bir tədqiqatçının nüfuzunu göstərən bir ölçüdür. H-indeksinin yüksək olması təkcə onun özü üçün deyil, həm də işlədiyi elmi mərkəz, ali təhsil müəssisəsi və ölkə üçün əhəmiyyətlidir. Əslində bu qərara qədər bir çox alimlərimiz buna önəm vermirdilər, hətta öz əsərlərini qeyd olunan bazalarda yerləşdirmək istəmirdilər. Bu qərara qədər xarici alimlərə daha çox istinad olunurdu və ölkəmizin alimlərinin sanballı əsərlərinə istinad edilmirdi. Professor elmi adının alınmasında H-indeksinin nəzərə alınması çox önəmlidir və bu, elmi adın daha nüfuzlu alimlərə verilməsində mühüm amil olacaq.
Qeyd etmək istərdim ki, Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda çalışan elmlər doktorlarının sayı 45 nəfərdir ki, onlardan birinin H-indeksi 19, birinin 14, ikisinin 12-dir. İnstitutda yüz nəfər fəlsəfə doktoru çalışır ki, onlardan birinin H-indeksi 8, o birinin 7-dir. 2022-ci ildə müdafiə etmiş iki elmlər doktorundan birinin H-indeksi 6, digərinin 4-dür. 2021-ci ildə müdafiə etmiş fəlsəfə doktorlarından birinin H-indeksi 6, birinin 5, birinin 4-dür. 2022-ci ildə müdafiə etmiş fəlsəfə doktorlarından birinin H-indeksi 4, ikisinin 3-dür.
“AAK-ın dövri elmi nəşrlərə qoyulan tələblərə aid 2023-cü il 10 mart tarixli qərarı da tam zamanında verilmiş doğru qərardır. Qərarın 4-cü bəndində tələb olunur ki, nəşr edilən məqalələr üçün Rəqəmsal Obyekt İdentifikatoru (DOI-Digital Object Identifier) alınsın. Bu ona kömək edəcək ki, müəllifdən asılı olmayaraq həmin məqalə müəllifin indeksləşmə bazasında olan məlumatlara daxil ediləcək. Bu da H-indeksin hər bir müəllif üçün dəqiq hesablanmasına imkan verəcək. Yuxarıda qeyd olunan qərarın 16-cı bəndində redaksiyaya daxil olan məqalələrdə plagiatlığın mövcudluğunun yoxlanılması tələbi qoyulur. Qərarın bu bəndi də olduqca vacibdir. Qeyd etmək istərdim ki, institutumuzda çıxan “Neft kimyası və neft emalı” jurnalında çıxan məqalələr, hətta institutda keçirilən konfransların materiallarının tezisləri, nəşr etdirilən monoqrafiyalar, dərsliklər, dərs vəsaitləri antiplagiat proqramında əvvəlcədən yoxlamadan keçir.
AAK-ın patentlərin məqalə statusunda olması haqqında qərarı da təqdirəlayiqdir. Belə ki, yüksək elmi tutumlu işlərin patentləşdirilməsinə marağı artırıb və müəllif hüquqlarının müdafiəsi üçün şərait yaranıb.
Onu da qeyd etmək istərdim ki, 2023-cü ilin 6 ayı ərzində institutumuzun alimlərinin ümumi 239 əsəri çap olunub, onlardan 28 məqalə və 15 tezis xaricdə, 24 məqalə isə impakt faktorlu jurnallarda dərc olunub. Bu il institutun əməkdaşlarının əsərlərinə 602 istinad olunub.
Elmi kadr hazırlığı ilə məşğul olan hər bir tədqiqat mərkəzi, ali məktəblər, onların nəzdində fəaliyyət göstərən Elmi şuralar da müdafiəyə təqdim olunan işlərin ciddi müzakirə olunmasına, AAK-ın qaydalarına ciddi əməl olunmasına çalışmalıdırlar. Bu halda elmi dərəcələrin və elmi adların verilməsində bütün çətinliklər aradan qalxar. AAK nəzarət və təsdiq edici funksiyaları yerinə yetirir. Odur ki, təqdim olunan işlərin təsdiqi əvvəlki mərhələlərdəki işlərin keyfiyyətindən çox asılıdır”,- deyə Vaqif Abbasov fikrini yekunlaşdırıb.
Bölmənin digər xəbərləri
