BUDAPEŞTDƏ XOCALI SOYQIRIMININ NÖVBƏTİ İLDÖNÜMÜNƏ HƏSR EDİLMİŞ TƏDBİR KEÇİRİLMİŞDİR
Budapeşt, 27 fevral (AZƏRTAC). Fevralın iyirmi altısında Budapeştdə, Macarıstan Müdafiə Nazirliyinin Hərbi Tarix Muzeyinin böyük zalında Xocalı soyqırımının növbəti ildönümünə həsr edilmiş tədbir keçrilmişdir. Azərbaycanın Macarıstandakı səfirliyi və Macarıstan MN Hərbi Tarix Muzeyi tərəfindən təşkil edilmiş bu sərgi macar və Azərbaycan xalqlarının tarixində 1956-cı, 1990-cı və 1992-ci illərdə baş vermiş üç faciəli hadisəyə həsr edilmişdi.
Tədbirin əvvəlində Macarıstan Müdafiə Nazirliyi Hərbi Tarix İnstitutunun və Hərbi Tarix Muzeyinin direktoru general-polkovnik Yojef Xollo və Azərbaycanın Macarıstandakı səfiri Həsən Həsənov çıxış etmişdir.
İnstitutun və muzeyin direktoru Macarıstan ilə Azərbaycan arasında əlaqələrin genişlənməkdə olduğunu vurğulamış, Macarıstan-Azərbaycan münasibətlərinin bugünkü səviyyəsini ətraflı şərh etmişdir. O demişdir ki, Macarıstanda qardaş Azərbaycan xalqının 1990-cı və 1992-ci illərdə verdiyi günahsız qurbanlarla bağlı kədərə şərik olurlar.
Sonra Azərbaycanın Macarıstandakı səfiri Həsən Həsənov çıxış etmişdir. O vurğulamışdır ki, ölkələrimizin tarixindəki faciəli hadisələr arasında bir ortaq cəhət var - bu hadisələrin hər birində müstəqilliyə can atan, azadlıq eşqi ilə yaşayan xalqlara, tamamilə əliyalın insanlara qarşı silah tətbiq edilmişdir. 1956-cı ildə Budapeştdə də belə olmuşdur, 1990-cı ildə Bakıda da, 1992-ci ildə Xocalıda da. Stalin modelinə əsaslanan totalitar imperiya macarların və azərbaycanlıların azadlığa can atması, dinc yolla müstəqilliyə nail olmaq arzusu ilə barışa bilmirdi. Buna görə də həmin imperiya həm öz əli ilə, həm də qonşu respublikalardan olan itaətkar marionetlərin əli ilə bu mübarizəni qan içində boğmaq yolu seçmişdi. Totalitar sovet sistemi 1956-cı ildə macarların, 1990-cı ildə isə azərbaycanlıların dinc etirazlarını qan tökməklə boğdu və bununla da kifayətlənməyib, Azərbaycanın tarixi torpaqlarını ələ keçirmək məqsədi güdən Ermənistanı silahla təchiz etməyə başladı. Macarıstanda və Azərbaycanda törədilən faciələr oxşar ssenari üzrə təşkil edilmişdir. Hər iki ölkədə DTK-nın təhriki ilə törədilən hadisələr zorakılıq, dinc şəhərlərin küçələrinə tanklar yeridilməsi, sakinlərin gülləbaran edilməsi ilə müşayiət olunurdu.
Səfir demişdir: “Sovet ordusu tərəfindən Budapeştdə və Bakıda, ermənilər tərəfindən Xocalıda dinc sakinlərin gülləbaran edilməsindən söhbət açan bugünkü sərgi bu zalda yanvarın 20-də açılmışdır. Ötən ay yarım müddətində bu sərgiyə çox adam baxmışdır. Bu sərginin səciyyəvi cəhəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan xalqının üzləşdiyi faciələrə ilk dəfə olaraq Avropada törədilmiş analoji hadisələr prizmasından baxılmışdır. Beləliklə, 20 il əvvəl dinc bakılıların gülləbaran edilməsi 1956-cı ildəki Budapeşt hadisələri ilə bir sıraya qoyulmuş və paralel mövqedən təqdim edilmişdir”.
Diplomat Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü və erməni hərbçilərinin 18 il bundan əvvəl Xocalıda törətdiyi dəhşətli cinayət barədə də məlumat vermişdir. O, auditoriyaya toplaşanlara xatırlatmışdır ki, Ermənistanda bu ölkənin vətəndaşları tərəfində törədilmiş soyqırımına görə nəinki xəcalət çəkmirlər, hətta bununla fəxr edirlər. Məsələn, yüksək vəzifəli erməni məmurlarından biri demişdir: “Biz (ermənilər) Xocalıda azərbaycanlıların şüurunda kök salmış belə bir stereotipi məhv etməyə nail olduq ki, guya biz mülki əhaliyə atəş aça bilmərik”.
H.Həsənov bu sərginin təşkil olunmasında iştirak etmiş Macarıstan tərəfinə təşəkkürünü bildirmişdir. O xatırlatmışdır ki, Azərbaycanda macar döyüşçulərinin İkinci Dünya müharibəsi dövründən qalmış məzarları nəinki dağıdılmır, hətta bu məzarlar dövlətin nəzarətindədir. Halbuki keçmiş SSRİ respublikalarının çoxunda bu mənada vəziyyət tamam başqadır. Məsələn, Ermənistanda İkinci Dünya müharibəsində əsir düşmüş döyüşçülərin dəfn edildiyi məzarlıq yerlə-yeksan edilmişdir. Səfir demişdir: “Azərbaycanlılar müsəlman olduğu halda onların macarların məzarlarına qulluq etməsi, həmin məzarların üstünə xaç qoyması faktı xalqımızın dini və etnik tolerantlığına ən parlaq sübutdur”.
Sərgiyə gələnlərin diqqətinə Budapeştdə və Bakıda qanlı faciələri əks etdirən fotoşəkillər və uşaqların Xocalı faciəsi mövzusunda çəkdiyi rəsmlər təqdim olunmuşdur. Tədbir iştirakçıları arasında Macarıstan ictimaiyyətinin, Azərbaycan diasporunun nümayəndələri ilə yanaşı, Azərbaycan xalqının kədərinə şərik olmaq, bu insanlarla həmrəy olduğunu bildirmək üçün gələnlər də çox idi.
Qeyd etmək lazımdır ki, Xocalı qırğınının ildönümü günündə Budapeştin Mərkəzi Avropa Universitetində təhsil alan azərbaycanlı tələbələr də tədbir keçirmişlər. Həmin tədbirin məqsədi erməni hərbçilərinin cinayətləri barədə həqiqəti Universitetin professor-müəllim heyətinin nəzərinə çatdırmaq idi. Universitetin mərkəzi stendində Xocalı soyqırımı haqqında fotosənədlər və digər materiallar yerləşdirilmişdir.
Vüqar Seyidov
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Budapeşt
Bölmənin digər xəbərləri
