Şəhərsalma planlaşdırılarkən nəqliyyat infrastrukturu hansı prinsiplər əsasında qurulmalıdır?
Bakı, 20 fevral, AZƏRTAC
Müasir şəhərsalmanın ümumi prinsipləri mövcuddur. Bu prinsiplərdən ən vaciblərindən biri şəhər və yaşayış məntəqələrində məskunlaşan əhalinin mobilliyinin yüksək səviyyədə təmin edilməsi, həmçinin şəhərin logistika sisteminin səmərəli şəkildə qurulmasıdır. Bu iki vəzifənin yerinə yetirilməsi üçün inkişaf etmiş yol-nəqliyyat infrastrukturu və effektiv nəqliyyat sistemi olmalıdır.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında hüquqşünas, nəqliyyat üzrə ekspert Ərşad Hüseynov bildirib.
O qeyd edib ki, yol-nəqliyyat infrastrukturu dedikdə ictimai nəqliyyat üçün ayrılmış zolaqlar, tramvay xətləri, dəmir yolu şəbəkəsi, metro, mikromobillik zolaqları, avtomobillər üçün parklanma və saxlama yerləri (qarajlar), eləcə də piyadalar üçün rahat və təhlükəsiz səkilər nəzərdə tutulur.
Paytaxtın yol-nəqliyyat infrastrukturunda xüsusi depo və qarajların yaradılmasına ehtiyac var
“İnkişaf etmiş ölkələrin təcrübəsi göstərir ki, avtomobillər müasir şəhər və yaşayış məntəqələrinin ayrılmaz hissəsidir. Bununla yanaşı, təkcə minik avtomobilləri deyil, digər nəqliyyat vasitələri – yük avtomobilləri, mikromobillik vasitələri və ictimai nəqliyyatın müxtəlif çeşidləri də bura daxildir. Buna görə də onların saxlanması üçün xüsusi məkanlar, o cümlədən qarajlar və texnoparklar yaradılmalıdır. Diqqət yetirsək görərik ki, Bakı və ətraf ərazilərdə yük avtomobilləri yol kənarlarında park edilir və bu, xoşagəlməz mənzərə yaratmaqla yanaşı, bəzən hərəkəti məhdudlaşdırır və təhlükə yaradır. Problemin əsas səbəbi iri nəqliyyat vasitələrinin saxlanması üçün yetərli infrastrukturun – qaraj və texnoparkların olmamasıdır. Bəzi hallarda avtobusların da küçələrdə saxlanıldığını müşahidə edirik. Halbuki ictimai nəqliyyat üçün xüsusi depolar olmalıdır ki, nəqliyyat vasitələrinə gündəlik texniki qulluq göstərilsin və onlar reyslərə məhz həmin məntəqələrdən buraxılsın. Bütün bunlar müasir şəhərin yol-nəqliyyat infrastrukturunun vacib elementləridir.
Tıxacların qarşısını almaq üçün dairəvi yollar və radial kanallar mühüm əhəmiyyət kəsb edir
Eyni zamanda, logistika sistemi də düzgün qurulmalıdır. Şəhərin yol-nəqliyyat infrastrukturu elə qurulmalıdır ki, bir nöqtədən digərinə hərəkət zamanı mərkəzdən keçməyə ehtiyac qalmasın. Bu məqsədlə dairəvi yollar mühüm əhəmiyyət daşıyır. Həmin dairəvi yollardan şəhərin müxtəlif zonalarına çıxış təmin edən radial və rahat kanallar olmalıdır.
Bundan əlavə, əhalinin mobilliyinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Xüsusilə piyadalar üçün rahat və təhlükəsiz şərait yaradılması vacibdir. “İnsanyönümlü şəhər” konsepsiyasına əsasən şəhərin prospektləri, küçələri və meydanları hər kəs üçün cəlbedici və xoş olmalıdır. Bunun üçün geniş səkilər, yaşıllıq zolaqları, eləcə də insanın zövqünü oxşayan, diqqətini cəlb edən arxitektura obyektləri olmalıdır. Əgər rahat səkilər və yaşıllıqlar yoxdursa, insanlar hətta qısa məsafələri belə piyada qət etmək istəməz və nəqliyyata üstünlük verərlər. Səkinin olmaması piyadanı avtomobil yolu ilə hərəkət etməyə məcbur edir ki, bu da təhlükə yaradır. Eyni zamanda, qızmar yay aylarında yaşıllıq olmayan ərazilərdə piyada hərəkəti çətinləşir. Bütün bunlar nəzərə alınmalı və maksimum dərəcədə imkan daxilində piyadalaşdırılmış zonalar yaradılmalıdır. Bundan başqa, ekoloji vəziyyətə xüsusi fikir verilməlidir”, - deyə o bildirib.
Ə.Hüseynov diqqətə çatdırıb ki, son illərdə ən maraqlı yeniliklərdən biri Çinin iri şəhərlərində tətbiq olunan maraqlı təcrübədir: “Şəhər mühitinin ekoloji vəziyyətinin yaxşılaşdırılması üçün işlər görülüb və yaşıllıqların yaradılması, havanın çirkləndirici vasitələrdən azad edilməsi nəticəsində 10-15 il bundan qabaq boş olan küçələr insanlarla dolmağa başlayıb. Bütün bunlar müasir şəhərlərdə nəzərə alınmalıdır. Həmçinin “15 dəqiqəlik şəhər” konsepsiyası var ki, bəzi mütəxəssislər buna “20 dəqiqəlik şəhər” konsepsiyası da deyir – bu nədir? Bu konsepsiyanın mahiyyəti ondan ibarətdir ki, şəhərdə sosial infrastruktur – iş yerləri, təhsil və tibb müəssisələri, alış-veriş məkanları, əyləncə və ictimai xidmət obyektləri elə quraşdırılmalıdır ki, orta statistik insan gündəlik tələbatlarını ödəmək üçün uzaq məsafələr qət etməyə məcbur qalmasın. Bütün əsas xidmət və obyektlər yaşayış yerindən təxminən 15–20 dəqiqəlik məsafədə yerləşməlidir. Hətta xüsusi seçim tələb etməyən bir çox iş yerlərinin də yaşayış məntəqələrinə yaxın olması məqsədəuyğun hesab edilir.
Bu amillərin hamısı şəhərsalma prosesində nəzərə alınmalıdır. Əgər əhalinin mobilliyi yüksək səviyyədə təmin edilməzsə, həmin şəhər və ya yaşayış məntəqəsində həyat keyfiyyəti aşağı düşür. Bu isə müxtəlif fəsadlara – tıxacların artmasına, vaxt itkilərinə, iqtisadi proseslərin ləngiməsinə və ümumi şəhər mühitinin səmərəsizliyinə səbəb olur”.
Bölmənin digər xəbərləri
