AZƏRBAYCAN TARİXƏN DİNİ DÖZÜMLÜLÜK NÜMUNƏSİ OLMUŞDUR
- Mən xanım Hurskaynenin məruzəsinin əsas müddəalarını alqışlayır və onu çox aktual sayıram. Müzakirə edilən mövzu ilə əlaqədar mən əhalisinin böyük əksəriyyəti müsəlmanlar olan Azərbaycan haqqında bir neçə kəlmə demək istəyirəm.
Mənim ölkəm əzəldən dini dözümlülük və tolerantlıq nümunəsi olmuşdur. Hələ XIX əsrdə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində qeyri-ənənəvi dini etiqada görə Rusiyada təqib edilən rusların - duxoborların, molokanların yığcam yaşadıqları məskənlər yaranmışdır. Onların nəsilləri Azərbaycanda bu gün də yaşayırlar. Məsələn, mənzərəli dağlar qoynundakı İsmayıllı rayonunda molokanların çoxsaylı icması yaşayır. Onlar respublika ərazisində qalmış yeganə kolxozda birləşmişlər. Vahid icma halında və vahid kollektiv təsərrüfatda yaşamağı onların özləri istəmişlər və respublika rəhbərliyi də torpaqlar özəlləşdirilərkən onların arzusunu nəzərə almışdır.
Azərbaycanın paytaxtı Bakıda tolerantlıq adi haldır. XIX əsrin ikinci yarısından dünyanın neft paytaxtına çevrilən Bakı dillərin, dinlərin, mədəni və dini ənənələrin qaynayıb-qarışması ilə qonaqları heyran qoymuşdur. XX əsrin əvvəllərində Cənubi Qafqazda ən iri pravoslav kilsəsi tikdirmək qərara alındıqda, onun inşası üçün əsas vəsaiti Bakının müsəlman neft sənayeçiləri ayırmışdılar. Aleksandr Nevski kilsəsi o vaxt Bakıda ən uca tikili idi, onun qızılı günbəzi Bakı limanına yaxınlaşan gəmilər üçün mayak rolunu oynayırdı. Dinə qarşı mübarizə aparan bolşeviklər 1936-cı ildə bu gözəl kilsəni partlatdılar. Bakıda müsəlmanların baş ziyarətgahının - Bibiheybət məscidinin də aqibəti belə oldu. Sivilizasiyalı Avropada sülh yaradıcısı imici qazanan Mixail Qorbaçov təxminən 100 il sonra, 1990-cı ilin yanvarında milli-demokratik hərəkatı yatırmaq və kommunist rejimini xilas etmək üçün sovet qoşunlarının Bakıya qan-qada ilə yeridilməsinə icazə verərək, öz bolşevik əcdadlarının “hünər”ini təkrar etdi: sovet əsgərləri Bakının incisi olan Mirodaşıyan müqəddəs zövcələr kilsəsini atəşə tutaraq dağıtdılar. Beləliklə, pravoslav kilsəsini xristianlar dağıtdılar, azərbaycanlı, müsəlman biznesmen isə onu bərpa etdi. Özü də onun açılış və müqəddəs xaç suyu çilənməsi mərasiminə Azərbaycanın bütün üç əsas dini icmasının - müsəlman, pravoslav və yəhudi icmalarının rəhbərləri də gəlmişdilər. Siz məscidin bərpası və ya tikintisi üçün xristianların vəsait topladığı barədə tarixdə belə faktları çoxmu taparsınız?
Son illər respublikada təkcə yeni məscidlər deyil, pravoslav məbədləri, sinaqoqlar, katolik kilsələri də tikilmiş və ya bərpa olunmuşdur. Ədliyyə Nazirliyində əsasən, xristianyönümlü onlarca missioner təşkilatı qeydə alınmışdır. Doğrudur, qeyri-ənənəvi dinin xalqımıza yad ideyalarını təbliğ edən missionerlərin ölkəyə axınını məhdudlaşdırmağa, yaxud da təməlçi islam ideyalarını yayan təşkilatlara sərt nəzarət etməyə çağırışlar cəmiyyətdə ara-sıra eşidilir. Lakin dövlət qurumları əqidə və dini etiqad azadlığının insanın əsas və ayrılmaz azadlıqlarından biri kimi təsbit olunduğu Azərbaycan Konstitusiyasına ciddi əməl edirlər.
Sonda Ermənistan nümayəndə heyətinin üzvü Geqamyanın nəzakətsiz çıxışı barədə bir neçə kəlmə demək istərdim. O, türklər və azərbaycanlılar əleyhinə kəskin və təhrikçi böhtanlara həsr etmiş çıxışında faktları aşkar şəkildə öz xeyirlərinə yozaraq, erməni memarlıq abidələrinin dağıdılmasından danışır, amma işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərində erməni təcavüzkarların Azərbaycan xalqının nə qədər mədəniyyət, tarix və memarlıq abidələrini, nə qədər məktəbləri, kitabxanaları, muzeyləri dağıtdığından bir kəlmə də demir.
Mən türk həmkarım cənab Özalın dedikləri ilə razıyam - tarixdən, mübahisəli tarixi faktlardan siyasi şantaj vasitəsi kimi istifadə edilməsindən əl çəkmək lazımdır. Öz millətinə digər xalqa qarşı nifrət aşılanmasına, nəhayət, son qoyulmalıdır. Yalnız mədəniyyətlərarası və dinlərarası dialoq, dini icmaların qarşılıqlı hörməti beynəlxalq səviyyədə sülhü və təhlükəsizliyi qoruyub saxlamağa və müasir dövrün başlıca çağırışlarına layiqincə cavab verməyə qadirdir.
Bölmənin digər xəbərləri
