20 Yanvarın tariximizdə və ruhumuzda açdığı iz
Bakı, 19 yanvar, AZƏRTAC
Bizim nəslin məktəbdə, universitetdə aldığı təhsillə həyat dərsi üst-üstə düşmədi. Tarixin üzləşdirdiyi hadisələr elmi kommunizm, Kommunist Partiyası tarixindən öyrəndiyimiz aldadıcı təlimlərin, xalqlar dostluğu, sovet xalqı, beynəlxalq hüquq, bəşəri humanizm, demokratiya anlayışlarının saflığını dağıtdı. Ancaq bir inamımızı daha da reallaşdırdı: dastanlarımızda, ədəbiyyatımızda zaman-zaman tərənnüm və təbliğ olunan qəhrəmanlıq, igidlik, yurda məhəbbət, tarixi mənbələrdə haqqında oxuduğumuz igid övladların nümayiş etdirdiyi cəsarət heç də bədii təxəyyül və ya subyektiv tarix dünyagörüşünün məhsulu deyilmiş. Xalq hər an Vətən və millət uğrunda mübarizəyə hazırdır! 20 Yanvar yeni tarix dərsimizin ilk ən parlaq səhnəsi oldu!
Bu barədə AZƏRTAC-a filologiya elmləri doktoru, professor Tahirə Məmməd məlumat verib.
O qeyd edib ki, milli hüzn və qürur günü kimi qeyd etdiyimiz 20 Yanvar tarixini yaşayanlar hər biri o tarixin iştirakçısıdır, sözsüz ki, baş qəhrəmanlar şəhidlərimizdir! Ancaq bir iştirakçı kimi hamımızın ömür tarixi o gündən iki mərhələyə parçalandı: 20 Yanvara qədər və ondan sonra. Bu möhtəşəm tarixə əsərlər həsr olundu, saysız-hesabsız bayatılar yazıldı. Həmin mövzuda yazmayanların da hər birinin yazısında 20 Yanvar yaşandı. Çünki o tarixdən sonra biz əvvəlki kimi yazmadıq. Kimliyimizi, ənənələrimizi, istiqlala aparan yolu yazmaq, genetik-mədəni kodları araşdırıb üzə çıxarmaq cazibəsi yaradıcılığı tənzimlədi. Ədəbiyyatda bir döyüş başladı - özümüzü-özümüzə tanıtmaq, inamımızı, gücümüzü bərpa etmək! Sovet quruluşunun sonuna qədər davam edən repressiya dumanı, kölgələri dağılmağa başladı. 20 Yanvar şəhidlərinin tökülən qanları sakit, sükut içində qalıb üzə çıxma yolları axtaran milliləşmə duyğularının yollarını açdı. Fərdlərin və sosial mühitin psixologiyasında milli-mənəvi borc ruhunu oyatdı, təşkilatlandırdı. Bu mənada deyə bilərəm ki, bəli, 20 Yanvar şəhidləri düşmən qarşısına əliboş çıxsa da, döyüşdü... Onlar çox şeyi geri aldı.
20 Yanvar hadisəsi xalqı təşkilatlandırdı. Həmin günlər biz fiziki hissiyyatı itirmişdik. Xəstəxanaları dolaşıb yaralılara qan vermək, etiraz mitinqləri varsa ora qatılmaq, itkilər haqqında xəbər əldə etmək istəyirdik. Bunun üçün bir gündə on kilometrlərlə yolu ayaqla gəzib, küçələri, yolları dolaşırdıq. Şəhidlərimizin dəfnində 100 minlərlə insan iştirak etdi... Şəhidlər bizi doğmalaşdırdı. Şəhid ailələri ailələrimiz, şəhidlər ailə üzvlərimiz idi. Şəhidlər döyüşdü... Bu birliyi, milli sevgini bizə miras qoyub getdi.
20 Yanvar bizə dost-düşmənimizi tanıtdı. Mənfur qonşularımız tökülən qanların sevincini yaşayarkən can-qan qardaşlarımız faciənin hüznünü və qəhrəmanlığın qürurunu bizimlə bölüşdü. Dünya azərbaycanlıları və Türk dünyası təşkilatlandı, daha da yaxınlaşdı. Oljas Sülemenov Elmlər Akademiyasının alimlərinin maşınlarının üstünə sürülmüş tankın altında şəhid olan əməkdaşlarının dəfninə gəldi, dəfn mərasimində nitq söylədi, şəhidlər xiyabanındakı dəfndə iştirak etdi. Şəhidlərin tökülən qanı beynəlxalq səviyyədə birliyimizə gedən yolları qaynadıb qovuşdurdu. Şəhidlər belə döyüşdü...
20 Yanvar şəhidləri xain düşmənin böyük bir planını alt-üst etdi. Bakıya sovet ordusunun əsgərləri yeridildiyi ərəfədə Naxçıvana, Sədərəyə silahlanmış ermənilərin hücumuna start verilmişdi. Sərhəddə döyüşlər gedirdi. 1989-cu ilin 14 dekabrından mütəmadi atışmalar baş verən Naxçıvan sərhədində Bakıya ordu yeridənlərlə əlbir olan ermənilər 1990-cı ilin 19 yanvarında qızğın döyüşlərə keşmişdilər. SSRİ Müdafiə Nazirliyinin 7-ci ordusu onlara yaxından kömək edir və işğalçılıq siyasətinin yerinə yetirilməsinə hər cür dəstək göstərirdi. Belə bir vaxtda 20 Yanvarda xalqın əli silahsız halda hər cür silahlanmış orduya qarşı çıxması, canından keçməyə hazır olması mərkəzi gücləri ehtiyatlı olmağa sövq etdi. Heç nədən qorxmayan millət qarşısında sovet ordusu Naxçıvanın işğalında iştirak etmək planlarından geri çəkildi. 20 Yanvar şəhidləri əliboş döyüşsə də, Vətən sərhədini də qorudu...
20 Yanvar şəhidləri şəhidliyin ucalığını və müqəddəsliyini nümayiş etdirdi, nəsillərə örnək oldu. Birinci, İkinci Qarabağ döyüşçüləri üçün müqəddəs nümunəyə çevrildi. Ailələr şəhid verməyin mətanətini yaşadı. Mən özüm də 20 Yanvar şəhidinin ailəsinə mənsubam. Həyat yoldaşımın böyük qardaşı Nəsibov Allahyar İsgəndər oğlu həmin gün şəhid olan vətən övladlarından biridir. O, Qərbi Azərbaycandan ailəsi ilə bərabər qaçqın düşdükdən sonra Rusiyaya köçsə də, hadisələrin kəskinləşdiyi dövrdə Azərbaycana gəldi. Düşmənə qarşı çıxanda da şəhid ola biləcəyini düşünərək yuyunub paltarlarını dəyişib meydana getmişdi. Şahidlər onun yaralıları tankların qarşısından çıxararkən açılan atəşdən dünyasını dəyişdiyini söyləyir. Xəstəxanada həkimlər şəhidləri qarşılayıb müayinə edərkən Allahyar Nəsibovun üzündə gülüşün əbədiləşdiyini yazmışdılar. Bu ailədə şəhidliyin necə müqəddəs bir borc və qürur qaynağı olmasının şahidiyəm. Nə qədər acı olsa da, şəhiddən sonra ata-anası dözməyib az ömür yaşasalar da, hər kəsin qüruru acısından daha böyükdür. Hər il ailədə şəhidlərin yad edilməsi xüsusi bir ayin kimi qeyd olunur... Hamı şəhidlərin yaşadığına inanır... Şəhidlər və onların ailələri xalqa dözüm, dəyanət dərsi keçdi. Şəhidlər döyüşdü, xalqa güc, qüvvət vermək üçün və qalib gəldilər! 20 Yanvar şəhidləri bizi biz etdi, qan yaddaşımızı oyatdı.
Bölmənin digər xəbərləri
