Bakı, 4 fevral (AZƏRTAC). Bu günlərdə Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Xartiyasının son variantı hazır olacaqdır.

Diaspor ilə İş üzrə Dövlət Komitəsinin mətbuat xidmətindən bildirmişlər ki, sənədin son variantında alimlərin və əlaqədar təşkilatların təklif və rəyləri nəzərə alınmışdır. Dünya Azərbaycanlıları Əlaqələndirmə Şurasının 2008-ci il dekabrın 18-də Bakıda keçirilən iclasında təklif edilən əlavə və düzəlişlər də Xartiyanın son variantında əksini tapmışdır. Diaspor siyasəti sahəsində gələcəkdə görüləcək işlərin proqramı olan Həmrəylik Xartiyasının yekun variantının Bakıda alimlərin, ziyalıların və mətbuatın iştirakı ilə geniş ictimai müzakirəsi təşkil olunacaqdır. Bu məqsədlə keçiriləcək “dəyirmi masa”da ən son dəqiqləşdirmələr aparıldıqdan sonra sənəd çap olunacaq və Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin 3-cü qurultayında iştirak edən diaspor təşkilatlarının rəhbərləri və fəallarına paylanacaqdır.

Daha sonra Niderlandda Avropa Azərbaycanlıları Konqresi və Benilüks Azərbaycanlıları Konqresinin birgə təşkilatçılığı ilə “Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Xartiyası Azərbaycan diasporunun tarixində yeni mərhələnin əsası kimi” mövzusunda konfrans keçiriləcəkdir. Sənədi hazırlayan alimlərin də iştirak edəcəyi bu tədbirdə soydaşlarımızı maraqlandıran məqamlara aydınlıq gətiriləcək, suallar cavablandırılacaqdır. Bu tədbirlər Xartiyada nəzərdə tutulan məqsəd və vəzifələrin həyata keçirilməsinin konkret mexanizmlərini tətbiq etmək məqsədi daşıyır.

Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Xartiyası Azərbaycan Konstitusiyasına, “Xaricdə yaşayan azərbaycanlılarla bağlı dövlət siyasəti haqqında” Qanuna, Azərbaycan Prezidentinin müvafiq sərəncamlarına, BMT-nin “İnsan hüquqları haqqında” Ümumi Bəyannaməsinə, “İnsan hüquqları və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında” Avropa Konvensiyasına, BMT-nin “İrqi ayrı-seçkiliyin bütün formalarının aradan qaldırılması haqqında” Konvensiyasına, Avropa Şurasının “Milli azlıqların müdafiəsi haqqında” Çərçivə Konvensiyasına, insan hüquqları və əsas azadlıqların, etno-mədəni müxtəlifliyin, milli dəyərlərin qorunması və inkişafı üzrə digər yerli və beynəlxalq hüquqi aktlara əsaslanır.

Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Xartiyası Azərbaycan xalqının və dövlətinin milli maraqlarının müdafiəsində dünya azərbaycanlılarının fəal iştirakını təmin etməyi qarşıya məqsəd qoyan, xarici ölkələrdə yaşayan azərbaycanlıların tarixi Vətənin mənafeləri naminə vahid amal ətrafında birləşmək əzmini və iradəsini ifadə edən, bu birliyin ideoloji, sosial-fəlsəfi, siyasi və mənəvi aspektlərini müəyyənləşdirən, dünyəvi-humanitar dəyərləri, Şərq və Qərb mədəniyyətlərinin dialoqunu, türkçülük və avropaçılıq meyillərini özündə birləşdirən ideoloji konsepsiyadır.

Azərbaycanlıların ictimai-siyasi fəallığının yüksəldilməsi, cəmiyyətə inteqrasiya prosesində qarşıya çıxan problemlərin aradan qaldırılması, milli mənəvi dəyərlərin qorunub saxlanılması və təbliği metodologiyasını müəyyən etmək də Xartiyanın məqsədlərindəndir. Bu sənəd xarici ölkələrdə yaşayan azərbaycanlıların Azərbaycan dövlətçiliyi və tarixi Vətənin milli maraqları ətrafında daha sıx birliyinə nail olunmasını, diasporumuzun digər xalqların diasporları ilə əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsini, güclü Azərbaycan lobbisinin formalaşdırılması üçün real zəminin hazırlanmasını tənzimləyən sənəddir.

Xartiyada xarici ölkələrdəki Azərbaycan diasporunun ayrı-ayrı regionlar üzrə fəaliyyətinin əsas istiqamətləri də əksini tapıb.

Yeni dünya düzəni, xüsusilə də qloballaşma prosesləri dünya xalqlarının müxtəlif ölkələrə səpələnmiş nümayəndələrinin öz milli köklərinə və Vətənlərinə bağlılığını daha da möhkəmləndirməsini gündəmə çıxardığı bir vaxtda dünya azərbaycanlılarını bir araya gətirmək Azərbaycan dövlətinin əsas məqsədlərindən biridir. Bu prosesə davamlı dəstək verən və xüsusi diqqət ayıran Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev xarici ölkələrdə yaşayan soydaşlarımızın dünyada baş verən qloballaşma, inteqrasiya, sivilizasiyaların dialoqu kimi yeni reallıqların fəal tərkib hissəsinə çevrilməsini aktual saymaqla yanaşı, onların öz mədəniyyətinin, tarixinin, dilinin, milli mənəvi dəyərlərinin qorunması, inkişaf etdirilməsi, həmçinin dünya intellektual potensialına, eyni zamanda yaşadıqları ölkənin ictimai-siyasi həyatına öz töhfələrini verməsi kimi meyarları da aktual sayır. Onu da qeyd edək ki, bu məsələlər 2007-ci ildə Prezident İlham Əliyevin təsdiq etdiyi “Milli Təhlükəsizlik Konsepsiyası”nda da əksini tapmış müddəalarda yer almışdır. Konsepsiyanın mahiyyəti Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Xartiyasında qarşıya qoyulan vəzifələrə mühüm dəstəkdir.

Yeni yüzillikdə bütün dünyanın əsas informasiya mənbəyi və ünsiyyət vasitəsi olan virtual məkanda da Azərbaycanı tanıtmaq, onun dəyərlərini və gerçəkliklərini təbliğ etmək və azərbaycanlıları bir-birinə daha da yaxınlaşdırmaq məqsədi ilə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu konkret təkliflər hazırlayıb ki, bu da Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Xartiyasında nəzərdə tutulmuş məsələlərdən biridir. Bu təkliflər reallaşdıqca dünya azərbaycanlılarının daha da həmrəy olmasına, yeni inkişaf perspektivlərinə qədəm qoymasına imkan yaranacaqdır. Belə ki, dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan azərbaycanlıların maneəsiz və vaxt itirmədən bəhrələnəcəyi, ölkəmizin milli maraqlarına xidmət edən virtual məkan formalaşdırılması soydaşlarımızı vahid informasiya mühiti ilə təmin edə biləcək zəruri bir addımdır.

İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu dünya azərbaycanlılarının vahid veb-portalının yaradılmasını təklif edir. Bu, soydaşlarımızın harada yaşamalarından asılı olmayaraq, onlara Azərbaycanı tanımaları üçün bələdçilik edə bilər. Bu və digər təkliflərin həyata keçirilməsi məqsədi ilə fəaliyyət planı hazırlamaq ərəfəsində olan İnstitut rəhbərliyinin fikrincə, “virtual dünya”nın diktə etdiyi reallıqlar diaspor quruculuğu işinin keyfiyyətcə yeni prinsiplər əsasında həyata keçirilməsini tələb edir. Bu baxımdan Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Xartiyasının qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri də qlobal informasiya cəmiyyətinin təzahürü kimi meydana çıxan virtual dünyanın tərkib hissəsi olan Virtual Azərbaycanın formalaşdırılması və inkişaf etdirilməsidir. Çünki bu yolla soydaşlarımız arasında həmrəyliyin təmin olunması istiqamətində ən mühüm vəzifələrdən biri milli informasiya məkanını genişləndirmək və qloballaşdırmaq, həmvətənlərimiz arasında ortaq informasiya mühiti formalaşdırmaq, milli mənəvi dəyərlərin daşıyıcısı informasiya resurslarına çıxışı təmin etmək və bu sahədə mövcud olan problemləri həll etmək mümkündür. Virtual Azərbaycan layihəsi gerçəkləşərsə, müxtəlif ölkələrdəki soydaşlarımız Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Xartiyasında nəzərdə tutulan müddəa və prinsiplərlə birbaşa virtual məkanda tanış ola və fikir mübadiləsi apara biləcəklər.