İnsanlar isti havalarda münaqişəyə daha çox meylli ola bilirlər - Mütəxəssis rəyi
Bakı, 25 iyul, AZƏRTAC
İsti havaların insan psixologiyasına təsiri kifayət qədər ciddi və elmi əsaslara söykənən bir mövzudur. İnsan psixikası ətraf mühit faktorlarına olduqca həssasdır və temperatur dəyişiklikləri də elə həmin amillərin ən vacib hissələrindən biridir. Elmi araşdırmalar göstərir ki, yüksək temperatur insanın emosional vəziyyətinə, davranışlarına, onun idrak proseslərinə, ruh halına təsir göstərə bilir. Havanın həddindən artıq isti olması orqanizmimizdə fizioloji bir stres yaradır. Bədən temperaturunu normada saxlamaq üçün orqanizm daha çox enerji sərf etməyə başlayır və bu da öz növbəsində yorğunluq, halsızlıq və zehni tükənmə hissinin yaranmasına səbəb olur.
Bunu AZƏRTAC-a açıqlamasında psixoloq Rəna Baxışova deyib.
Psixoloqun sözlərinə görə, praktikada müşahidə olunur ki, yay aylarında insanlar daha tez əsəbləşir, səbirsiz olur, gündəlik streslərə qarşı dözümlülük daha az olur. Bunun əsas səbəblərindən biri yüksək temperaturun mərkəzi sinir sisteminə təsiridir. Yəni isti hava olanda yuxu keyfiyyəti də pisləşir və bu da öz növbəsində emosional gərginliyi artıran amillərdən biridir. Yuxusuzluq isə diqqət dağınıqlığına, motivasiya itkisinə, insanın özünü tükənmiş hiss etməsinə, yəni bir sözlə əhval dəyişikliklərinə gətirib çıxarır: "Ümumiyyətlə, temperaturla aqressiv davranışlar arasında müəyyən bir əlaqənin olduğu da müşahidə edilir. Belə ki, insanlar isti havalarda düşünmədən, impulsiv qərarlar verir, münaqişəyə daha çox meyilli ola bilirlər. Xüsusilə stresli həyat tərzi keçirən şəxslərdə yüksək temperatur həmin aqressiv davranışları daha da çoxaldır. Digər vacib məqam isə havaların istiləşməsi nəticəsində bizim orqanizmimizin susuzlaşmasıdır. Yəni normal beyin fəaliyyəti üçün orqanizmdə kifayət qədər maye balansının olması vacibdir. Hətta yüngül dərəcəli susuzlaşma belə diqqətin azalmasına, zehni performansın zəifləməsinə və emosional həssaslığın artmasına səbəb ola bilir. Buna görə də insanlar bəzən özlərində yaranan gərginliyi yalnız psixoloji səbəblərlə əlaqələndirirlər, amma bunun arxasında fizioloji faktorlar da var. Bizim ümumi sağlamlığımız üçün həm psixoloji, həm də ki, fizioloji sağlamlığımız çox əhəmiyyətlidir.
Xüsusilə qeyd etmək istəyirəm ki, təşviş pozuntusu, depressiya və digər psixi sağlamlıq problemlərindən əziyyət çəkən insanlar isti havalarda daha həssas reaksiya verə bilirlər. Bəzi hallarda yay aylarında mövcud simptomlar belə intensivləşir. Bu səbəbdən belə şəxslərin öz yuxu rejiminə, su qəbuluna, gündəlik həyat tərzinə daha diqqətlə yanaşmaları vacibdir. Bunu da qeyd edim ki, bu, insandan-insana da dəyişə bilir. Bəzi insanlar günəşli, isti havalarda, bəziləri isə qış aylarında özlərini daha motivasiyalı, daha yaradıcı, daha xoşbəxt hiss edirlər. Əlbəttə ki, burada fizioloji dayanıqlıq, fərdi xüsusiyyətlər, həyat şəraiti, ümumi sağlamlıq vəziyyəti mühüm rol oynayır.
Psixoloq olaraq onu tövsiyə edərdim ki, yay aylarında insanlar öz emosional vəziyyətlərini müşahidə etsinlər. Əgər uzun müddət davam edən əsəbilik, narahatlıq, yuxu pozulması, motivasiya azalması və emosional özünü tükənmiş, yorğun hiss edirlərsə, bunu sadəcə mövsümi hal kimi qəbul etməsinlər. Çünki isti hava bəzən mövcud psixoloji problemlərin üzə çıxmasına və ya daha nəzərəçarpan olmasına səbəb olur. Sonda onu vurğulamaq istəyirəm ki, psixi sağlamlıq ümumi sağlamlığın ayrılmaz hissəsidir. Yəni isti havalarda özümüzə daha həssas yanaşmalı, istirahətə vaxt ayırmalı, kifayət qədər maye qəbul etməli, lazım gəldikdə mütəxəssis dəstəyinə üstünlük verməliyik. Bu həm fiziki, həm də ki, psixoloji sağlamlığımız üçün çox əhəmiyyətlidir".
Müxbir - Göyçək Mahmudlu
Bölmənin digər xəbərləri
